Analyse Drugscriminaliteit

100 miljoen in de oorlogskas tegen de drugscriminelen

Justitie gaat de illegale drugsindustrie en de daarmee gepaard gaande  verwevenheid van onder- en bovenwereld krachtiger bestrijden, schrijft minister Ferdinand Grapperhaus (CDA) in een brief aan de Tweede Kamer. Hoe gaat hij dat doen? En wat vinden burgemeesters ervan?

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) tijdens een plenair debat in de Eerste Kamer. Beeld ANP

Wat Grapperhaus wil doen

Zoals afgesproken in het regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie stort het Rijk 100 miljoen euro in een nieuw ‘ondermijningsfonds’. Daarvan gaat 15 miljoen naar bestaande, landelijke organisaties, blijkt nu.

Voor de overige 85 miljoen mogen tien regio’s tot september plannen indienen waarmee ze denken criminelen beter te kunnen verstoren in hun bovengrondse activiteiten. Die ontplooien zij vooral in transport en logistiek, financiële dienstverlening, de vastgoedsector, lokale horeca en de detailhandel.

De plannen worden beoordeeld door een commissie (‘Strategisch Beraad Ondermijning’) onder voorzitterschap van Peter Noordanus, oud-burgemeester van Tilburg. Grapperhaus schrijft dat hij bewust heeft gekozen voor suggesties ‘van onderop’: ‘Bij de professionals ter plaatse zit de kennis en expertise over hoe de aanpak het beste kan worden versterkt.’

Criminelen verdienen het meeste geld met de productie van synthetische drugs, de illegale teelt van cannabis en de in- en doorvoer van cocaïne en heroïne. Hun investeringen in de bovenwereld ondermijnen de sociale cohesie van de samenleving, waarschuwen burgemeesters al jaren. Liquidaties in de openbare ruimte, drugslabs in woonwijken, dumping van chemisch drugsafval en bedreigingen van lokale bestuurders zijn allang geen uitzonderingen meer.

De 100 miljoen is eenmalig. Vanaf 2019 is structureel 10 miljoen euro beschikbaar om betrokken organisaties te versterken.

Wat de burgemeesters nodig hebben

‘Dat dit geld vrijkomt, is vooral een erkenning van het probleem’, zegt Jan Boelhouwer (PvdA), burgemeester van Gilze en Rijen. ‘Wij zijn er hier al heel lang mee bezig en reken maar dat er uit Brabant een goed plan komt.’ 

Hij noemt als voorbeeld het aanpakken van het opkopen van panden door criminelen om ze vervolgens vol te stoppen met Roemenen, Bulgaren en Polen die 600 euro huur per maand betalen voor een kamertje. ‘Dat zijn witwasfabrieken van jewelste’, zegt Boelhouwer, ‘en je moet er met alles en iedereen samen achteraan om dat onmogelijk te maken.’

Burgemeester Jan Hamming (PvdA) van Zaanstad, voorheen van het Brabantse Heusden: ‘Ik ben hier pas negen maanden en mij is nu al duidelijk dat het probleem in Noord-Holland niet minder groot is dan in Brabant.’ 

Wat helpt, zegt Hamming, is het opstellen van ‘ondermijningsbeelden’, waar de tien Regionale Informatie- en Expertise Centra nu in het land mee bezig zijn. 

Net als Boelhouwer pleit hij ervoor al het geld dat het ondermijningsfonds oplevert, terug in de pot te stoppen. ‘Laatst is hier 3 miljoen euro van iemand afgepakt. Dat zou terug moeten in dat fonds.’ Boelhouwer: ‘Geld dat je hierin stopt, betaalt zich driedubbel terug.’ Hamming: ‘Zover is het Rijk nog niet, maar dat is de volgende stap.’

Burgemeester Arjen Gerritsen (VVD) van Almelo: ‘We hebben geen behoefte aan informatiepunten, symposia of kennisateliers. De bewustwording is er al. Het gaat er nu om dat het geld bij individuele gemeenten terechtkomt, zodat ze kunnen investeren in hun bestuurs-juridische capaciteit. Panden sluiten, ondernemers alert maken, dat is de prioriteit. En het tempo bij de verschillende diensten gelijk trekken. Als wij de douane of de Belastingdienst nodig hebben, moeten we niet te horen krijgen dat het nu even niet schikt.’

Zwaardere straffen

Minister Grapperhaus werkt ook aan wetsherzieningen om criminelen dwars te zitten. De maximumstraffen op het illegaal bezit van automatische wapens worden verdubbeld. Hij bekijkt of synthetische stoffen per groep kunnen worden verboden, zodat nieuwe synthetische drugs meteen onder zo’n verbod vallen. En ook de strafmaat voor plegers van geweld en liquidaties in georganiseerd verband wordt verhoogd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.