100 jaar na startschot voor WOI krijgt Gavrilo Princip standbeeld van Servië

WARSCHAU - Hij heeft er nogal lang op moeten wachten, maar zijn geduld wordt beloond. Precies honderd jaar nadat hij in Sarajevo de Oostenrijkse aartshertog Franz Ferdinand en zijn vrouw Sophie doodschoot, krijgt Gavrilo Princip een standbeeld. Om er geen misverstand over te laten bestaan waaraan hij dat bijzondere eerbetoon te danken heeft, is de inhuldiging gepland voor 28 juni, de verjaardag van de aanslag.


Ook de locatie is symbolisch. Princip krijgt een plaats op de vesting van Belgrado, waar in juli 1914 de Eerste Wereldoorlog begon. Een kopie van het standbeeld moet een plaats krijgen in het door de Bosnische Serviërs gecontroleerde Oost-Sarajevo.


'Servië en het Servische volk willen daarmee hun schuld inlossen tegenover Princip', schreef de Servische regeringskrant Novosti, die het nieuws bekendmaakte. Voor de Serviërs is hij niet de aanstichter van de Eerste Wereldoorlog, maar een vrijheidsstrijder, die met zijn terreurdaad wilde protesteren tegen de annexatie van Bosnië door Oostenrijk-Hongarije. Als lid van de verzetsgroep Jong-Bosnië streefde Princip naar aansluiting van zijn land bij het onafhankelijke Servië.


Zijn aanslag leek averechts uit te pakken. De moord op de Oostenrijkse troonopvolger werd door Wenen als excuus gebruikt om Belgrado de oorlog te verklaren. Een maand na de aanslag viel het Servië binnen, waarna een netwerk van bijstandsverdragen bijna heel Europa in vuur en vlam zette.


Zijn doel zou Princip, een Bosnische Serviër, pas bereiken in 1918, toen de ineenstorting van de Oostenrijk-Hongaarse dubbelmonarchie de oprichting van het Koninkrijk van Serviërs, Kroaten en Slovenen, het latere Joegoslavië, mogelijk maakte. Zelf zou hij dat niet meer meemaken. Enkele maanden voor het eind van de Eerste Wereldoorlog crepeerde hij in een Oostenrijkse cel.


Zijn stoffelijk overschot werd overgebracht naar Sarajevo, waar een brug naar hem werd genoemd. Ook de Joegoslavische communisten zagen in de jonge terrorist een held. In de straat waar Princip zijn dodelijke schoten afvuurde, werden na de Tweede Wereldoorlog zijn voetafdrukken in brons gegoten, met een verwijzing naar zijn strijd tegen imperialisme en onderdrukking.


Maar dat eerbetoon verdween tijdens het uiteenvallen van Joegoslavië. Alleen in Servië konden nog scholen en straten naar hem worden vernoemd. Voor de niet-Serviërs is Princip in de eerste plaats een Servische nationalist, die Bosnië wilde onderwerpen aan Servië. In de Bosnische hoofdstad herinnert vandaag nog slechts een klein bordje aan de aanslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden