11 dingen over de toekomst van het tijdschrift

Van 13-05-2008 tot en met 12-05-2015 schreef onze bladendokter Rob van Vuure in bíjna precies 7 jaar tijd dik 250 analyses van de beste, opmerkelijkste, creatiefste tijdschriften. Dit is zijn laatste: 11 Dingen Die Ik Weet Over De Toekomst Van Het Tijdschrift.

Beeld anp

321

In zeven jaar schreef ik 321 afleveringen van de rubriek Bldndktr. Steeds vaker zal het voorkomen dat ook een tijdschrift voor de laatste keer verschijnt. De laatste acht jaar 148 titels, bekend of onbekend. Een greep: Hollands Diep, Park, Gaykrant, Boek, NuSport. Maar: een laatste keer geeft creatieve kansen. De laatste Hollands Diep had de mooiste cover uit haar hele geschiedenis (alle letters van het logo op een hoopje).

Bijna elk blad kan een themanummer 'Afscheid' maken. Een greep uit de voorraad afscheid-ideeën voor het blad Psychologie Magazine: verhuizen, scheiden, amputaties, miskramen, weggooien, uit huis gaan. Weekblad Revu brainstormt al acht jaar over het laatste printnummer, dat wordt nog eens wat, straks, als de zeven levens voorbij zijn. Vier keer was ik betrokken bij het laatste nummer van een blad. Topbrainstorms! En, Hard Gras en Vrij Nederland: ook te gebruiken als je nog jaren blijft bestaan.

2020

Dagbladen zijn in korte tijd tijdschriften geworden. Het gaat allang niet meer over het directe nieuws. In welk jaar(2018? 2020?) wordt de Volkskrant of, vooruit, de NRC, gekozen tot Tijdschrift van het Jaar? Dus niet alleen de bijbehorende magazines, de papieren krant zélf. De perfecte tijdschriftenmix van columns, rubrieken, series, strooi-rubriekjes, fotospreads en covers. Covers? Nu al worden de zaterdagse voorpagina's gemaakt met het tijdschriftencoverwetboekje in de hand. Een intrigerende focus, een grote tekst of een illustratie. Veel gezichten die je aankijken, de krant maakt oogcontact: kom maar op, koop mij, ik ben interessant. De cover is eigenlijk de inhoudsopgave van de hele krant geworden.

Nu we het toch over getallen hebben, wat kunnen kranten nu al doen? Alleen maar quotes op de voorpagina, een stuk of dertig, groot, klein, piepklein. Of: alleen maar (vijftig)gezichten op de voorpagina, van iedereen die in de krant aan de orde komt, van Campert tot Rutte, met verwijzing naar de betreffende pagina. Vijftig paar ogen kijken je aan. Of: een geheel witte pagina, met klein pieptekstje. Of: op de voorpagina alleen maar getallen. Groot het getal 126, klein eronder: op pagina 43 in 126 zinnen het verhaal van Monja, kleine bootvluchteling. Wie wil er honderd ideeën? Het Parool zocht laatst een hoofdredacteur. Zo kun je het blijven noemen, maar wat voor de tijd die print nog rest nodig is, is een bladenmaker. De Telegraaf: er vertrok een hoofdredacteur, het is 2015, dus komt er een bladenmaker voor terug, nee, zelfs vijf deelbladenmakers. Vijf innovators. Het probleem bij sommige tijdschriften is dat ze een hoofdredacteur hebben, geen bladenmaker. Hoofdredacteur/bladenmaker, het kán samengaan.

4.658.071

In 1996 werden er elke dag 4,6 miljoen dagbladen verkocht in Nederland. Nu 2,8 miljoen. Ik was hoofdredacteur van Libelle en maakte het feestje mee van de wekelijkse 800 duizend exemplaren. De huidige Libelle-oplage is 340 duizend. Geldt voor elke printuiting. Het woord tijdschrift zal verdwijnen. Er zijn nu al geen tijdschriften meer, maar merken. Tijdschrift Linda? Tijdschrift Viva? Oldskool. Het mérk Viva manifesteert zich: boeken, online, forum, filmdagen. Libelle-Zomerweek. Libelle-Outdoor, -Nieuwscafé, -Academy. Dág tijdschrift, hállo kenniscentrum.

152.392

Alles straks dan maar digitaal en online? Nee. Er zijn formules die het juist van print moeten hebben, die eigenschappen hebben die digitaal meteen doodslaan. Het blad Flow, acht soorten papier in één nummer. Flow moet je voelen, Flow moet op schoot. Ook het blad Happinez: het grote formaat versterkt de formule. Door het papier en de ruimte die de foto's krijgen, kom je in kaarsjesstemming. Happinez online? Het hoort erbij, maar meer ook niet. Handig om allerlei cursussen aan te kondigen. Handig voor de permanente boeken-top-100.

Afgelopen donderdag werd op Schiphol de internationale Happinez-editie gelanceerd. Happinez verscheen al in Duitsland en Frankrijk. Straks ook in Engeland, Brazilië, VS en een paar Aziatische landen. In Duitsland is de gemiddelde maandoplage 152.392.

0

Deze week verscheen het nulnummer van het voetbalblad Staantribune, met 'Verhalen over de voetbalcultuur'. Prachtige naam, hoeveel staantribunes zijn er nog in Nederland? (7) Het blad staat al een tijdje online, maar ook hier geldt: zoiets hoort op print. Verlaten regenachtige poldervoetbalveldjes met groepsfoto van de mollenvangers. Een nulnummer komt nooit in de handel, 0 wordt nooit 1. Een nulnummer is de trendsetter, geeft aan wat de bedoeling is, ook voor de adverteerders. Ik heb veel nulnummers gemaakt. Het allerleukste is de pagina met de aankondigingen voor het volgende nummer. Doe maar twéé pagina's. Dríé. Je kunt liegen en schreeuwen en overdrijven wat je maar wilt. Je kunt nog eens extra duidelijk maken waarover de formule over gaat. In Staantribune geen schreeuwerige 'volgende maand'. Voor zoiets zijn de jongens van Staantribune veel te veel Kick Wilstra. 'Mooie dingen maken' staat voorop.

36

Ik nam ooit afscheid bij een grote (papieren) tijdschriftuitgeverij. Een hoogleraar media gaf mij een grote rieten mand, wél boordevol lekkernijen. Op het begeleidende briefje stond niet 'Voor de bldndktr' maar: 'Voor de mndnvlchtr'. Voor de mandenvlechter dus. Printtijdschriften en printkranten gaan naar het museum, vroeg of niet veel later. Het woord massablad is al helemaal verdwenen, want er is geen massa meer. Iedere verwende individuele ik wil iets individueels. Niet betalen voor wat je niet nodig hebt. Toen het woord tijdschrift nog volop floreerde, kregen we een keer 's nachts om half drie in de kroeg een 'briljant' idee. Ik werkte bij VNU/Sanoma, uitgever van bladen als Margriet,vtwonen, Panorama, Donald Duck. Zeg maar: uitgever van alle grote bladen van Nederland. Maar je wilde als lezer niet het héle blad. In die dikke Libelle las je maar zes dingen. In die dikke vtwonen bekeek je maar drie interieurs. In Playboy las je alleen het interview. In alle bladen stonden te veel zaken die je eigenlijk niet interesseerden, maar waarvoor je wel betaalde. Dus dachten we, 's nachts om half drie, gooi alle bladen op een hoop en laat iedereen uit de 56 titels zijn ideale pakket kiezen. Een column uit Panorama, een foto uit Playboy, een strip met Guus Geluk, een aardbeienrecept uit Delicious, een klaarkomverhaal uit Viva. Maak zeven verschillende abonnementen, plus een keuzepakket. Proost! Maar toen we 's ochtends wakker werden, op een normaal promillage, overzagen we de administratie en de organisatie van zoiets geniaals.

En nu is er Blendle.

1

Wat kan er nog wel, op printgebied? De eenmalige uitgave. Humberto en DWDD zorgen voor nieuwsgierigheidsaankopen en adverteerders willen voor één keer wel aan het sympathieke idee meedoen. De glossy Bommel. De glossy Matthijs, Youp. Nu ligt in de winkel: de eenmalige glossy Vincent (van Gogh), de eenmalige glossy Zwarte Cross. In aantocht: de eenmalig Elle Girl. In aantocht: herintreder Avenue, de oudste knol uit de glossystal wordt ook nog een keer gereanimeerd. We hadden de Jezus, ja ja ook de Mohammed. Idee: een glossy in de week van het Songfestival! Fokke en Sukke, waar blijven jullie? Ik hoor nog iemand zeggen: 'Ach, één keer een blad met Linda de Mol, laten we het doen, zoiets gaat niet mis'. Inderdaad.

