Nieuws 100 jaar Volkskrant

100 jaar geleden begon de Volkskrant als clubblad

Het was nog een dun krantje en het duurde ook een aantal jaar voor de abonnees toestroomden. Maar de allereerste Volkskrant rolde precies honderd jaar geleden van de persen.

De allereerste Volkskrant in 1919.

Woensdag honderd jaar geleden, op 2 oktober 1919 verscheen voor het eerst een Volkskrant, vier pagina’s dun. Het was nog geen echte krant maar een weekblad. Of beter gezegd: een clubblad: het officieel orgaan van de Federatie der Diocesane R.K. Volks- en Werkliedenbonden in Nederland. De naam Volkskrant was bewust gekozen om de doelgroep, het katholieke arbeidersvolk, aan te spreken. Dat volk moest worden losgeweekt uit de verderfelijke invloedssfeer van de socialisten en de goddeloze ‘neutralen’.

Hoofdredacteur van de Volkskrant was J.B. (Jan) Vesters, een vooraanstaand katholiek journalist en langjarig hoofdredacteur van het R.K. Dagblad Het Huisgezin in Den Bosch, waar ook de Volkskrant werd uitgegeven. De frequentie van de krant werd in een flink tempo opgevoerd; binnen een jaar verscheen de Volkskrant drie keer per week. Op zaterdag 1 oktober 1921 verscheen de Volkskrant voor het eerst als ‘Dagblad voor het katholieke volk’. Deze datum wordt in de persgeschiedenis als start van de ‘echte’ Volkskrant beschouwd. Zo werd het 75-jarig bestaan van de krant in oktober 1996 groots gevierd in Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht.

De Volkskrant bevond zich in de beginjaren met een oplage van rond de 5.000 in de achterhoede van het journalistieke peloton. Het katholieke arbeidersvolk gaf de voorkeur aan regionale kranten of populaire neutrale kranten als Het Nieuws van den Dag en De Telegraaf. De koers van de Volkskrant was braaf rooms-katholiek: gehoorzaam aan de bisschoppen, de leiding van de RK Staatspartij en de top van het RK Werkliedenverbond, dat in 1932 eigenaar werd van de Volkskrant. In de jaren dertig ontwikkelde de Volkskrant zich met een handvol jonge verslaggevers van een kaderblad meer tot een nieuwskrant en steeg de oplage gestaag naar ruim 27.000 in 1939.

Op 25 juli 1941 stelde de Duitse bezetter NSB’er D.C. van der Poel als hoofdredacteur van de krant aan. Aartsbisschop De Jong liet een week later via een herderlijke brief weten dat de Volkskrant niet langer als een katholieke krant kon worden beschouwd. De redacteuren namen ontslag en binnen een maand zegden 22.245 van de 28.525 abonnees de Volkskrant op. De afwijzing door de katholieke geestelijkheid, de redacteuren en de lezers dwong de bezetter tot sluiting van de krant op 4 oktober 1941.

Joop Lücker, als journalist in Londen opgeleid, wist  als hoofdredacteur met vers literair talent (Godfried Bomans), strips (Tom Poes, Pa Pinkelman, Heer Bommel), feuilletons (Ciske de Rat) en cartoons (Opland) de oplage van de Volkskrant na de oorlog binnen een jaar tot boven de honderdduizend op te krikken. De krant groeide gestaag door tot een maximale oplage van 366.000 in 1996. De huidige Volkskrant heeft ruim 300.000 abonnees (200.000 papier, 100.000 digitaal).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden