'Wil Jacobine Geel de deur achter zich dichtdoen?'

Amanda Kluveld heeft goed nieuws over het CDA te melden. Onder toeziend oog van de CDA-leden, die haar 'Nieuwe woorden, nieuwe beelden' niet hebben geslikt, heeft Jacobine Geel namelijk het afgelopen congres onder een beleefd en compassievol applaus en begeleid door een wild enthousiaste Ruth Peetoom, het pand nu gelukkig weer via diezelfde open deur verlaten.

Jacobine Geel. © ANP

Het is een beetje onwennig voor mij maar ik heb goed nieuws over het CDA te melden. Een klein, en volgens mij in de kranten nog niet opgemerkt nieuwtje, dat te maken heeft met het rapport van de Commissie Hertaling Uitgangspunten van het CDA. Sinds haar instelling heb ik een bijzondere belangstelling voor die commissie die onder leiding stond van iemand die er nooit eerder blijk van had gegeven waardering voor het CDA te hebben: Jacobine Geel.

Geel ging de uitgangspunten van het CDA 'hertalen'. Nu denk ik dat het CDA van te voren had kunnen weten dat, wie bereid is om zonder blikken of blozen de woorden hertalen of hertaling in de mond te nemen, het beste verre van welke organisatie dan ook zou moeten worden gehouden. Dat de partij dit niet besefte, is tekenend voor de ernst van de identiteitscrisis waarin zij onder voorzitterschap van Ruth Peetoom verkeert.

Afgedroogd
Maar goed, ik dwaal af, want ik wil dus een goed nieuwtje vertellen over het CDA. Dat nieuwtje is dat, ook al heb ik dat nog in geen enkele analyse expliciet gelezen, de Commissie Hertaling Uitgangspunten, is afgedroogd en hoog blozend afgegaan en afgedropen.

Hoe ging dat in zijn werk? Eind oktober 2011 presenteerde Jacobine Geel op het CDA-congres de voorlopige bevindingen van haar commissie. Ze gaf toen een voorzet door te stellen dat de uitgangspunten van het CDA, gerechtigheid, solidariteit, gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap, flets zijn geworden en teveel overwoekerd geraakt door machtsdenken en pragmatisme. 'De relatie met het verhaal en de traditie waaruit ze ontstaan zijn is vervaagd en vervlakt. Maar het is wel degelijk mogelijk om ze weer op spanning te brengen,' zei Geel.

Dat op spanning brengen zou dus gebeuren door het vervangen van woorden. De uitgangspunten zouden voortaan luiden: Nederland maken we samen, Betrokken en nabij, Rechtvaardig en betrouwbaar, Zorg voor de aarde. De Commissie, zo zei Geel, ziet het CDA van de toekomst als een partij die zich vanuit compassie inzet om beleid te maken op basis van die uitgangspunten.

'Het woord is nu aan u!'
Hoewel Geel de uitgangspunten alleen opnieuw 'op spanning' wilde brengen, ging ze hier toch ongemerkt een stapje verder. Ze zei namelijk: 'op basis van de volgende uitgangspunten' om vervolgens dat rijtje nieuwe woorden op te sommen. Daarmee suggereerde ze, tussen neus en lippen door, toch dat het andere uitgangspunten waren. Ik had toen niet de indruk dat veel aanwezigen op het congres dit doorhadden. Maar ik heb de CDA-leden onderschat. 'Het woord is nu aan u!', riep Jacobine Geel en dat heeft ze geweten.

Uit de lokale bijeenkomsten waar ze haar hertaling presenteerde moet zijn gebleken dat de CDA-leden helemaal niet van plan waren om hun uitgangspunten door Geel in een spiritueel-humanistisch dieventaaltje te laten omzetten. Het CDA dat Geel, naar haar zeggen, had leren kennen als een partij van mensen die door compassie gedreven zijn en zich graag laten raken, lustten haar nieuwerwetse brouwsel niet. Natuurlijk zal dat nooit op die manier tegen haar gezegd zijn maar de zekerheid waarmee Geel wist dat de uitgangspunten op de door haar voorgestelde manier zouden worden hertaald is toch in maar een paar maanden effectief om zeep geholpen.

Dat blijkt uit het definitieve rapport dat op het afgelopen CDA-congres werd gepresenteerd. Daar was dus helemaal niets meer van die nieuwe woorden overgebleven. Er was geen sprake meer van het vervangen van het begrip rentmeesterschap door 'zorg voor de aarde'. Waarom niet?

Dit zegt de commissie: 'De commissie heeft aanvankelijk gezocht naar enkele begrippen die de bestaande vier zouden kunnen vervangen. Dit bleek een onbevredigende aanpak. Bij de vertaling van de oude begrippen in nieuwe ging veel van hun oorspronkelijke gelaagdheid en zeggingskracht verloren. Het middel dreigde erger te worden dan de kwaal.'

Zweverige zinnetjes
Dat zal ik nu eens 'hertalen'. Dit betekent: de commissie heeft bij monde van Jacobine Geel op het congres van oktober 2011 durven beweren dat de uitgangspunten van het CDA zullen worden hertaald in een paar zweverige zinnetjes die samen een afgekeurd lied van Huub Oosterhuis zouden kunnen vormen. Dat hebben de leden van het CDA niet gepikt. Gebleken is dat hertaling een onzinwoord is en dat het in leven roepen van een commissie om de uitgangspunten te hertalen, heeft blootgelegd wat er werkelijk mis is met het CDA.

Ja, wat moest de commissie toen schrijven? Je kunt toch moeilijk beweren dat alles voor niets is geweest en dat je als commissie jammerlijk hebt gefaald. Dus presenteert Geel ons een over de top verhaal over compassie en bood haar commissie zichzelf de volgende uitweg: 'Alles afwegende heeft de commissie er daarom voor gekozen de onderliggende bedoeling van de klassieke uitgangspunten te vertalen in actieve intenties van de partij met het oog op de onderscheiden rollen van overheid en burgers, waar zij elkaar op kunnen aanspreken en aan kunnen houden.'

Tegengehouden
CDA-ers hebben de onzin van Jacobine Geel en haar commissie dus gewoon tegengehouden. Dat is het goede nieuws dat haastig wordt verhuld door het complimentje dat de commissie zichzelf op het einde van haar rapport geeft: 'De commissie Nieuwe woorden, nieuwe beelden is aan haar opdracht begonnen in de overtuiging dat een verbouwing van het CDA-huis noodzakelijk en mogelijk was. Voor de commissie zit het werk erop. De fundering is vernieuwd, ruimtes zijn doorgebroken, nieuwe muren staan.'

Dus die commissie denkt werkelijk de fundering van het CDA-huis te hebben vernieuwd? Zo ver gaat dat gegoochel met woorden dus, dat ze ons dat wil laten geloven. Wat zijn de laatste woorden van het rapport: 'Maar een huis is pas een thuis als mensen het betrekken, er gaan leven en zich de ruimtes eigen maken. De commissie nodigt u hier graag toe uit. De deur staat voor iedereen open!'

Huub Oosterhuis-liederen
Dat was dus al zo voordat Jacobine Geel begon te metselen met Huub Oosterhuis-liederen. Ze is immers zelf door de voordeur naar binnen gehaald. Onder toeziend oog van de CDA-leden, die haar 'Nieuwe woorden, nieuwe beelden' niet hebben geslikt, heeft Geel het afgelopen congres onder een beleefd en compassievol applaus en begeleid door een wild enthousiaste Ruth Peetoom, het pand nu gelukkig weer via diezelfde open deur verlaten. Misschien kan ze de deur ook even achter zich dichtdoen. Nieuwe leden zijn natuurlijk welkom. Maar geen partij zou moeten willen dat zomaar iedereen in haar huis aan de funderingen gaat zitten rommelen onder het luid zingen van Oosterhuis' lied 'Dat een nieuwe wereld komen zal' waarvan de Commissie van Jacobine Geel zomaar een deel als motto in haar rapport heeft gemoffeld.

Het CDA heeft meer aan 'al te goed is buurmans gek' als grondtoon dan aan compassie. De leden van het CDA vonden dat ook en dat is goed nieuws.

Amanda Kluveld is historica en columnist van vk.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.