'Wie een land mag verzinnen aan de tekentafel is een god'

Foto Robin de Puy

In mijn volgende leven ben ik planoloog. Wie een land mag verzinnen aan de tekentafel of, in het geval van Zoetermeer, in dronkenschap achterop een bierviltje, is toch een beetje een god. Het moet heerlijk zijn een hele bubs te dwingen hier te wonen, daar te werken, ginder te sporten en ginds te winkelen. Is er al een game waarin je dat doet? City Sculptor, zoiets? Het mooiste lijkt me bij nul beginnen. Hier is een weiland, over twintig jaar moeten er 150 duizend mensen wonen - aan de slag.

Je moet beginnen met de wegen, de rest vul je in met kleurstiften. Rood voor wonen, geel voor bedrijvigheid en groen voor recreatie. Je kunt de wegen om de wijken heen laten slingeren, zoals in Almere, maar je kunt ze ook op pootjes zetten, zoals in de Bijlmer in Amsterdam. Het verkeer rijdt daar op hoge pilaren, verheven boven een moderne tuinstad. Beneden is alles park, gras en meanderende flat-canyons. Op een zonnige dag zie je door toegeknepen ogen het paradijs dat de planologen voor zich zagen: een plek waar iedereen in alle rust buiten in het lusthof slentert, zonder enige vorm van bedrijvigheid.

Je kunt ook bestaande plekken nemen en die een beetje omkatten. In Assendelft heeft iemand het station 500 meter verderop neergekwakt. Gewoon, om een beetje te zieken. Snackbar De Remise ligt nu niet meer aan de remise, maar in zijn eentje op een caravanterrein, wat een mooi mistroostig plaatje oplevert als je erlangs rijdt. Om bij dat station over te steken, staat er een kolossale ijzeren trapconstructie over de twee spoortjes heen - én een tunnel eronderdoor. In India zouden ze gewoon zeggen: kijk een beetje uit als je de rails oversteekt. Maar die hebben dan ook geen planners.

Een paar kilometer verderop ligt Uitgeest. Daar hebben ze ook plezier gehad met Duplo. De provinciale weg was een beetje saai, een beetje te recht. Weet je wat, dacht de planner, we bouwen een rijtje huizen op die weg! Dan moet je met de auto ineens een hysterische slinger maken om die huizen te ontwijken. Honderd meter verderop slinger je weer terug en vraag je je af welke idioot ineens dat rijtje huizen op de weg heeft laten vallen.

Een vastgeroeste stad als Amsterdam lijkt me ook een heerlijke uitdaging. In de jaren zestig wilden de sosjaaldemokratiese planologen de oude binnenstad slopen - want wie wou er nou wonen in ouwe meuk? Hup, iedereen naar de buitenwijken en dan werken in het centrum, in de kantoorflats aan de tot rondweg gedempte grachten. Dat plan ging helaas niet door vanwege geldgebrek en lastig hippietuig, maar stel je voor hoe heerlijk rustig de stad nu zou zijn geweest, zonder al die stomme toeristen. Waar de drie p's samenkomen (politici, planologen en projectontwikkelaars) is de sky de limit, zo bleek in Utrecht; het station, het drukste van Nederland, is alleen bereikbaar via Hoog Catharijne. Dat is contractueel vastgelegd door een van de vastgoedjongens, dat er geen andere routes naar de trein mogen zijn dan sjokkend door de koopgrotten. En afspraak is afspraak, dus ook 's nachts moet je door dit Tora Bora, als het er spookt.

In de trans-Siberische weg zit een vreemde bocht. Het verhaal gaat dat Stalins duim daar de liniaal op de kaart drukte. Kijk, dát is plannen.

t.vanluyn@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.