100 jaar Tour de France (1903-2003)

1903..

1904

De wedstrijdleiding constateert vals spel. Een aantal renners zou het parcours deels per trein hebben afgelegd. Zo ook eindwinnaar Garin, die wordt gedeklasseerd.

1905

De kwaliteit van de wegen en de lengte van de etappes maken de Tour al tot een zware opgave, maar het moet nóg lastiger en spectaculairder, vinden de initiatiefnemers. De eerste bergen worden in het parcours opgenomen: de Ballon d'Alsace, de Côte de l'Affrey en de Col Bayard.

1910

De Tour wordt nu echt een helletocht met het toevoegen van Pyreneeëncols aan het parcours. Peyresourde, Aspin, Tourmalet en Aubisque moeten worden beklommen, een jaar later gaat het ook in de Alpen serieus omhoog. 'Moordenaars, criminelen!', voegt Octave Lapize, de eerste 'bergkoning', de organisatoren toe.

1919

Voor het eerst krijgt de leider in het algemeen klassement een gele trui. Publiek en pers willen graag zien wie er aan de leiding gaat. Tour-oprichter Desgrange kiest voor geel, omdat zijn sportblad op geel papier wordt gedrukt. De Fransman Eugène Christophe is de eerste geletruidrager.

1926

De langste Tour uit de geschiedenis: 5745 kilometer.

1927

De ploegentijdrit wordt voor het eerst gehouden. Een noodzakelijke vernieuwing, vindt de wedstrijdleiding, omdat de renners het tussen de bergritten door te kalm aan doen.

1930

Desgrange vindt dat de rijwielproducenten een te grote greep krijgen op de Ronde en de samenstelling van de ploegen. Hij bepaalt dat er voortaan niet met merkenploegen maar met landenploegen wordt gereden. Pas in 1962 wordt dat besluit teruggedraaid. In datzelfde jaar ontstaat de publiciteitskaravaan. Kaasproducent La Vâche qui Rit reist als eerste met de renners mee.

1933

Voor het eerst wordt een bergklassement opgemaakt, de Spanjaard Vincent Trueba blijkt de beste.

1934

De Fransman Antonin Magne wordt winnaar van de eerste individuele tijdrit, verreden tussen La Roche-sur-Yon en Nantes. De langste tijdrit uit de Tourgeschiedenis wordt dertien jaar later verreden: de Belg Raymond Impanis blijkt de snelste over 139 kilometer. De Spanjaard Francisco Cepeda komt tijdens een Alpenrit zwaar ten val en overlijdt drie dagen later in het ziekenhuis van Grenoble. Als eerste dodelijke Tourslachtoffer wordt ook wel de Fransman Adolphe Hélière genoemd, die in 1910 op een rustdag bij het zwemmen in zee verdronk. De Zeeuwse Tourdebutant Theo Middelkamp is de eerste Nederlandse etappewinnaar. De rit voert onder meer over de Alpencols Galibier en Lautaret. De andere Nederlandse pioniers tijdens die editie zijn Albert Gijzen en de broers Antoon en Albert van Schendel. De derailleur wordt toegestaan, in andere wielerwedstrijden was dat allang het geval.

1947

In de oorlogsjaren wordt geen Tour verreden (net als tijdens de Eerste Wereldoorlog), in 1946 zijn de verhoudingen tussen Frankrijk en Italië nog zo gevoelig dat de organisatie ernstige problemen vreest. De grote renners van die jaren komen uit Italië: Gino Bartali en Fausto Coppi. De legendarische Breton Jean Robic wordt de eerste naoorlogse winnaar.

1951

Wim van Est krijgt in Dax als eerste Nederlander de gele trui uitgereikt. Een dag later is hij die trui weer kwijt, wanneer hij tijdens de afdaling van de Aubisque ten val komt en in het ravijn belandt.

1952

Bergritten kent de Tour al decennia lang, aankomsten bergop worden pas nu ingevoerd. Alpe d'Huez, Sestrières en de Puy de Dôme zijn de eerste.

1953

Bij gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de Tour introduceert de organisatie het puntenklassement en de groene trui. De Zwitser Fritz Schaer wordt de eerste winnaar.

1954

Uitstapjes naar buurlanden zijn er al geweest, vertrek vanuit het buitenland nog niet. Amsterdam heeft de primeur, 110 renners vertrekken vanuit het Olympisch Stadion naar Antwerpen, waar Wout Wagtmans de etappe wint.

1964

Voor de zesde (record) en laatste keer wint de Spanjaard Frédérico Bahamontes het bergklassement. De 'Adelaar van Toledo' wordt gezien als de beste klimmer aller tijden.

