Column

'Word wakker, eurofielen, en herstel de democratie in ere'

De huidige EU is zijn doel ver voorbij geschoten. Democratie staat zo'n beetje onderaan het prioriteitenlijstje van de Brusselse bureau- en technocraten.

Mario Draghi van de Europese Centrale Bank. Beeld epa

Nooit gedacht dat ik me in verkiezingstijd ergens meer aan zou storen dan aan politici. Maar dat is dan toch gelukt. De boosdoener is de pro-EU campagne van MKB-Nederland, VNO-LCW en LTO. Ze noemen hun campagne heel slinks 'Europa en de feiten', zeg maar zoals het half gare Fox News de slogan 'Fair & Balanced' gebruikt.

Het begeleidende filmpje is hilarisch. Zin één, geparafraseerd: "de populisten maken u bang voor Europa". Zin twee: "Zonder Europa geen Schiphol en geen haven in Rotterdam".

Is dat werkgevershumor ofzo?

Goed, uitgelachen gaan we verder. Bij de campagne hoort deze website. Ziet er mooi uit, werkt prima, lekker gevoel. Zo'n mooie website doet de geloofwaardigheid goed, niet? Acht stellingen over Europa, of liever: acht 'feiten'.

Leugens
Helaas ontbreekt me de ruimte om de stellingen één voor één door te nemen, dus dan maar de meest in het oog springende halve waarheden, drogredeneringen en leugens. Het wordt uiteindelijk toch een veel langer verhaal dan u van me gewend bent, dus even volhouden.

Nederland is een exportland, akkoord. Daarom hebben we de EU nodig. Wat? Wacht even. Dat gaat te snel. Net doen alsof we zonder de EU ineens niets meer exporteren, dat is flagrante onzin. De export steeg al voor de EU en had dat ook gedaan zonder de EU. De export stijgt dankzij het opheffen van handelsbarrières, betere transport- en communicatiemogelijkheden. Daar heb je geen bureaucratische moloch in Brussel voor nodig. Of wilt u beweren dat de export buiten de EU nergens stijgt? U kunt de eerste drie stellingen direct overslaan.

Stelling vier, geen Europa betekent geen Schiphol en geen haven in Rotterdam. Dat is pure bangmakerij en bovendien onwaar, zie boven. Stelling vijf. Daar komt een interessante paradox naar voren. "Nederland profiteert gemiddeld zelfs twee keer zoveel (van Europa) dan andere landen". Aha. Mocht dit waar zijn (ik betwijfel het), dan heeft u hier een belangrijke reden voor het mislukken van de muntunie. Nederland profiteert namelijk ten koste van minder efficiënte, sterke en productieve landen. We exporteren ons een ongeluk, maar inmiddels kan onze export niet meer betaald worden behalve door meer schuld, schuld en nog meer schuld bij de importeurs van onze export. De belastingbetaler staat inmiddels garant voor die schulden terwijl de exporteurs (lees: MKB Nederland, VNO-NCW en LTO) en de banken dik verdienen.

In stelling zes nog een hilarische grap. In het 'ergste geval', mocht alles fout gaan en fundamenteel instorten, dan raakt Nederland volgens deze campagne 45 miljard kwijt, de helft van de op dit moment uitstaande garanties aan de zwakkere eurolanden. In het ergste geval raken we de helft van het huidige en niet toekomstige totale bedrag kwijt? Droom lekker verder.

Stelling acht dan: 'we verdienen met de EU meer dan we betalen aan de EU'. Als uitgaven worden enkel de betalingen aan de EU meegeteld. Alsof we nergens garant voor staan, alsof er geen ESM is, alsof de ECB geen 1000 miljard gratis belastinggeld aan de banken heeft gegeven aan het begin van dit jaar (waarvan zo goed als niks bij particulieren is terecht gekomen). Als inkomsten worden alle mogelijke directe en indirecte baten geteld. Ja, zo kom ik ook wel tot deze stelling. Dat het cherry picking van de bovenste plank is? Boeiend!

Goed, deze campagne is dus niet serieus te nemen.

Niemand
Waar maak je je zo druk om, René, vraagt u zich misschien af. Of niet, maar ik vertel het u lekker toch. Het is toch al langer bekend dat, zeker in verkiezingstijd, het eerste slachtoffer de waarheid is? Ja, inderdaad. Ik maak me zo druk om dat er bijna niemand is, en dan kijk ik ook met een schuin oog naar de media, die campagnes als deze eens goed kritisch doorneemt. Even fact-checken, nabellen, andere kant van het verhaal opzoeken, dat soort dingen. Er staat zelfs geen enkele bronvermelding bij de website. Een belangrijke pro-EU website over 'feiten', zonder bronvermelding, dat is toch niet grappig meer? Als kritisch mens en als journalist helemaal krijg je bij wijze van spreken toch een harde plasser van dit soort onzin die er letterlijk op wacht om doorgeprikt te worden?

