Column

'Wat is nu eigenlijk belangrijker, een vette bankrekening of een functionerende democratie? '

Totdat de Europese Unie een serieus te nemen democratisch instituut is, zal columnist René van Leeuwen er niet achter kunnen staan, schrijft hij in zijn laatste column voor Volkskrant.nl

Clashes tussen betogers en oproerpolitie in Madrid, gisteren. Foto ap

Het is weer bal in Spanje en Griekenland. Protesten en stakingen in Madrid en Athene mondden uit in gewelddadige rellen met de oproerpolitie. In beide steden werd geprotesteerd tegen de straffe bezuinigingen die moeten worden doorgevoerd om in de EU te kunnen blijven.

In beide landen, in heel Europa, hebben vooral 'normale' mensen te lijden onder de economische crisis. De (jeugd)werkloosheidscijfers in Zuid-Europa zijn angstaanjagend. De krimpcijfers, de begrotingstekorten, het aantal faillissementen, de lastenverzwaringen, de pensioenkortingen, de loonkortingen, het is teveel om op te noemen, evenzo. Niet het grote geld, maar de kleine man, is de pineut. Ook in Nederland.

Andere nieuwsberichten maken de ontwikkelingen extra zuur. Zoals de uitzending van Nieuwsuur die liet zien dat een groot deel van de Europese noodsteun aan Griekenland linea recta in de zakken van de wapenindustrie in Duitsland en Frankrijk verdwijnt. Of het bericht dat de Deutsche Bank de bonussen 'limiteert' tot negen miljoen. Je hoopt dat het satire is, maar dat is het niet.

In Spanje kijkt premier Rajoy wel uit voordat hij noodhulp vraagt. In Griekenland is dat station allang gepasseerd. De Grieken zijn volstrekt afhankelijk geworden van noodhulp en daarmee de Trojka. De macht ligt niet bij het parlement en het volk, de macht ligt bij boekhouders en bankiers van grote, ongekozen financiële instituten. Eén van de oudste democratieën ter wereld heeft haar zelfbeschikking op moeten geven om de euro te redden. Of laten we zeggen een poging daartoe te doen. Ik vind dat tamelijk deprimerend.

Is de euro überhaupt goed voor Europa? Is een compleet vrije markt wel een goed idee? Is centraal Europees bankentoezicht goed te regelen? Is het vrije verkeer van mensen in Europa wel verstandig? Het zijn stuk voor stuk vragen die niet eenduidig te beantwoorden zijn, waar te snel en te gemakkelijk aan voorbij is gegaan, en die de gemoederen van velen nog wel even bezig zullen houden.

Maar nog los van deze economische vragen is er een veel belangrijkere vraag die ten eerste beantwoord zal moeten worden. Wat is nu eigenlijk belangrijker, een vette bankrekening of een functionerende democratie?

Het lijkt me volstrekt uitgesloten dat iets als een 'Europese democratie' binnen de voorzienbare toekomst zal kunnen bestaan. De culturele, sociologische, historische, linguïstische (und so weiter) verschillen zijn simpelweg te groot. De technocratische drang naar een federaal Europa, met of desnoods zonder inspraak van het volk, is minstens net zo groot.

'No no no, otra dictadura, no gracias', een strijdkreet van de Spaanse demonstranten die met bruut geweld van het parlementsplein in Madrid werden geveegd. Veel Spanjaarden weten nog precies wat een dictatuur betekent, en voelen zich nu opnieuw bedreigd.

Totdat de Europese Unie een serieus te nemen democratisch instituut is, zal ik er nooit achter kunnen staan. Europese democratieën zien de bazooka van de ECB (cum suis) op hun voorhoofd gericht, en de agressor zegt: 'je geld of je democratie'. Geef toch je geld, wees verstandig, en red de democratie. Dan maar armlastig, maar wel vrij.

P.S. Gisteren heb ik mijn diploma in ontvangst mogen nemen. Per maandag aanstaande heb ik een volledige baan. Columns schrijven voor Volkskrant.nl is daarmee helaas genoeg verleden tijd. Daar gaat mijn snode plan om de langst zittende columnist ooit te worden. Enfin, het was kort maar krachtig, zal ik maar zeggen. Ik heb genoten van al uw commentaren, van iedere ad hominem, iedere kritische noot en elk compliment. Ik dank de redactie voor hun vertrouwen, en ik dank u, lezers.

René van Leeuwen is socioloog en was columnist voor Volkskrant.nl. Twitter: @RHvL88

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.