'Wouter Bos heeft de kans op een links kabinet vergooid'

Jan Marijnissen ziet dat de PvdA op het gebied van milieu, openbaar vervoer en sociaal beleid in de richting van de SP is opgeschoven, maar vertrouwen doet hij de sociaal-democraten toch niet, gezien het verleden....

Een paar weken geleden stond de SP (negen Kamerzetels) in peilingen op 22 zetels, nu op vijftien. Marijnissen, laconiek: 'Als we nu vijftien zetels halen en over vier jaar 22, ben ik daar blijer mee dan met 22 nú en een daling daarna.'

Op de achterflap van het net gepubliceerde boek van Jan Marijnissen, Nieuw optimisme, prijkt een wervende uitspraak van wijlen Pim Fortuyn: 'Hij heeft op een briljante wijze een deel van het electoraat een stem gegeven.'

Even heeft Marijnissen gedacht dat vooral teleurgestelde LPF-kiezers hun heil zochten bij de SP. Maar dat is blijkens onderzoek niet het geval. Hij is daar niet rouwig om: 'De SP is geen parkeerplaats.'

Maar hij moet het toch betreuren dat de PvdA met een deel van de potentiële winst aan de haal gaat? Marijnissen: 'Het belangrijkste is dat CDA en VVD geen Kamermeerderheid krijgen.'

Waarmee niet gezegd is dat Marijnissen zijn vertrouwen op de PvdA vestigt. Marijnissen: 'Die partij heeft twaalf jaar in de regering gezeten, en in die tijd is de publieke sector, zeg maar het onderwijs, de zorg en de spoorwegen, in een deplorabele toestand terechtgekomen. Dat is de erfenis van de PvdA.'

Volgens Marijnissen stelt de SP sinds jaar en dag binnen en buiten het parlement de verwaarlozing van de publieke sector aan de orde. Marijnissen: 'Toen de SP in de Kamer kwam, werden de waarschuwingen nauwelijks gehoord. Dat is dramatisch veranderd. Daar ben ik trots op.'

Hij signaleert dat de PvdA nu in de richting van de SP opschuift, bijvoorbeeld op het gebied van milieu, openbaar vervoer en sociaal beleid. De grote vraag is echter volgens hem de geloofwaardigheid van dat opschuiven. Marijnissen: 'Er is nog geen interne discussie gevoerd over de nederlaag die de PvdA vorig jaar leed. De partij is op allerlei fronten aan het bewegen. De kiezer moet beseffen dat hij of zij een erg groot risico neemt met de PvdA.'

Het is dezelfde scepsis die bij het CDA leeft. Logisch, vindt hij. Marijnissen: 'Wouter Bos moet een spagaat maken, en dat wordt moeilijker naarmate de tijd verstrijkt. Enerzijds wil hij Balkenende het hof maken, anderzijds moet hij linkse kiezers een reden geven om op hem te stemmen.'

Dat is door toedoen van de SP gebeurd, zegt hij. Marijnissen: 'Een sterke SP is de beste garantie voor een PvdA die in sociaal opzicht op koers blijft.'

Het is niet zozeer de opkomst van de PvdA ten koste van onder meer de SP die Marijnissen dwarszit, als wel wat hij noemt de strategische keuze van Bos ten gunste van het CDA. Marijnissen: 'Bos hoefde er geen seconde over te denken toen hem werd gevraagd of hij samen met de SP of met het CDA wilde.'

Volgens de SP-voorman heeft Bos daarmee de kans op een links kabinet vergooid. 'Hij had moeten oproepen om op de PvdA, de SP of GroenLinks te stemmen. Ik weet zeker dat een heleboel mensen eindelijk eens een kabinet zonder CDA of VVD willen. Niet weer een kabinet van pappen en nathouden, maar de verbeelding aan de macht. Bos' uitspraak dat andere partijen kunnen aanschuiven in een kabinet met het CDA, is zeer gratuit. '

Heeft de SP zichzelf niet uit de markt geprijsd, door keihard nee te zeggen tegen een oorlog in Irak, en tegen eventuele Nederlandse deelname daaraan? Marijnissen: 'De Duitse bondskanselier Schröder is vrij duidelijk, hij wil niet meedoen. Straks komt Bos voor de vraag van Nederlandse deelname te staan. Wat blijft er dan nog over van zijn reserves tegenover een oorlog?'

Met de drastische bezuinigingen die de SP in petto heeft voor defensie, staat de partij ook ver af van de meeste andere partijen. Gaan SP'ers straks demonstreren voor kazernes waar gedwongen ontslagen vallen? Marijnissen: 'Dat denk ik niet. Door omscholing kan defensiepersoneel elders aan het werk, in het bedrijfsleven en bij de overheid. Er is een acute behoefte aan vijfduizend politiemensen, zorg en onderwijs schreeuwen om personeel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.