'Wat wil links dan wèl met Nederland?'

Youp van 't Hek en Govert Schilling willen dat ontevreden burgers de straat op gaan uit onvrede met dit kabinet. In werkelijkheid zijn ze gefrustreerd om het uitblijven van een goed eigen verhaal van links, betoogt journalist Lars Anderson.

Youp van 't Hek. © ANP

Er wordt weer druk gediscussieerd over links. Youp van 't Hek maakt zich in een column druk over een zwart Maurootje in Alkmaar, aanleiding voor journalist en zelfbenoemd 'frust' Govert Schilling om de column te bombarderen tot de 'Roep van Youp'.

Schilling is na het eclatante T-Mobile succes nog steeds in de veronderstelling dat alleen Youp de troepen kan mobiliseren. T-Mobile stond echter voor iets concreets: grote bedrijven die de burger onbekommerd geld aftroggelen. Zolang men in de portemonnee wordt geraakt, krijg je de massa wel op de been.

Lastiger wordt het als je tegelijkertijd strijdt vóór een vernederlandste asielzoeker en tégen cultuurbezuinigingen, maatschappelijke verruwing, moslimhaat, Geert Wilders en een rechts gedoogkabinet. De Pers-redacteur Kustaw Bessems noemt de linkse protesten 'tragikomisch en de morele vlekkerigheid onuitstaanbaar'. Dat hangt van het perspectief af. Tragikomisch is het alleen als je zelf neutraliteit claimt, geen kleur durft te bekennen, óf VVD of PVV stemt. Moreel vlekkerig is het als links - via de hedendaagse Mauro's - dit kabinet wil pakken op immigratiebeleid dat door henzelf is ingevoerd.

Die vermeende morele vlekkerigheid is alleen moeilijk te bepalen uit de warrige retoriek die het linkse veld al tien jaar domineert. 'Tragisch' omschrijft het belabberde verweer van de linkerflank daarom stukken beter. Sinds Ad Melkert door Pim Fortuyn werd weggeblazen is er niemand geweest die opgewassen bleek tegen het rechtse vernuft. Ayaan Hirsi Ali, Rita Verdonk, Geert Wilders; één voor één kaapten ze het publieke debat. Wouter Bos, Agnes Kant; zelfs Femke Halsema droop gedesillusioneerd af.

Onvermogen
Het overweldigende linkse onvermogen is wat Govert Schilling, en volgens hem honderdduizend andere Nederlanders, gefrustreerd maakt. Niet de aanwezigheid van dit kabinet, niet de opmars van Geert Wilders, niet de onvermijdelijke cultuurbezuinigingen, maar simpelweg het feit dat niemand zijn stem verwoordt. Totale wanhoop blijkt uit zijn oproep aan linkse 'opiniemakers'. Ik bedoel: Ali B, Sonja Barend, Wim de Bie. Sorry? Wim de Wie?

Ik weet waarover Schilling gefrustreerd is, want ik ben zelf in verwarring. Al een aantal verkiezingen vraag ik me af op wie te stemmen. Het failliet van links is zo onthutsend groot dat ik me rechtser voel dan ik ben. Plaatsvervangende schaamte komt op als Job Cohen in debat gaat. Zijn onmacht is zenuwslopend. Uit zelfbescherming zet ik de televisie uit. Maar naar wie uit te wijken? Alexander Pechtold? Die fulmineert alleen tegen Wilders. Jolande Sap? Zij is na het stekkerdebacle en het treurige debat rondom Kunduz-deelname niet meer dan een legergroen elfje uit de militaire divisie van de Efteling. Blijft over: Emile Roemer. Maar even eerlijk: stemt u op de gezellige oom van wie je op verjaardagspartijtjes hoopt op een goede mop?

Het ontbreekt links aan overtuiging in een eigen verhaal. Waar staan ze voor? Wat willen ze nou eigenlijk met Nederland? En probeer bij die uitleg eens niet te vervallen in belegen emotionele kreten. Natuurlijk is het voor rechts eenvoudiger om uit te leggen waarom de overheid zich niet met je moet bemoeien. En ja, er klopt iets niet als de wereld alsmaar complexer wordt, terwijl we ons er in steeds simpeler termen over uitspreken. Maar er moet op de linkerflank toch iemand zijn met enig intellect om visie in een verkoopbaar raamwerk te plaatsen?

Antwoorden
Zo bezien ben ik het eens met Bessems. Ik hoor vooral waar links niet voor staat. 'Wij moeten dit niet willen', schrijft Youp. Zeg dan wat je wel wilt, Youp. Die leemte is wat zoveel mensen vertwijfeld naar de rechterflank drijft. En belangrijker, waarom die honderdduizend mensen niet op het Malieveld staan. We willen niet door links aangesproken worden op onze schuldgevoelens; we willen weten hoe ze de zaken gaan aanpakken.

Rechts heeft de antwoorden. Dat die bij vlagen het gezonde verstand tarten, doet er voor veel kiezers niet toe. Ze stáán er tenminste voor. Je krijgt haast respect voor het onbeschaamde geloof in eigen kunnen als PVV'er Lilian Helder de statistiek dood verklaard of collega Dion Graus na een desastreus verlopen verhoor onomwonden beweert uit onvrede zelf uit de bankencommissie 'De Wit' te zijn gestapt.

Als links dat steekhoudende verhaal met net zoveel charme en overtuiging gaat brengen, wordt het misschien nog wat. Wie overtuigd is van zichzelf verzuipt ook minder snel in het moeras van de rechtse retoriek, zoals eerde deze week nog bij de PVV-motie 'zeg maar meneer Jansen'. Welke linkse Nederlander is nu tegen meer respect? Zeg dat dan! 'Wij zijn ook voor meer respect.' En draai daarna je eigen verhaal af. Maar stop de fatsoensnormen van de PVV aan te vallen. Want zo gaat het wéér over de PVV, en belangrijker, de verafschuwde morele superioriteit van links. Maar wellicht is dat juíst wat links tegenhoudt om te zeggen waar het op staat.

Lars Anderson is journalist.
Twitter: @larswire

 Het failliet van links is zo onthutsend groot dat ik me rechtser voel dan ik ben  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.