'We hechten hier waarde aan traditie'

In het dorp blijft Piet zwart

In de Gelderse dorpen Wilp en Teuge vieren de basisscholen het sinterklaasfeest op traditionele wijze. De Pieten zijn pikzwart geschminkt, hebben rode lippen, gouden oorbellen en dragen een kroespruik. 'De discussie of Zwarte Piet wel zwart moet zijn, speelt hier niet.'

Zwarte Pieten op basisschool De Zaaier in het dorp Teuge. Foto -

'Eén plus één is vijf.' Zodra Zwarte Piet dit met zijn krijtje op het bord heeft geschreven, klinkt er luid protest vanuit het klaslokaal. 'Nee, nee, dat klopt niet,' gillen de kinderen van groep 3 en 4 van de openbare basisschool De Hagewinde in het Gelderse Wilp. Ze zitten in een kring om Sinterklaas en zijn drie Pieten heen. 'Dat is domme Piet, hij kan niet rekenen. Misschien moet jij hem dat gaan leren,' zegt een andere Piet tegen een jongetje dat verlegen voor Sinterklaas en zijn grote boek staat.

Op basisschool De Hagewinde wordt het sinterklaasfeest op deze vrijdag op traditionele wijze gevierd. De Pieten zijn pikzwart geschminkt, hebben rode lippen, gouden oorbellen en dragen een kroespruik. 'De ouders van de leerlingen organiseren het feest hier op school en die wilden het 'net als vroeger'', zegt directrice Marjolijn Donkers. Dus werd Sinterklaas dit jaar ouderwets opgehaald bij het kruispunt en met zijn paard verwelkomd in het dorp. Alleen de trommels van weleer werden achterwege gelaten omdat onzeker was hoe het paard in kwestie hier op zou reageren.

Pieter (11): 'Zwarte Piet is grappig, want hij gooit met pepernoten. Hij komt uit Spanje en is het hulpje van Sinterklaas. Hij komt cadeautjes brengen door de schoorsteen en daarom is hij zwart. Ik ben het er niet mee eens dat hij moet veranderen. Zwarte Piet moet zwart blijven. Hij is niet zwart omdat hij zwart is. Hij is zwart door de vegen van de schoorsteen.'

Basisschool De Hagewinde in Wilp. Foto -

Traditie

'Of Zwarte Piet dit jaar zwart zou zijn, is hier nooit een discussie geweest', zegt Donkers. Wilp bestaat dit jaar 1250 jaar en telt 2515 inwoners. 'Wij hechten hier waarde aan traditie. We hebben respect voor iedereen, maar volgens ons gaat Zwarte Piet niet over kleur. Ik denk dat het ook meespeelt dat Wilp een wit dorp is. Als je meer allochtone mensen hebt, zal het misschien anders zijn.'

Terwijl Sinterklaas met zijn gevolg naar de volgende klas trekt, sjorren twee moeders in de hal de sinterklaasversiering van de ramen. 'Maandag is Sinterklaas voorbij en moeten we beginnen met de kerstsfeer, dus het is wel zo praktisch dit nu al op te ruimen.' Wat vinden ze van de stereotype rollen die Zwarte Piet vaak speelt, zoals bijvoorbeeld de oerdomme Piet die niet kan rekenen? 'Mijn kinderen kijken juist tegen Zwarte Piet op', zegt Wilma Zonnenberg. 'Hij kan heel veel. Op het Sinterklaasjournaal kan de Piet een huis binnenkomen door drie keer met een steen van de Hunebedden te kloppen op de deur. Ze hoeven niet meer door de schoorsteen. Dat lukt ons gewone mensen niet.'

Sofie (11): 'Zwarte Pieten zijn niet dom. Ze zijn heel aardig. Leuker dan Sinterklaas want ze zijn wilder en veel minder saai. Ik geloof niet meer in Sinterklaas sinds groep 4 maar we vieren het nog wel. In de klas doen we surprises.'

Tom (11): 'Zwarte Piet is een beetje dom en heel druk. Maar dat ben ik zelf soms ook wel een beetje. Net gooide hij heel veel pepernoten in de klas en daarom moest een jongen bij ons in de klas huilen. Pieten zijn lomp. Ik vind wel dat deze Sinterklaas een beetje moet uitkijken. Iemand vroeg net hoe hij aan zijn lange baard komt en toen zei de Sint: groeien of opplakken. Terwijl groep 4 dichtbij zat. Die geloven nog.'

Geen roe

Op basisschool De Zaaier in het dorp Teuge, eveneens Gelderland, organiseert de scoutingvereniging al dertig jaar de komst van Sinterklaas en zijn Zwarte Pieten. Dit maal arriveren ze in een ambulance. 'De zeven jaar dat ik dit zooitje ongeregeld leid, doen we het precies hetzelfde. De Pieten dragen zwarte schmink,' zegt Marthijn Groenen. 'De mensen hier zijn juist heel blij dat wij het nog op de traditionele manier doen.'

Hielden Sinterklaas en de Pieten zich eerder die ochtend nog in bij de kleuters, bij de oudste leerlingen gaat het er losser aan toe. De pepernoten vliegen door het lokaal. Op de vraag waar Sinterklaas gisteren was, antwoordt hij: 'Bij mevrouw Dieuwertje Blok, m'n eigen vrouw en ook even bij de Aldi.' Zijn leeftijd wil hij ook best verklappen aan de kinderen: '100 keer 100, keer 13, 14 erbij op tellen, keer 88 en daar de wortel van.'

'Hier geen stroopwafelpieten hoor', vertelt directeur Jan Willem Stegeman. De discussie of zwarte Piet discriminerend zou zijn, leeft volgens hem niet in het dorp. 'Niet op school, niet op de sportclubs.' Al is er wel een kleine verandering te bespeuren vergeleken met tien jaar geleden. 'De Pieten dragen geen oorbellen meer, geen roe en geen zak. Dat zou eventueel misschien discriminerend kunnen zijn. En het idee dat kinderen mee worden genomen naar Spanje past niet meer in deze tijd. Het sinterklaasfeest moet niet over angst gaan.'

Fleur (4):
'Ik vind Zwarte Piet heel leuk. Hij ging op de tafel staan en dansen in de klas. Zwarte Piet is een deugniet. Hij ging ook op de kast klimmen, maar dat mag eigenlijk helemaal niet. Je hebt ook optreedpiet en hocus pocus-piet. Ik vind paniekpiet heel erg grappig. Die zegt de hele tijd: paniek, paniek!'

Lotte (4):
'Alle meisjes in de klas kregen vandaag make-up van Zwarte Piet. Ik vind Zwarte Piet leuker dan Sinterklaas omdat ik hem liever vind. Ik kreeg een prinsessenjurk in mijn schoen vanmorgen. Zwarte Piet kan niet wit zijn. Hij is zwart!'

Teuge. Foto -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.