'Woontijdschriften tonen ons dromen, IKEA tracht meubels te verkopen'

IKEA's alledaagsheid is pover geveinsd

Misschien staat er in deze interieurspecial ook wel een. Een artikel over mensen die een oude school/ loods/hangar verbouwden tot loft/appartement/ecologische leefgemeenschap, met een design-interieur dat past bij dergelijke wilskracht. Foto's van zulke woningen zijn de heipalen van menig interieurtijdschrift.

Wat opvalt aan dit soort beelden, is hoe opgeruimd de getoonde ruimten ogen. Alsof de schoonmaker vertrok op het moment dat de fotograaf aankwam. Dat is begrijpelijk, rondslingerende sokken op de Starckbank of half leeggegeten bakjes kwark op het granieten kookeiland zouden afleiden van het interieur.

Een opgeruimd interieur maakt foto's in woontijdschriften niet minder realistisch, hooguit minder alledaags. Maar wie zulke tijdschriften leest, verlangt geen alledaagsheid, eerder een visueel alternatief voor het leven dat hij leidt. Zo zijn luxe interieurbladen moderne sprookjesboeken. Ze tonen ons een fantasie; die brandschone designinterieurs waar we nooit in zullen wonen, zijn escapistisch vertier.

Op het eerste gezicht lijkt het interieurtijdschrift op dat andere type woonmagazine: de meubelcatalogus. Ook de IKEA-gids toont ons professionele foto's van perfect ingerichte woningen. Maar er is een cruciaal verschil tussen de IKEA-catalogus en menig chic interieurtijdschrift.

Op de foto's van IKEA is rommel te zien.

Dat ontdekte ik toen ik laatst de nieuwe catalogus doorbladerde. Op verschillende foto's zien we afstandsbedieningen en joysticks op de grond liggen. Er is een tafereel waarbij een bol wol half afgerold op een tafel ligt, op een volgende bladzijde ligt er juist een stapeltje sinaasappelschillen op tafel. Daarbij slingert er in iedere foto minstens één koptelefoon, bril, tablet, halfgevuld theeglas, opengeslagen boek of kom-met-lepel rond. Over banken en bedden liggen verfrommelde kledingstukken, aan muren hangen kindertekeningen, er staan regenlaarzen onder de kapstok - regenlaarzen waar kranten uitsteken.

Hier wonen mensen, is de suggestie. Mensen die net lekker door de regen hebben gelopen en kranten in hun schoeisel duwden om dat nu te laten drogen. Mensen ook die met een bolletje wol hebben gespeeld, een sinaasappel hebben gegeten, hun bril hebben afgezet, hun glas thee maar half hebben leeggedronken: mensen die nu even naar de wc zijn.

Want waar woontijdschriften ons dromen tonen, tracht IKEA meubels te verkopen. De rommel roept: dit interieur is geen fantasie, het is een reële mogelijkheid. Want kijk, daar staat een kop koffie op tafel. En zie, daar ligt een tijdschrift op de grond. Net als bij jou thuis!

Maar iedereen weet: in de getoonde kamer wonen geen mensen. Waarschijnlijk is de kamer niet eens een kamer, maar een fotostudio. Een stylist heeft het bolletje wol afgerold, het draadje zorgvuldig over de tafelrand gedrapeerd. Zijn assistent heeft ondertussen wat boeken opengeslagen. Visuele sprezzatura is het: gefingeerde nonchalance, gekunstelde ongekunsteldheid.

Met deze poging tot het vergroten van de authenticiteit wordt de waarachtigheid ondermijnd. Want wie goed kijkt, ziet dat de alledaagsheid slechts is geveinsd. Ja, de dekbedden op de foto's liggen scheef, maar de lakens zijn schoon. Er ligt hier en daar rommel (proppen papier, een rondslingerende koptelefoon), maar de ruimte is vrij van kleine troepjes (fruitstickers, haarelastiekjes, stof).

De muren zijn spierwit, het geopende jampotje brandschoon. Er staan retroversleten boeken en platen in de kast, maar geen lelijke cd's en dvd's. Hoe kwam dat boek opengeslagen op die hoge stellingkast terecht? En als die laarzen onder de kapstok staan te drogen, waar is dan de druipende regenjas?

Neen, uiteindelijk ogen de 'rommelige' kamers in de IKEA-catalogus nog minder bewoond dan de opgeruimde interieurs in woontijdschriften.

En daarmee verraadt IKEA een zeker dedain voor haar klanten, waar zo'n chic interieurtijdschrift lezers juist op een voetstuk lijkt te plaatsen.

Is het niet fijner wanneer iemand zich mooi voor je aankleedt, dan dat hij vlekken op zijn kleding maakt omdat hij denkt dat jij die ook zal hebben?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.