ANALYSE

0 procent: een tegenvaller

De cijferbrij van het CPB vandaag is een abstract schilderij: iedereen haalt er iets anders uit.

Winkelend publiek in Amsterdam.Beeld anp

Teleurstelling voelt bijvoorbeeld de vakbeweging, omdat de werkloosheid maar een heel klein beetje terugloopt. Uitzinnige vreugde bij de VVD, omdat het kabinet waarin het de grootste partij is, ervoor gezorgd heeft dat de economie echt, definitief groeit. Argwaan is er bij de oppositie, die de beloofde lastenverlichting in de soep zien lopen, bijvoorbeeld doordat er minder Gronings gasgeld binnenkomt.

Ook belangrijk: welke toon slaat het Centraal Planbureau zelf aan in het persbericht dat de cijfers begeleidt? 'Gestaag herstel zet door', staat erboven - een vrij neutrale formulering. Persbureau ANP, ook relevant voor de richting van de stemming, kiest voor de kop 'Groeit (sic) trekt verder aan'. De groei was aanvankelijk voorspeld op 1,5 procent en wordt volgend jaar zowaar 1,8 procent, vandaar dat-ie aantrekt.

Schoolrapport

Welke keuze vandaag wint, wat het dominante oordeel over de cijfers wordt, weten we om een uur of zeven á acht vanavond, als de grote tv-journaals zijn geweest.

Vier keer per jaar geeft de rekenmeester van de regering een cijferlijst dat het kabinet als een schoolrapport in ontvangst neemt. Op de uiteenlopende macro-economische cijfers van het Centraal Planbureau baseert Rutte II zijn beleid en de bijstellingen ervan. Je kunt er op net zo veel manieren bevestiging van je eigen gelijk in zien als er cijfers zijn.

Op één cijfer na, zijn er geen spectaculaire uitschieters. Maar achter elk getal, meestal een groeipercentage, schuilt een economische werkelijkheid.

Uitvoer

Alles onder het CPB-kopje 'Internationale economie' oogt gunstig voor een op export gerichte economie zoals de Nederlandse: de wereldhandel trekt aan, de olieprijs is de helft van wat die twee jaar geleden was, de rente is laag en de euro goedkoop.

De uitvoer blijft dus nog wel even de motor achter economische groei. Samen met de 'consumptie huishoudens' - die trekken aan, ook goed nieuws. Net als de investeringen van bedrijven, die nemen zelfs spectaculair toe. Het kan niet op, want de prijs van wat Nederland uitvoert stijgt ook. Een prachtig beeld is die cijferlijst als je tot de helft kijkt. Ruk de champagne maar open.

Maar dan komt het slechte nieuws: de werkloze beroepsbevolking. Die groep mensen wil maar niet echt kleiner worden. Helemaal vreemd als je die andere goede cijfers erbij betrekt. Komt door de zorg en de overheid, zegt het CPB, want daar verdwijnt bijna net zo veel werkgelegenheid als er in de markt bijkomt.

Koopkrachtstijging

Dan valt het oog op het meest spectaculaire cijfer - althans, als je er op je eigen manier naar kijkt. Dat cijfer is 0,0 procent. Het is de koopkrachtstijging in 2016 en dat valt behoorlijk tegen. Hoe kan dat nou? Het herstel zet door, akkoord 'gestaag', want al die economische groeifactoren staan gunstig. Maar we hebben niets aan die meevallende groei, want onze portemonnee blijft net zo leeg als tevoren. Waar doen we het dan allemaal voor?

Vorig jaar steeg de koopkracht nog - na járenlange dalingen - met 1,4 procent, dit jaar met 1,2 procent. De lonen stijgen elk jaar een beetje, volgens het CPB. Volgend jaar met 1,4 procent. Normaal gesproken is dat te weinig voor koopkrachtstijging, doordat inflatie de loonstijging teniet doet.

Beeld anp

Impuls

Maar dit jaar is die inflatie vrijwel nul. Lage inflatie, zegt het CPB, is een impuls voor de consumptie, bedrijfswinsten en investeringen. Volgend jaar is de inflatie nog steeds laag en wel 0,9 procent, maar het is kennelijk genoeg om de koopkrachtstijging naar 0,0 procent te brengen. Dat ziet er allemaal nogal kwetsbaar uit en ook dat valt tegen.

Of het ook echt zo uitpakt, geen koopkrachtstijging, hangt af van het handelen van het kabinet. Dat zegt dat ze een nieuw belastingstelsel wil, maar dat daarvoor miljarden aan lastenverlichting nodig zijn. Die moeten met meevallers betaald worden. Of die er komen, daarover biedt het CPB geen uitsluitsel.

Wel zegt de rekenmeester dat het tekort op de begroting volgend jaar nog maar 1,2 procent van het bbp is. Dat is weinig in de eurozone - Frankrijk krijgt nu twee jaar uitstel om het naar de Brusselse 3 procentseis te brengen. Daar zit Nederland 1,8 procent vanaf, oftewel 12 miljard euro. Ruimte genoeg dus, zeggen oppositiepartijen, voor lastenverlichting. Gaat het kabinet hierin mee, dan staat op zijn volgende schoolrapport geen 0,0 meer bij het vak 'koopkracht in 2016'. Dan staat daar hoe dan ook een positief cijfer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden