'Zodra de uitspraak er is, kunnen we met Trafigura tot een schikking komen'

Nieuwe episode in gifschandaal met de tanker Probo Koala in Ivoorkust

Tienduizenden Ivorianen claimen ziek geworden te zijn door afval van Trafigura. In Amsterdam gaat een proces van start dat in een schikking moet uitmonden.

Reiniging van een terrein in Abidjan (Ivoorkust) dat in 2006 is gebruikt als stortplaats voor afval van het schip Probo Koala. Beeld AFP

In de Amsterdamse rechtbank dient woensdag alweer de derde claimzaak tegen oliehandelaar Trafigura. Als het aan John Beer van Beer Advocaten ligt wordt het de laatste. 'Nederland is de ideale plaats om een schikking te bereiken voor allen die schade hebben geleden', zegt hij.

De zaak draait om het gifschandaal met de Probo Koala, een tanker die door Trafigura was gecharterd. Dat schip dumpte in juli 2006 5.000 liter chemisch afval in Abidjan, de grootste stad van Ivoorkust.

Grote delen van de stad werden gehuld in een ongelooflijke stank. Duizenden inwoners moesten kokhalzen, hapten naar adem, kregen huidklachten, diarree en bloedneuzen. Dat zijn feiten die niemand achteraf bestrijdt, maar over de ernst van de gezondheidsklachten lopen de meningen uiteen. Greenpeace en Amnesty International zeggen dat er doden vielen en dat veel mensen ernstig ziek werden.

Trafigura ontkent dat bij hoog en bij laag. 'Op korte termijn kunnen mensen enige last hebben gehad', zegt de woordvoerder van het bedrijf. 'Op langere termijn is er geen effect vastgesteld.'

Trafigura heeft desondanks eerder een schadevergoeding betaald aan Ivorianen die stelden ernstige gezondheidsschade te hebben geleden. In 2009 eindigde een rechtszaak van dertigduizend gedupeerden in Londen met een schikking van 33 miljoen euro, oftewel 1.100 euro per persoon. De uitbetaling van die vergoedingen eindigde overigens in een drama, waarbij een groot deel van het geld in verkeerde zakken verdween. Het kwam in elk geval niet bij de gedupeerden terecht.

Tekst gaat verder na de video.

Tweede proces

Een tweede proces begon in december vorig jaar in Amsterdam. Die zaak werd geleid door de Ivoriaanse radiopresentator Aboubakara Ouattara, die zei namens 110 duizend slachtoffers op te treden. Maar de Amsterdamse rechter maakte gehakt van die claim. Ouattara kon niet aantonen namens wie hij nu eigenlijk stond te procederen.

Die voorgeschiedenis hoeft bij de rechtszitting van vandaag geen bezwaar te zijn, zegt advocaat John Beer. Eigenlijk hoeft er volgens hem niet veel te worden bewezen. 'We moeten voldoende aannemelijk maken dat mensen een reële kans op schade hebben gehad.' Dus zelfs als er veel onzekerheid blijft bestaan over het aantal echte ziektegevallen, denkt hij de zaak nog te kunnen winnen.

Tekst gaat verder na de foto.

Een vrouw en haar kinderen passeren het terrein in Abidjan. Beeld AFP

Bindend

Het doel van deze procedure is een 'verklaring voor recht' dat Trafigura aansprakelijk is voor de gezondheidsschade die de gifdumping mogelijk heeft veroorzaakt. 'Zodra die uitspraak er is, kunnen we in onderhandeling met Trafigura om tot een schikking te komen.'

Beer denkt dat het concern daar wel voor open staat, omdat Trafigura eerder ook in de Londense rechtszaak eieren voor zijn geld koos. En een rechtszaak in Nederland heeft een enorm voordeel voor gedupeerden. 'Hier bestaat de mogelijkheid de schikking bindend te verklaren voor alle mensen die schade claimen. Dan weet Trafigura ook dat het eindelijk van deze zaak verlost is.'

Hij denkt niet dat de eventuele uitbetaling eindigt in chaos, zoals gebeurde na diezelfde Londense rechtszaak. 'We treden op namens de Nederlandse stichting VDT-CI. Die zal de onderhandelingen voeren.' Een van de drie bestuurders van die stichting (de naam luidt voluit: Victimes des déchets toxiques Côte d'Ivoire, Slachtoffers giftig afval Ivoorkust) is Ben Knüppe, curator van onder meer Fokker en DSB.

Schadevergoedingen zijn niet de enige kostenpost die Trafigura overhoudt aan het gifschandaal met de Probo Koala. Een woordvoerder van het bedrijf erkent dat de affaire de oliehandelaar al tussen de 250- en 300 miljoen euro heeft gekost aan opruimkosten, juridische kosten en schadevergoedingen. Als het voor Trafigura tegenzit, komen daar als gevolg van deze nieuwe rechtszaak nog tientallen miljoenen bij. Advocaat Beer: 'De Ivoriaanse overheid heeft vastgesteld dat 110 duizend mensen schade kunnen hebben geleden. In de Londense zaak zijn er 30 duizend schadeloos gesteld, dus resteren er nog 80duizend.'

Als die evenveel zouden krijgen als hun lotgenoten in de Londense schikking, moet Trafigura nog eens 88 miljoen euro uitkeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.