'Wilders moet met de billen bloot: welk profijt heeft terugkeer naar de gulden?'

Met een onderzoek naar de terugkeer naar de gulden is Wilders gedwongen de consequenties van zijn eigen alternatief onder ogen te zien. Dat stelt politicoloog Pieter Hilhorst.

Beeld anp

De jongste provocatie van Wilders is een godsgeschenk voor Rutte en De Jager. Wilders heeft aangekondigd dat de PVV een internationaal gerenommeerd onderzoeksbureau laat uitzoeken of een terugkeer naar de gulden profijtelijk is voor Nederland. De man die doorgaans krachttermen aaneenrijgt, lijkt in dit geval niet zo zeker van zijn zaak. Voor de camera van de NOS zei hij: 'Uit die alternatieven zou weleens kunnen blijken dat uit de euro stappen misschien op de lange termijn beter is voor Nederland.' Dat zijn niet één, niet twee, niet drie, maar vijf slagen om de arm. Het is alsof de bangste beginneling in de politiek aan het woord is.

Rampspoed
Deze omzichtigheid is begrijpelijk. Economen voorspellen voornamelijk rampspoed bij het einde van de euro. De interne markt verbrokkelt. Wisselkoersrisico's keren terug. Griekenland zal failliet gaan en zijn schulden niet kunnen betalen. Italië, Portugal en Ierland komen zonder rugdekking uit Europa in het nauw. Banken komen in de problemen. Nederland heeft een grote bankensector die het moeilijk in zijn eentje overeind kan houden als het echt goed misgaat. Het einde van de euro leidt tot een devaluatie van de nieuw in te voeren drachmes en lires. Bezittingen van Nederlandse bedrijven in het zuiden van Europa worden waardeloos.

Ook op lange termijn zien economen weinig voordelen. De Nederlandse gulden zal snel in waarde stijgen, waardoor de Nederlandse export in de problemen komt. De waarde van de euro werd gedrukt door de zuidelijke landen. Daar hebben Nederlandse en Duitse exporteurs enorm van geprofiteerd. In feite is er de afgelopen jaren onzichtbare steun van Zuid-Europa naar Noord-Europa gegaan. Of, zoals economisch commentator Mathijs Bouman snedig opmerkte: 'Als we de gulden terugkrijgen, krijgen we weinig guldens terug.'

Volksverlakkerij
Deze desastreuze effecten van het einde van de euro moeten worden afgewogen tegen de kosten van de huidige reddingsoperaties. Ook die kosten zijn fors. De Jager heeft ons in het begin proberen wijs te maken dat het redden van de Grieken ons niks zou kosten omdat de Grieken alles zouden terugbetalen. Dat was volksverlakkerij. Maar dat wil niet zeggen dat het voor Nederland profijtelijk is om uit te de euro te stappen.

Het grote probleem van het redden van de euro is dat door het halfhartige optreden van de Europese leiders de kosten van de reddingsoperatie enorm oplopen. Steeds weerhoudt de angst om slecht gedrag te belonen (de spilzucht van de Grieken, het gebrek aan hervormingen van de Italianen) Noord-Europese leiders ervan om alles uit de kast te trekken om de toekomst van de euro zeker te stellen. De nationalistische heimwee van Wilders en andere rechtse partijen in Noord-Europa beperkt de speelruimte van de regeringsleiders alleen maar. Het is dus nog maar de vraag of de redding slaagt.

Heerlijke positie
Tot nu toe had Wilders in het debat over de euro een heerlijke positie. Hij kon met het grootste gemak voorstellen doen (geen cent meer naar de Grieken) waarvan hij wist dat de door hem gedoogde regering ze niet zou overnemen. Zo kon hij de onvrede over de reddingsoperatie mobiliseren zonder zich te hoeven verantwoorden voor de prijs van zijn alternatief. Zo kon hij alle doemscenario's rond het einde van de euro wegwimpelen als bangmakerij. Maar nu moet hij met zijn billen bloot. De kans is dus groot dat het aangekondigde onderzoek er nooit komt.

Offensieve reactie
Rutte en De Jager hebben terughoudend gereageerd op het voorstel van Wilders. Ze benadrukken dat ze ervan overtuigd zijn dat zo'n onderzoek de koers van het kabinet zal rechtvaardigen. Maar ze willen niet dat de onrust verder wordt aangewakkerd. In plaats van deze defensieve reactie, was een offensieve reactie meer op zijn plaats geweest. Ze hadden Wilders moeten aanmoedigen het onderzoek zo snel mogelijk uit te voeren. Bij elk debat moet de regering of de oppositie Wilders vragen of het al klaar is. De provocatie van Wilders kan hem zo gaan achtervolgen. Zonder onderzoek staat hij buitenspel.

Met een onderzoek is hij gedwongen de consequenties van zijn eigen alternatief onder ogen te zien. Het maakt de politieke keuze over de toekomst van de euro glashelder: wilt u een onbetaalbare gulden die tot forse economische teruggang leidt, of een onzekere euro die alleen met verregaande politieke samenwerking kan worden gered.

Pieter Hilhorst is politicoloog en columnist van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.