Media
En hadden de media niet veel meer hun best moeten doen om haar publiek goed te informeren? We lachen hier om Fox News, maar hoe doen onze eigen media het? Het is ook niet alsof er allerlei verrassende feiten ineens boven tafel komen. Denk bijvoorbeeld aan het op Twitter rondzwervende en vernietigende stuk van hoogleraar Arjo Klamer, 'Weldra sterft de Euro'. Hij voorspelde in januari 2002 (!) bijna volledig accuraat wat er nu gaande is. Is het toeval dat we professor Klamer nu zo weinig in de media zien?

Maar Klamer was lang niet de eerste. Al bij het Verdrag van Maastricht begin jaren negentig schreef de beruchte Britse econoom Wynne Godley, nota bene niet eens tegen Europese integratie, een kip en klaar stuk, 'Maastricht and all that'. Zijn belangrijkste conclusie was dat wanneer je staten in een groter Europees verband dwingt, met een muntunie, en dan enkel en alleen een (Europese) centrale bank als corrigerend instrument hebt, dat het dan helemaal fout gaat. En gelijk heeft hij gekregen. Lidstaten van de EU zitten vast in de muntunie en hebben geen enkele manier om te devalueren, rentemaatregelen te nemen of andere monetaire instrumenten te gebruiken. Het is een ware houdgreep.

De enige oplossing is meer Europa, wordt er dan gezegd. Hier scheiden de wegen van de huidige pro-EU denkers en politici en de mijne. Hun EU is niet mijn Europa. Hun euro is niet mijn gedroomde munt. Ik wil, en ik durf mijn allerlaatste studielening erom te verwedden dat de meeste EU-sceptici dat ook willen, wel degelijk Europese samenwerking. Maar 'meer Europa' is niet 'meer EU', integendeel.

Gelijkwaardigheid
Een voorwaarde voor vriendschappelijke samenwerking: relatieve gelijkwaardigheid. Ongebalanceerde machtsverhoudingen staan vriendschap bijna per definitie in de weg. Samenwerking kan dus alleen bestaan bij zelfstandigheid en onafhankelijkheid, dat geldt net zo goed voor Europa. De muntunie en de EU maken de zwakkere landen steeds afhankelijker van de sterkere landen, een flinterdunne basis voor Europese samenwerking, als u het mij vraagt.

Terug naar Godley, hij was niet de eerste en zeker niet de enige die waarschuwde voor de consequenties van het Verdrag van Maastricht. Maar zij werden opzij geschoven als pessimistische zeurpieten en naar hun mening werd niet meer gevraagd. Klamer zei in 2002 dat politici die doen alsof de Euro het sluitstuk van Europese eenwording is, spijkerhard liegen. De Euro was (en is) een middel om verdere politieke integratie af te dwingen. Godley zei in 1992 al dat de pro-EU politici wel eens wat langer stil hadden mogen staan bij de wensen van de kiezers. Maar ach, democratie, wat maakt het uit.

Inmiddels zijn we zover dat de sterkere landen de zwakkere broeders (met een verdomde trojka gevuld met bankiers) ongegeneerd dwingen om aan hun eisen te voldoen. Hoever moet het gaan? Als failliete en kaalgeplukte landen zoals Griekenland vazalstaten zijn geworden van Duitsland en Nederland, is het doel van Europese eenwording dan bereikt? Zouden vrijheidsfundamentalisten als Churchill cum suis dat voor ogen hebben gehad?

Nee, natuurlijk niet. De huidige EU is zijn doel ver voorbij geschoten. Democratie staat zo'n beetje onderaan het prioriteitenlijstje van de Brusselse bureau- en technocraten.

Vragen
Hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat Mario Draghi, voorheen vice-president bij misschien wel het grootste rattenbedrijf ter wereld, Goldman Sachs, de huidige president van de ECB is? Waarom bepaalt een Trojka gevuld met bankiers de gang van zaken in de oude democratie Griekenland? Waarom zitten de Italianen opgescheept met een technocratische regering? Waarom wordt het ESM tijdens een demissionaire periode door de Nederlandse kamer gejast? Waarom is Herman van Rompuy de ongekozen voorzitter van de Europese Raad? Vragen, vragen, nog meer vragen.

Kort gezegd: wie zijn al deze anti-democratische volidioten die, zonder legitieme democratische basis, Europa verder de crisis in duwen zonder enige interesse in de burger die, zoals volgens goed gebruik, de rekening mag betalen wanneer de dromen van de pro-EU politici nachtmerries blijken te zijn? En waarom denken zij dat vrije Europese burgers zitten te wachten op nog meer EU in plaats van minder EU maar meer Europa. En nog belangrijker: hoe krijgen we het deze pro-EU politici, denkers, bureaucraten, technocraten en bankiers uitgelegd dat lang niet iedereen zit te wachten op hun Europese dagdromen?

Word wakker, eurofielen, en herstel de democratie in ere door deze EU een halt toe te roepen.

René van Leeuwen is socioloog en columnist voor Volkskrant.nl. Op Twitter is hij te volgen via @RHvL88



 
Als failliete en kaalgeplukte landen zoals Griekenland vazalstaten zijn geworden van Duitsland en Nederland, is het doel van Europese eenwording dan bereikt?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.