1966

In de negende etappe van Bordeaux naar Bayonne stappen de renners na vijf kilometer demonstratief van de fiets. Ze protesteren tegen het eerste massale dopingonderzoek dat ze de avond tevoren moesten ondergaan.

1967

Op drie kilometer van de top van de Mont-Ventoux valt de Brit Tom Simpson van zijn fiets en wordt per helikopter naar een ziekenhuis in Avignon vervoerd. Enkele uren later wordt daar de dood geconstateerd. Op deze bloedhete dag wordt Simpson de extreme inspanning in combinatie met het gebruik van alcohol en amfetamine (aangetroffen in de zak van zijn shirt) fataal.

1968

Jan Janssen kroont zich tot eerste Nederlandse winnaar van de Tour de France. Op de slotochtend leidt de Belg Herman van Springel nog het klassement, maar in de afsluitende tijdrit slaat Janssen toe. Hij wint met 38 seconden voorsprong op Van Springel.

1969

Eddy Merckx debuteert in de Tour en wint onmiddellijk. 'De Kannibaal' wordt algemeen erkend als de beste wielrenner aller tijden. De Belg zal de Ronde, net als Jacques Anquetil, Bernard Hinault en Miguel Indurain, vijf keer winnen. Met 34 etappezeges (inclusief ploegentijdritten en prologen) is Eddy Merckx de succesvolste Tourrenner uit de geschiedenis.

1975

Voor het eerst finisht de Tour op de Champs-Elysées en in hartje Parijs kunnen de Fransen meteen groot feest vieren. Bernard Thévenet verricht het voor onmogelijk gehoudene: hij verslaat Merckx. De witte trui voor beste jongere wordt voor het eerst uitgereikt en wel aan de Italiaan Francesco Moser.

1976

Niemand staat vaker op het eindpodium dan Raymond Poulidor. Acht keer, in 1976 als veertigjarige wordt hij nog derde. Pou-Pou is immens populair bij het Franse publiek, maar winnen van de Tour lukt hem niet. 1978 De Belg Michel Pollentier is de hoofdrolspeler in een van de meest spraakmakende dopingaffaires in de Tour. De winnaar op Alpe d'Huez wordt uit de wedstrijd gezet als hij fraudeert bij de dopingcontrole. Onder zijn oksel blijkt een 'peertje' met schone urine bevestigd te zijn.

1980

Met een onwillige knie moet Bernard Hinault de strijd staken waarmee de weg vrij is voor 'eeuwige tweede' Joop Zoetemelk. In het shirt van de sterke TI Raleigh-ploeg van Peter Post wordt Zoetemelk de tweede Nederlandse Tourwinnaar. Premier Van Agt spoedt zich naar Parijs om hem de laatste gele trui te overhandigen. Niemand reed zo vaak de Tour (zestien keer) als Zoetemelk.

1988

Als eerste Nederlander wint Steven Rooks het bergklassement. Het jaar daarop evenaart Gert-Jan Theunisse die prestatie. Hun verrichtingen, en eerdere van Hennie Kuiper, Joop Zoetemelk en Peter Winnen, maken dat Alpe d'Huez, tot 'Nederlandse' berg wordt verklaard.

1989

De Ronde krijgt een zeldzaam spannende ontknoping. De Fransman Laurent Fignon wordt op de laatste dag alsnog van de Tourzege beroofd. In de afsluitende tijdrit staat er geen pas op de Amerikaan Greg LeMond. Die blijkt uiteindelijk acht seconden sneller.

1995

De Italiaan Fabio Casartelli komt in de afdaling van de Port d'Aspet ten val. De oud-olympisch kampioen raakt met zijn hoofd een muurtje. Enige uren later overlijdt hij in het ziekenhuis.

1998

De Tour de France wankelt. Het ene na het andere dopingschandaal doet de Ronde in een chaos ontaarden. De aanhouding van Festina-verzorger Willy Voet, nog voor aanvang van de Ronde, zet de toon. In een heroïsche rit naar Les Deux Alpes drukt de Italiaan Marco Pantani alle dopingperikelen voor even naar de achtergrond. Later wordt Pantani meermalen betrapt op het gebruik van verboden middelen.

1999

De Amerikaan Lance Armstrong (ex-kankerpatiënt) werpt zich op als de nieuwe alleenheerser. Hij boekt zijn eerste van (tot nog toe) vier Tourzeges. Het klassieke 'Hollywoodverhaal' wakkert de Amerikaanse belangstelling voor de Tour dusdanig aan dat Armstrong in eigen land een icoon wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden