'We zíen de touwen en toch vliegen de spelers'

'Dit gebeurt altijd als je het helemaal niet kunt gebruiken', zucht regisseur Guy Cassiers. Lachend haalt hij zijn schouders op....

In dit Roosendaalse theater worden alle grote zaalvoorstellingen van het RO Theater gemonteerd. Zo ook de traditionele kerstvoorstelling. Ditmaal is dat Haroen en de zee van verhalen, een toneelbewerking van het gelijknamige kinderboek van Salman Rushdie.

'Hij schreef het voor zijn eigen zoontje', vertelt Cassiers. 'Een avonturenroman, opgebouwd uit losse verhaaltjes waarvan je er elke avond eentje voor kunt lezen. Maar zonder een doorgaande dramatische lijn en dat is lastig voor het toneel.'

Haroen is een jongetje wiens vader een beroemd verhalenverteller is. De man heeft zoveel succes dat zijn vrouw hem bijna nooit meer ziet. Zij vraagt zich af wat het nut is van al die verhalen die toch niet waar zijn. Cassiers: 'Meteen in het begin ontploft dat gezin. De moeder gaat er vandoor met de bovenbuurman. Dat grijpt de vader zo aan dat hij niet meer kan vertellen. Hij stoot alleen nog onsamenhangende klanken uit. Dat verergert nog als hij door een politicus voor zijn karretje wordt gespannen en gebruikt wordt als een soort publiciteitsagent.

'Eigenlijk heeft Rushdie het daarmee over de eigenheid van kunst in een politieke context. Maar dat is voor het theater te filosofisch.

'Wij gooien het vooral op de verhouding tussen vader en zoon. Dat thema zit natuurlijk ook in het boek: Haroen komt in een droom terecht en doet er vervolgens alles aan om zijn vader de kunst van het vertellen terug te geven. Ze moeten strijden tegen een booswicht die de Zee van Verhalen probeert te vergiftigen.'

Het is een vertelling met de klassieke ingrediënten van het Westerse sprookje, vol verwijzingen naar India. In zijn regie probeert Cassier een brug te slaan tussen twee culturen. Dat spreekt ook uit de kleurige kostuums, bezaaid met Oosterse details. Maar er is meer. De hop, een vogel die Haroen tegenkomt op zijn droomreis, roept associaties op met Star Wars. En Cassiers zelf ziet in Rushdies verhaal ook overeenkomsten met The Wizard of Oz. 'Rushdie is idolaat van die film. Hij heeft op een veiling zelfs de slippers van Judy Garland bemachtigd.'

Gerardjan Rijnders bewerkte het boek voor het toneel. Hij vindt dat het eigenlijk gaat over Rushdie zelf die niet meer mag schrijven. 'Het is een leuk boek, maar ik vroeg me wel af hoe zo'n veelheid theater moest worden. We hebben de tekst erg ingedikt. Sommige figuren zijn samengetrokken, andere geschrapt. Op het toneel ben je gedwongen al die avonturen schetsmatiger weer te geven dan in een roman. Misschien werkt dat juist verhelderend.'

De rode draad uit het boek, het belang van het vertellen van verhalen, is in de theaterbewerking overeind gebleven. 'Dat sprak ons juist aan', zegt Cassiers. 'Soms lijkt het alsof we niks meer te vertellen hebben. Maar we kunnen nog altijd in een fantasiewereld duiken en naar een mooi verhaal luisteren. Het confronteert mijzelf bovendien met de vraag waarom ik eigenlijk theater maak. De hele vertelling is een ode aan de fantasie. En wat is nou geschikter dan theater om mensen in iets te laten geloven wat er niet echt is? De spelers hangen aan touwen, dat zien we allemaal en toch geloven we dat ze vliegen.'

Magie creëer je in het theater met simpele middelen, vindt hij. Ditmaal is het gebruik van video niet zo overheersend als in eerdere voorstellingen van zijn hand. De zee en de lucht worden aangeduid met een reeks witte paraplu's die ondersteboven hangen op verschillende hoogtes. Op de witte stof worden aanvankelijk wolken geprojecteerd. Zodra de spelers de zee in duikelen, deinen er golven over de witte schermen.

'Kijk', roept de regisseur, 'daar komen de letters. De Zee van Verhalen is vergiftigd en daardoor valt de taal uit elkaar.' Die letters zijn nog niet duidelijk te zien, theatertechnisch moet er nog heel wat worden gesleuteld. Maar de regisseur blijft optimistisch. 'Die zee is een prachtige metafoor. Eigenlijk is het een vloeibare bibliotheek waar de verhalen zich telkens zo verweven dat er almaar nieuwe verhalen ontstaan. Als iets dat steeds maar doorgaat.'

Met twaalf spelers op de scène en live muziek moet het een familiespektakel worden, net zo goed voor volwassenen als voor kinderen. Het publiek kijkt door de ogen van dat jongetje.

Ook Rijnders zocht in zijn bewerking naar een taal die iedereen aanspreekt. Hij zegt: 'Al zijn er dan volop knipogen naar volwassenen, kinderen zullen er heel andere dingen in zien. Tenminste, daar ben ik nieuwsgierig naar. Ik ga ook niet naar de première, maar naar de matinee. Ik wil tussen die kinderen zitten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.