Nieuwsggz

11 duizend complexe patiënten blijven te lang zonder psychische zorg

Zo’n elfduizend mensen met zware psychische problemen moeten veel te lang wachten op een behandeling. Dat zijn er veertig keer meer dan het aantal waar staatssecretaris Paul Blokhuis (CU) van Volksgezondheid mee rekende bij zijn maatregelen om de wachtlijsten aan te pakken. 

Actievoerder Charlotte Bouwman eerder dit jaar in de hal van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om aandacht te vragen voor de behandeling van mensen met complexe psychische problemen. Beeld ANP

Lang wachten verergert de kwaal, doet een zwaar beroep op de omgeving en leidt uiteindelijk tot zwaardere en duurdere zorg. Dit constateert de Algemene Rekenkamer donderdag in het rapport Geen plek voor grote problemen, aanpak wachttijden in de specialistische ggz. De Rekenkamer controleert de rechtmatigheid en doelmatigheid van de overheidsuitgaven.

Jaarlijks doen 1,3 miljoen mensen een beroep op de geestelijke gezondheidszorg, ggz. Het overgrote deel wordt op tijd geholpen. In 2018 werd al vastgesteld dat een relatief kleine roep van zo’n elfduizend mensen veel langer dan de afgesproken maximale veertien weken moet wachten op behandeling. 

Dat zijn 40 keer meer mensen dan de 235 tot 300 patiënten waarmee Blokhuis rekent bij zijn plan om de wachtlijsten aan te pakken. De Rekenkamer vindt dan ook dat dit plan ‘onvoldoende zal bijdragen aan het verkorten van de wachttijden’. De zorgverzekeraars denken overigens ook dat het om een groep van ‘slechts’ driehonderd mensen gaat die op de wachtlijst voor complexe ggz-zorg staat. 

Regiotafels

Blokhuis stuurde op 13 maart een plan van aanpak naar de Tweede Kamer. Dat deed hij na wekenlange acties van Charlotte Bouwman in de hal van het ministerie. Zij staat al maanden op de wachtlijst voor specialistische ggz-hulp. In het plan wordt gesproken over ‘regiotafels’ waar instellingen en verzekeraars patiënten bespreken die al te lang op behandeling wachten. ‘De regiotafels hebben als taak een passend behandelaanbod te vinden’, schreef Blokhuis in maart aan de Tweede Kamer. ‘Partijen stellen zich garant dat voor betreffende patiënten, waar zij ook in Nederland wonen, met prioriteit een passend aanbod wordt geboden.’ 

De Algemene Rekenkamer wijst drie oorzaken aan voor het te lang uitblijven van hulp aan deze groep patiënten. Ten eerste maakt de financiering van de ggz het voor de zorgaanbieders aantrekkelijk om zich vooral te richten op patiënten met minder zware problemen. De vergoeding is ruim voldoende voor hulp aan patiënten met een lichte zorgvraag, maar te laag om de kosten van intensievere behandeling te bekostigen. 

Dit zet zorgaanbieders ertoe aan ‘de krenten uit de pap’ te halen, aldus de Rekenkamer. Daarnaast blijkt dat, als eenmaal de behandeling van een complexe patiënt is begonnen, die behandeling ook moet worden afgemaakt. Omdat dat langer kan duren dan begroot, is dat is een financieel risico voor de instelling.

Capaciteit

Ten slotte hebben de ggz-instellingen waar de complexe patiënten terecht kunnen, een capaciteitsprobleem. Aan de ene kant is het aantal bedden daar in de afgelopen jaren met 20 procent verminderd. Dat  was een bezuiniging van toenmalig minister Edith Schippers van Volksgezondheid. Daarover zijn toen afspraken gemaakt met de ggz-sector. De krimp zou worden opgevangen met ambulante zorg buiten de instelling, maar dat is volgens de Rekenkamer onvoldoende van de grond gekomen. 

Als de complexe patiënten wel in de instelling behandeld worden, duurt die behandeling vaak langer dan de instelling en de behandelaars nuttig vinden. Dit komt volgens de Rekenkamer omdat moeilijk geschikte begeleiding te vinden is voor patiënten die de specialistische ggz kunnen verlaten.

Voor de geestelijke gezondheidszorg is zo’n 3,6 miljard euro beschikbaar. Het leeuwendeel daarvan, 3,2 miljard euro, gaat op aan specialistische ggz. Hiervan maakt jaarlijks ruim een half miljoen patiënten gebruik. Hulp via de huisarts of basis-ggz, waarop jaarlijks bijna 800 duizend mensen een beroep doen, kost samen nog geen 400 miljoen euro. 

Therapie wordt overschat versus we kunnen veel problemen verhelpen
Veel ernstige psychische aandoeningen zijn niet te behandelen, waarschuwt relatietherapeut Flip Jan van Oenen. Psychotherapeut Kirsten Hauber vindt dat hij daarmee de beroepsgroep tekort doet. Zij is ervan overtuigd dat zelfs suïcides zijn te voorkomen. Twee tegenpolen in gesprek.

Het ging al slecht met Arnaud, maar de coronacrisis gaf hem het laatste zetje
Geen afleiding, sociale isolatie, groeiende onzekerheid: door de coronacrisis kan het aantal zelfdodingen sterk toenemen, vrezen deskundigen. De eerste signalen zijn er al. ‘Het land ligt plat, dat maakt me bang, ik wil vluchten.’

Essay: Alleen samen komen we hier ook mentaal doorheen
Nu de eerste coronagolf enigszins onder controle lijkt, is het van belang dat ook onze mentale gezondheid de aandacht krijgt die ze verdient, stelt de Denktank Mentale Vooruitgang. Daarvoor is een brede beweging van denkers en doeners nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden