‘We doen hier van alles een beetje’

Met trams kan veel geld worden verdiend. Maar openbaar vervoer moet ook een schappelijke prijs hebben. In Nederland zwalkt het beleid. ‘We doen van alles een beetje.’

‘We zijn een hele oude discussie overnieuw aan het voeren’, zegt Rob van der Bijl, een stedenbouwkundige die de laatste jaren met name actief is op het snijvlak van infrastructuur en stedenbouw. ‘Kijk maar naar de geschiedenis van de tram: eeuwenlang was het woon-werkverkeer beperkt, omdat een mens nu eenmaal niet sneller dan zes kilometer per uur kan lopen. Maar dat veranderde met de komst van de tram, want plotseling kon je binnen een uur gigantische afstanden afleggen.’

Dat was voor een deel te danken aan slimme investeerders die een nieuwe, lucratieve markt zagen. Van der Bijl: ‘Ingenieurs die samenwerkten met de vastgoedwereld kochten goedkope grond buiten de stad en legden er vervolgens een tramlijn naar aan. Hierdoor kreeg de grond op slag meer waarde en werd deze met grote winst doorverkocht óf ontwikkelden de investeerders zelf woningbouw in deze nieuwe stedelijke gebieden.’

Trams waren vroeger dus private ondernemingen waarmee flink geld kon worden verdiend, maar na de Eerste Wereldoorlog veranderde dat. Volgens Van der Bijl heeft dat diverse oorzaken. ‘De overheid moet ervoor zorgen dat deze dienst voor iedereen tegen een schappelijke prijs beschikbaar is. Zo ging dat met het waterleidingbedrijf in Amsterdam en zo ging met het openbaar vervoer.’

En de discussie of dergelijke diensten nu in handen van de overheid of van private ondernemingen moeten zijn, wordt volgens Van der Bijl opnieuw gevoerd. ‘Het begon met Thatcher in Groot-Brittannië en onder Paars werd ook in Nederland besloten dat het openbaar vervoer geprivatiseerd moet worden, omdat concurrentie de kwaliteit zou verbeteren en de prijzen naar beneden zou brengen. Maar de manier waarop dat nu in Nederland gebeurt, levert vooral chaos op. Het beleid zwalkt.’

En dat komt doordat we volgens Van der Bijl niet kunnen kiezen tussen het Angelsaksische model van volledige privatisering en het Rijnlandse model, waarbij de overheid alles in handen heeft. ‘We doen van alles een beetje en krijgen daarmee niet de voordelen, maar juist de nadelen van twee werelden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.