'We moeten niet krampachtig roepen dat korfbal wél leuk is'

Het EK is te voorspelbaar. De bondscoach wil meer weerstand voor Nederland. 'Het gat is veel te groot.'

Premier Mark Rutte zou zeker iets kunnen leren van het EK korfbal in Nederland, vindt bondscoach Jan Sjouke van den Bos. 'Als het mij lukt om de beste korfbalsters van Nederland te selecteren, kan Rutte zich niet verschuilen achter de smoes dat hij geen geschikte vrouwen voor zijn kabinet kon vinden. Het zegt meer over die man dan over een vermeend gebrek aan kwaliteit bij vrouwelijke bestuurders. Daarmee diskwalificeert Rutte zichzelf. In zijn old boys network vind je inderdaad geen topvrouwen.'


Korfbal presenteert zich vanwege het emancipatoire karakter graag als de gedroomde metafoor van het leven: volstrekte gelijkheid tussen man en vrouw. En wat doet de nieuwe minister-president? Van den Bos: 'Hij komt uit bij oude mannen die al jarenlang de dienst uitmaken. Ik zie ook geen nieuwe ideeën. Maar bij innovatie hoort een jonger kabinet.'


En kijk eens naar de sfeer in zo'n nagenoeg besloten herensociëteit, zegt Van den Bos. 'Het aangename van mijn sport is dat de vrouwen het evenwicht bewaken. Mannen worden balorig als ik wekenlang met de ploeg door China toer. Soms overdrijven die meiden weer met hun sociale inslag. Maar in een korfbalteam vind je de juiste balans. Je ziet toch meteen haantjesgedrag in een bedrijf waar mannetjes de regie voeren?'


Van den Bos ziet ze ook in zijn sport. 'Een korfballer die zichzelf goed genoeg vindt, schreeuwt het van de daken. Als je denkt aan vedetten, denk je automatisch aan mannen, terwijl ik er bij de vrouwen genoeg zie rondlopen. Ik baal ervan dat Kim Cocu zegt dat ze zich niet zonodig hoeft te profileren. Ze wil geen ster zijn, terwijl ze alles in zich heeft om het te worden.'


Het zal zijn mannelijke blik zijn dat hij met enige jaloezie kijkt naar de populariteit van het vrouwenhockey. 'Het is knap hoe Fatima Moreira de Melo het fenomeen hockeybabe heeft geïntroduceerd. Ik zeg tegen de korfbalsters: knal er maar in. Ik durf te beweren dat mijn vrouwen veel mooier zijn dan de hockeysters. Mady Tims heeft al in de Playboy gestaan. Waarom zouden we ons daarvoor generen?'


Welnee, het is niet de verkeerde aandacht voor de sport die zo met zijn status worstelt, zegt Van den Bos. 'Bij Fatima werd de Rabobank belangrijker dan de hockeywedstrijd die ze moest spelen. Ik selecteer Mady Tims niet, omdat ze er goed uitziet. Maar het korfbal mag best wat frisser en sexyer worden.'


Zeker een EK korfbal, waarbij de winnaar bij voorbaat vaststaat. Ook als voor het eerst zestien landen worden toegelaten die de enorme achterstand op Nederland mogen demonstreren. Waarom wekt de Internationale Korfbalfederatie dan toch de illusie dat korfbal een wereldsport is?


Van den Bos: 'De uitbreiding van acht naar zestien landen geeft aan dat de sport breder is geworden. We zijn van 20 landen in 1980 en 30 in 1990 gegroeid naar 60 landen nu. Die getallen zeggen me niet zoveel. De verschillen zijn te groot. We hebben letterlijk een wereld te winnen. Ik wil weerstand aan de top.'


De tijd is voorbij dat korfballers automatisch in een kramp schoten als ze met het omstreden imago van de sport werden geconfronteerd. 'We zijn veel te defensief geweest', stelt de voormalige speler van DKOD. 'Je kunt ons verwijten dat we op het gebied van marketing en commercie niet veel hebben geleerd. En ik dan druk ik me voorzichtig uit.


'Het is een gemiste kans dat we geen presentatie hebben gehouden voor het EK. We moeten onze sport beter verkopen. Ik heb vaak gezegd dat we niet langer moeten zeuren over ons imago, maar nu begin ik er zelf over. We moeten het bestaande beeld van korfbal niet krampachtig willen bijstellen door te blijven roepen dat het wél leuk is. Dat moet het publiek zelf maar beoordelen. Ik ga niet beweren dat het EK in alle vier speelsteden aantrekkelijk was om naar te kijken, want dan val je door de mand. Ik snap ook wel dat Almelo niet uitliep voor Wales-Turkije. Meer dan de helft van de EK-wedstrijden hoef ik ook niet te zien.'


Het dilemma voor Nederland is dat de invoering van de Korfbal League de kloof met de andere landen alleen maar heeft vergroot. Zaalkorfbal is topsport in Nederland, nog een beetje in België. Elders in de wereld is korfbal een sport in ontwikkeling. Van den Bos: 'Voor het WK in 2003 hebben we tien tot twintig keer getraind, dat was mijn voorbereiding. Nu houden mijn spelers zich bijna fulltime met korfbal bezig.


'We hebben op alle fronten een inhaalslag gemaakt. Ik stond in 2003 als bondscoach voor 0.2 fte op de loonlijst van het KNKV. Sinds 2005 ben ik fulltime in dienst. De Belgen hebben progressie geboekt, in Taiwan en Rusland wordt dagelijks gekorfbald. Maar die landen kunnen niet tippen aan het niveau van onze Korfbal League. Die achterstand is bijna niet te overbruggen.'


Het zal voor het IOC hét argument zijn om korfbal buiten het olympische programma te laten. 'We moeten kritisch naar onszelf kijken. We hebben pas recht van spreken als korfbal mondiaal op topniveau wordt beoefend. Dat gebeurt nu niet.'


Toch zou korfbal de hoeksteen moeten zijn in een Nederlands bidbook voor de Spelen van 2028, zegt Van den Bos. 'We geilen in Nederland wel erg op medaillelijstjes. Leuk die focus op een plaats in de toptien met de elitesporten. Ik verwacht van NOC*NSF een bredere blik. Nu gaan we wildwaterbanen aanleggen voor de kanosport, een sport zonder traditie in Nederland. Of we investeren een ton in een ultramoderne bobslee, alweer een sport zonder cultuur. Dat gebeurt alleen onder dwang van die medaillespiegel. We investeren bewust in kleine sporten om snel en gemakkelijk te scoren.


'Ik verwonder me ook over de definitie van olympische sport. We schieten van alles uit de lucht, staand of liggend. We mogen eindeloos snelwandelen op de Spelen. De militairen houden de moderne vijfkamp in leven. Maar een wereldsport als honkbal is verbannen. De verhoudingen zijn scheef gegroeid.'


Het IOC moet zich vernieuwen, zegt Van den Bos. 'Het gaat allang niet meer om de sport, maar om de commerciële waarde. De Spelen barsten uit hun voegen. Misschien moeten we aparte Spelen organiseren voor indoorsporten, die zou je zelfs jaarlijks kunnen houden om er meer aan te verdienen. Het vergroot tevens de macht van het IOC. Ik ben ervan overtuigd dat de Spelen gemoderniseerd zullen worden.'


In het spelershotel in Leeuwarden concludeert de 50-jarige Van den Bos lachend dat het ook hoog tijd wordt voor zijn vertrek. 'Straks roepen mensen: waarom blijf jij dan zitten? Ik ben immers al tien jaar bondscoach.' Hij zou graag ontwikkelingswerk willen doen in een land als China. 'Maar de tijd is geweest dat pioniers als Adri Zwaanswijk en Ben Crum de Papoea's wilden leren korfballen. Ik wil geen missionaris zijn, er moet enige structuur bestaan.'


Drie zeges

Het Nederlandse korfbalteam heeft met speels gemak de kwartfinale van het EK gehaald. In Leeuwarden versloeg Nederland zaterdag Hongarije met 41-8. Bij rust leidde het team van bondscoach Jan Sjouke van den Bos al met 22-4. Zondag werd het in het laatste groepsduel tegen Servië 45-8. Nederland begon in Leeuwarden stroef aan de wedstrijd. De ploeg van Van den Bos miste twee strafworpen. Daarna begonnen de Nederlandse korfballers aan een demonstratie. Bij rust was het al 21-3. Nederland vervolgt het EK dinsdag in Rotterdam. Engeland is de opponent in de kwartfinales.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.