'We hadden nog jarenlang met het oude repertoire op festivals kunnen staan, maar dat is niks voor mij'

Onze gids deze week

Hun single Take Me Out doet het nog altijd goed op festivals. Op het nieuwe album gaat gitaarband Franz Ferdinand meer op de discotoer. Zanger Alex Kapranos over John Lennon, Anthony Bourdain, Ryan Gosling, Alfred Hitchcock - en tuinieren.

'Maar ik kon de gelegenheid ook aangrijpen om ons te vernieuwen. Een paar nieuwe bandleden erbij, en werken aan een ander geluid. Minder gitaren en iets meer elektronica.' Foto Daniel Cohen.

Natuurlijk moest Alex Kapranos (45) even nadenken hoe het verder moest met zijn Franz Ferdinand toen gitarist en medecomponist Nick McCarthy opstapte. De Schotse gitaarband die met het debuutalbum Franz Ferdinand in 2004 al meteen zijn grootste succes beleefde dankzij de nog altijd niet stuk te krijgen festivalhit Take Me Out had misschien wel zijn beste tijd gehad.

'Maar ik kon de gelegenheid ook aangrijpen om ons te vernieuwen. Een paar nieuwe bandleden erbij, en werken aan een ander geluid. Minder gitaren en iets meer elektronica.'

Daar had hij alle tijd voor, want dat McCarthy ermee op zou houden was eerlijk gezegd geen verrassing.

'Ik zag het vier jaar geleden al aankomen toen hij zijn eerste kind kreeg. Rockmuzikanten reageren daar op twee manieren op. Of ze grijpen elke gelegenheid aan om hun thuis te ontvluchten. Of ze voelen zich tijdens ieder optreden of tripje schuldig dat ze hun vrouw en kind in de steek laten.

'Nick behoort tot die laatste categorie. Toen we in 2015 een plaat maakten met de Amerikaanse band Sparks, was het eigenlijk al duidelijk dat hij daarna niet meer terug zou komen in Franz Ferdinand.'

De plaat met de broers Mael, FFS, werd een succes, en tijdens de wereldtournee met Sparks bedacht Kapranos hoe het zonder Nick verder moest. 'We kozen voor twee vervangers. Een gitarist en een soort manusje-van-alles die ook goed met elektronica overweg kon.'

'Een beetje disco'

Met deze Dino Bardot en Julian Corrie in de gelederen is Franz Ferdinand een vijftal geworden en in de nieuwe bezetting hebben ze het album Always Ascending gemaakt, dat gisteren verscheen.

Een volgens Kapranos opbeurende plaat. 'Een beetje disco om de grauwe tijden wat te veraangenamen kan geen kwaad. We richten ons met deze muziek naar boven. Wat eigenlijk niet zo nieuw is, want Franz Ferdinand heeft al tijd al oppeppende rock 'n roll gemaakt.'

Maar de basis is toch wat anders, erkent Kapranos. 'De hoekige gitaarlicks van Nick moeten we nu missen. Dino heeft zijn eigen stijl, die weer heel goed samengaat met de elektronische fratsen die Julian uithaalt. Ik heb echt genoten met hen in de studio en toen ik voor het eerst goed ging luisteren naar Always Ascending kon ik zelfs niet stil blijven zitten. En dat is altijd een goed teken.'

Recensie: Het ooit onweerstaanbare Franz Ferdinand klinkt futloos en vermoeid

Zo opwindend en catchy als op de eerste twee platen is Franz Ferdinand na 2005 nooit meer geworden, maar toch: Right Thoughts, Right Words, Right Action (2013) was een fijne plaat en de samenwerking met Sparks (FFS, 2015) erg geslaagd. Genoeg reden om uit te kijken naar een nieuw album, nog altijd. Lees hier de recensie.

Om te stellen dat het vertrek van McCarthy een zegen is voor Franz Ferdinand gaat Kapranos te ver, maar de gedwongen aanpassingen waren misschien wel nodig om er weer echt plezier in te krijgen.


'Na meer dan tien jaar loop je toch een beetje vast. We hadden nog jarenlang met het oude repertoire op festivals kunnen staan, maar dat is niks voor mij. Ik speel Take Me Out nog met alle plezier, maar ik heb er nog meer lol in als ik het publiek eerst met nieuwe liedjes aan het dansen heb gekregen.'

1. Muziek: Yannis Markopoulos

'Als ik terugga naar mijn eerste muzikale herinneringen, dan kom ik altijd bij mijn vader uit. Die is van Griekse afkomst en als hij in een feestelijke bui was dan zette hij altijd heel hard Griekse volksmuziek op. Vooral Yannis Markopoulos was een groot favoriet.

'De gelukkigste momenten van mijn kinderjaren thuis waren die wanneer mijn vader me op zijn schouder zette, heel hard meezong met de plaat Rizitika van Markopoulos en rondjes begon te draaien. Ik vond het prachtig, die plaat met bewerkingen van oude volksmuziek. Als ik er nog wel eens naar luister en mijn ogen dicht doe dan zie ik de hoeken van onze oude huiskamer weer voorbijkomen, wat me een aangenaam gevoel bezorgt.

'Markopoulos was de eerste die me het opgewekte, bijna euforische gevoel gaf dat de beste muziek me nog altijd kan geven. Zo'n gevoel dat je loskomt van de grond en lijkt op te stijgen. Dat kan alleen goede muziek veroorzaken bij mij. En dat wil ik met Franz Ferdinand eigenlijk vooral: de luisteraar doen opstijgen. Het zit ook in de titel van de nieuwe plaat: Always Ascending.

'Twaalf jaar geleden heb ik Yannis in Athene ontmoet. Ik was heel zenuwachtig, maar het bleek natuurlijk gewoon een aardige man.'

Cv

1972 Geboren op 20 maart in Almondsbury, Engeland.
1996 Zanger/gitarist in The Blisters uit Glasgow, later omgedoopt tot The Karelia, dat tot 1998 bestaat.
2001 Richt Franz Ferdinand op
2004 Eerste album Franz Ferdinand verschijnt, met daarop de hitsingle Take Me Out
2005 Album You Could Have It So Much Better
2006 Publicatie boek: Soundbites: Eating On Tour With Franz Ferdinand
2009 Album Tonight: Franz Ferdinand
2013 Album Right Thoughts, Right Words, Right Action
2015 Franz Ferdinand maakt samen met de Amerikaanse band Sparks onder de naam FFS het album FFS
2018 Album Always Ascending

2. Elpee: John Lennon/Plastic Ono Band (1970)

'Ik ben pas vrij kort geleden geobsedeerd geraakt door deze plaat. De muziek komt hard binnen omdat Lennon zo openhartig alle persoonlijke ellende van zich afschreeuwt. De muziek is kaal en direct. Lennon zingt emotioneel en intens, waardoor je je als luisteraar nogal eens ongemakkelijk voelt.

'Door zo direct over zijn moeder en andere privédingen te zingen heeft de plaat het stempel 'eerlijk' en 'authentiek' gekregen. Zo klinkt het ook, maar het roept bij mij wel de vraag op of muziek of kunst alleen geloofwaardig is als je oprecht je eigen gevoelens erin verwerkt.

'De muziek komt hard binnen omdat Lennon zo openhartig alle persoonlijke ellende van zich afschreeuwt.' Foto getty

'Zelf probeer ik juist het tegenovergestelde. In liedjes situaties of personen oproepen die niet zozeer direct uit mijn leven gegrepen zijn maar die toch iets vertegenwoordigen dat me na aan het hart ligt. Het is natuurlijk ook onzin om je als kunstenaar volledig achter je personages te moeten stellen. Dat zou betekenen dat acteurs alleen moordenaars kunnen spelen als ze zelf een moord gepleegd hebben.

'Aan dat soort dingen moet ik denken als ik die plaat opzet. Ik weet nog dat ik hem voor het eerst hoorde zingen dat hij niet in The Beatles geloofde. Wat? Zingt hij echt 'I don't believe in The Beatles'? Ik kon het me niet voorstellen.

'Ik realiseerde me onlangs dat Lennon deze plaat maakte na tien jaar Beatles. Een beetje in de fase waarin ik nu zit met Franz Ferdinand. Maar een regel als 'I don't believe in Franz Ferdinand' staat wel heel erg ver van me af.'

3. Literatuur: Raymond Carver - What We Talk About When We Talk About Love (1981)

'Het wordt als een mindere vorm van literatuur gezien dan romankunst, maar ik hou ontzettend van korte verhalen. Daarin onderscheid ik twee soorten. De persoonlijke ontboezemingen, zeg maar de John Lennon-benadering die we net besproken hebben. Schrijvers als Ernest Hemingway en Charles Bukowski zijn daar goed in. En dan heb je de pure fictie, verhalen vanuit door schrijvers zelf bedachte pesonages. Charles Dickens kon dat goed en mijn favoriet is de Ierse schrijver William Trevor.

'Ik hou van allebei de soorten korte verhalen, maar misschien nog wel het meest van het soort precisie waarmee Raymond Carver de treurigheid van het bestaan kon verwoorden.

'Wat me aan zijn bundel What We Talk About When We Talk About Love zo fascineert is dat het vooral zo goed is geworden dankzij zijn eindredacteur. Het bleek dat de versie die Carver had ingeleverd lang niet zo puntig en goed was als dat wat zijn uitgever ervan had gemaakt.

Foto Daniel Cohen.

'Die originele versie is later onder de naam Beginners ook uitgegeven en ik lees ze nog weleens na elkaar. Die eindredacteur heeft echt waanzinnig goed werk geleverd, maar daar is-ie natuurlijk ook voor. Wie weet hoeveel meesterwerken er wel niet voor een groot deel tot stand gekomen zijn dankzij het redigeren door iemand anders.

'Er werd destijds een groot punt van gemaakt, voor veel mensen viel Carver van zijn voetstuk, maar voor mij niet. Ik denk ook aan mijn eigen vak, muziek maken. Op onze nieuwe plaat staat een nummer, Lazy Boy, dat oorspronkelijk zeven minuten duurde. Philippe Zdar, onze producer, knipte wat, verschoof het een en ander, en ineens was het een liedje van drie minuten. Prachtig toch. Daarvoor ga je met een producer de studio in, om er samen het beste van te maken. Veel schrijvers hebben ook zo'n relatie met hun redacteur, alleen hoor je daar nooit wat over. Behalve dan in het geval van Raymond Carver.'

4. Kookboek: Anthony Bourdain - Keukenconfessies (2000)

'Het is jammer dat chef-kok Anthony Bourdain nu zo'n tv-beroemdheid geworden is. Hij heeft het schrijven over koken echt veranderd, vind ik. Zeker met dit boek uit 2000, waarin hij als eerste de onaantrekkelijke kant van koken en keukens beschreef. Er kleeft een heleboel smerigheid aan het nobele kookambt, letterlijk maar ook figuurlijk. Keukens trekken ook een vreemd soort mensen aan.

'Dat weet ik omdat ik er zelf een tijd in gestaan heb. Koks zijn vaak misfits, van die types die niet willen deugen en zichzelf buiten de maatschappij plaatsen. De keuken wordt dan hun domein waarin ze heer en meester kunnen zijn, terwijl ze elders niet aan de bak komen.

'Bourdain beschrijft koken als een soort rock- 'n-roll. De muziek wordt natuurlijk ook bevolkt door lieden die nergens anders voor wilden deugen en dus maar gitaar zijn gaan spelen. Door Bourdain zag ik ineens die parallel.'

5. Hobby: Tuinieren

'Bestaat er een bezigheid die minder rock-'n-roll is dan tuinieren? Ik denk het niet. Maar het heeft wat mij betreft ook te maken met koken, toch ook een liefhebberij van me.

'Sinds we in Schotland onze eigen studio hebben, onderhoud ik daar een groentetuin. Ik vind niets leukers dan het selecteren van de juiste seizoensgroenten. Geen aardappel smaakt zo goed als eigen teelt en van overtollige appeltjes maak ik cider.

'In 2006 had ik een column in The Guardian over koken en eten als je op tournee bent. Daar is toen een boek van gemaakt (Soundbites: Eating On Tour With Franz Ferdinand). Misschien dat ik weleens een vervolg maak over eten tijdens het opnemen van een nieuwe plaat.

'Behalve zelf telen is er nog iets aan tuinieren dat me veel plezier geeft: de Japanse tuinen. Ik vind dat echt een grote kunstvorm, zoals ze in Japan rond de tempels tuinen hebben aangelegd en onderhouden. Die precisie en het geduld waarmee blaadjes worden geknipt, ik kan daar uren naar kijken. Nee, het is geen rock-'n-roll, maar ik ben 45 dus laat me maar, zeg ik tegen de jongens als ik weer zo'n tuin zie.'

6. Acteur: Ryan Gosling

'Ik hou van acteurs die aan underacting doen. Dirk Bogarde was daar een meester in. En de laatste jaren word ik steeds weer enthousiast van Ryan Gosling. Drive heb ik vele malen gezien, alles eraan klopt. De muziek is prachtig en Gosling speelt zo goed omdat hij eigenlijk niks lijkt te doen.

'En het is niet hip om toe te geven, zo heb ik gemerkt, maar natuurlijk houd ik van La La Land. Heel wat vrienden hebben me voor gek uitgemaakt, maar ik vind het een heerlijke film. Ook dankzij Gosling.

'Aanvankelijk is het vooral een gezellige film. Leuke muziek, veel dansen. Echt een ouderwets soort musical. Maar aan het einde is alles toch weer anders dan je dacht, die twist erin vind ik mooi, en ik denk niet dat iemand die rol van gefrustreerd muzikant geloofwaardiger kan spelen dan Gosling doet.

'Al die snobs kunnen me wat, ik geniet van dit soort films en Ryan Gosling is geweldig. Punt.'

7. Film: Alfred Hitchcock

'Van kindsaf aan houd ik al van Hitchcock. Ik gruwel nog altijd van Birds en ga keer op keer weer volledig op in de plot van Vertigo. Ik kan me niet voorstellen dat er in de jaren zestig zo op zijn werk werd neergekeken. Toch was het zo. Zijn films waren populair en daardoor voor veel mensen verdacht.

'Alleen daarom al was het boek dat de Franse regisseur François Truffaut in 1967 met hem maakte zo bijzonder. Truffaut was ultrahip en Hitchcock uit de mode. Maar Truffaut bewonderde hem zeer en interviewde hem uitvoerig. Ieder shot uit al zijn films werd door de twee geanalyseerd leek het wel. En alles werd geïllustreerd door honderden afgedrukte stills uit de films.

'Het mooie aan Hitchcock is dat hij goed duidelijk kan maken dat je met technische vondsten, zoals een bepaald gebruik van een zoomlens, emoties kunt ontlokken. Dat probeer ik als muzikant natuurlijk ook. In een studio zetten we technische middelen in om een bepaalde emotie die uit de muziek moet komen wat meer te benadrukken.'

Alfred Hitchcock. Foto anp