2

Eindelijk, eindelijk: ook Voetbal International doet aan wisselcovers. Split run. Het blad waarvoor het zo'n beetje is uitgevonden. Hetzelfde blad, meerder covers. Omdat er meerdere doelgroepen zijn die in je massablad geïnteresseerd zijn: pak die allemaal maar eens bij de lurven met een en dezelfde cover.

Ik was verantwoordelijk voor een Playboy met groot Miss Ajax op de cover. Verkocht minder dan we hoopten. Wat bleek na analyse: in de regio Feyenoord verkocht de cover niet (duh). Het woord Ajax maakt Rotterdammers blind, daar kan geen tepel tegenop. Miss Feyenoord belde: ze wilde voor niks op de volgende cover.

Moet je voor jong en oud en man en vrouw interessant zijn? Maak dan een jonge, een oude, een mannen- en een vrouwencover. Zelfde inhoud, andere cover. (De Volkskrant heeft in 2019 standaard twee of drie verschillende voorpagina's voor dezelde krant. Kop: 'Veel kinderen op smokkelschepen'. Andere kop: '170 arrestaties na schietpartij in Texas'. Op maandag een sportopening, in de rest van de oplage IS of pgb). En hé... een VI met 25 wisselcovers aan het begin van de competitie.

10

Wat veel te weinig gebeurt, terwijl het zo leuk is. Het omgekeerde. De slechtste covers van het jaar. De minst erotisch seksscènes, in films, in boeken. De topboeken die ik niet uitlas. Naar deze restaurants ga ik nooit meer. De lelijkste doelpunten van het jaar. Eén keer geweest op deze site, daarna nooit meer. De mooiste eigen inzetten. De top-10 schijn-van-matchfixingvoorbeelden(iemand in Italië trapte in de eerste minuut zomaar een bal uit). Deze types moeten meteen van de buis, de omgekeerde Nipkowschijf. De mislukte online-avonturen. De slechtst bekeken tv-programma's van Nederland. Voetbalclub Go Ahead Eagles mag volgend jaar Europa League spelen, een sportiviteitsbonus, de club had dit jaar de minste gele kaarten. Aha: welke club kreeg de mééste rode en gele kaarten? Welke spelers? Yolanthe is genomineerd voor het slechtste op sociale media. Ja hoor, ook het leukste bericht mag dan ook. Zelfs Feyenoorder Jordy Clasie verdient meer dan een miljoen. Kom op, kranten-bijlage, de honderd sléchtst betaalde profvoetballers van Nederland!

13

Zelfs het blad Maarten doet aan getallen. Deze maand: niet zomaar 'de fijnste musea van de wereld' volgens broers en zusje Van Rossem, maar de dértien fijnste musea. Waarom houdt het blad Maarten als een van de weinigen Linda-volgers wél het hoofd boven water? Het doet iets wat kenmerkend is voor goedgemaakte tijdschriften. Maarten is authentiek: niet de zoveelste glossy, niet het zoveelste vrouwenblad, niet de zoveelste culinaire glimglim met iets kleins op je bordje. De Maarten is Maarten. Je komt zinnetjes tegen als: 'Van Gogh begreep geen mallemoer van anatomie'. 'Poetin is geen expansieve gek'. 'Kubisme is hopeloos knutselwerk'. 'Zodra er een lijst omzit, is het cultuur'. Maarten van Rossem: 'Ik laat me altijd afleiden door mijn eigen oordeel'. Authentiek dus. Valt eigenlijk wat tegen, dat ze getallen gebruiken.

19

Op dit moment loopt de 19de Libelle-Zomerweek. De Zomerweek werd een begrip. De vrouwenbladen hadden als eerste in de gaten dat je het met velletjes papier op den duur niet zou redden. Oké, de EO ook, met de EO Landdag.Viva-Forum. Viva-Filmnacht. Nacht van de Filosofie. Theatertour Maarten van Rossem. Columnistenmarathon de Volkskrant. Hard Gras on tour, NRC komt naar u toe. Het Delicious-Menu, daar en daar op de kaart. Te veel om op te noemen. De Groene Amsterdammer organiseerde afgelopen woensdag de bijeenkomst 'Boeken die ons denken veranderden'. In vier dagen uitverkocht. Aardig: op de site kon je zien wie de vierhonderd kaartjes kochten, met kort profiel. Veel organisatorisch gezeur, dit soort bijeenkomsten. En het 'levert niks op'. Toch wel. Het is 2015, je bent merk geworden en dat betekent póétsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden