Opinie

'Waarom zijn de Russen de ergste vijand van zichzelf?'

Een toenemend aantal mensen begint Rusland te haten omdat ze nooit geleerd hebben dat Rusland niet hetzelfde is als Poetin, schrijft hoogleraar Robert van Voren.

De wisseling van de presidentiële wacht bij de tombe van de onbekende soldaat in Moskou. Beeld afp

Na 35 jaar betrokkenheid bij Sovjet- en Russische aangelegenheden ben ik nog steeds verwonderd, verbaasd, ontzet en boos.

Ik weet dat in Rusland normale logica niet werkt. Ik weet dat een band met Rusland uitsluitend een haat-liefde verhouding kan zijn. Ik weet dat de natuur er meedogenloos is, dat de geschiedenis bol staat van wrede onderdrukking van andersdenkenden, massamoord en de verheerlijking van brute en dictatoriale heersers. Ik weet dat Moskou een vitrine van vulgaire extravaganza is en ik weet dat net buiten Moskou een schier eindeloze zee van armoede begint. Ik weet ook dat het land een poel van abject alcoholisme is, resulterend in genetische degradatie, en soms leidend tot collectieve imbeciliteit.

Maar ik weet ook dat het een land is met een gastvrijheid waar niemand aan kan tippen, waar overlevingsdrang de magische kracht is en waar mensen blijven lachen ondanks de hopeloze situaties waarin zij zich soms of vaak bevinden.

Maar toch: wat ik niet begrijp, is hoe een volk zo actief kan zijn in het werkelijk alles doen om te zorgen dat zijn grootste complex onophoudelijk wordt gevoed: het gevoel dat de wereld tegen hen is, hen niet begrijpt, hen niet als gelijkwaardig beschouwt of hen gewoonweg haat.

Oorlogszuchtige zelfmoord
Wat Rusland vandaag de dag doet, terwijl het dezelfde weg opgaat als Adolf Hitler's nazi-Duitsland in machtsvertoon en oorlogszuchtige zelfmoord, is er zeker van te zijn dat dit complex op de grootst mogelijke manier wordt bevestigd. Het kost enorme moeite om voortdurend hetzelfde te blijven zeggen: 'Rusland is niet hetzelfde als Poetin.'

Ik zie de posts van mijn Russische Facebook-'vrienden', van wie een toenemend aantal stil of luidruchtig steun betuigt aan Poetin. Ik word misselijk, meermalen per dag. Een toenemend aantal mensen begrijpt dat de onrust in Oost-Oekraïne wordt veroorzaakt door valse 'patriotten' die Moskous instructies uitvoeren. Een toenemend aantal mensen begrijpt dat Poetin en zijn trawanten een criminele staat vormen die Rusland als zijn eigen maffia-territorium beschouwt. Een toenemend aantal mensen begrijpt ook dat Poetin en zijn bendeleden het veiligheidssysteem, dat decennialang voor vrede in het grootste deel van Europa heeft gezorgd, hebben vernietigd.

En een toenemend aantal mensen begint Russen te haten, Rusland te haten. Ze doen dat omdat ze nooit deze haat-liefdeverhouding met het land hebben ontwikkeld. Zij hebben nooit het besef ontwikkeld dat Rusland niet Poetin is. Voor hen is hij gewoon een smerige dictator die aan landjepik doet en die ondersteund wordt door een bevolking die er de voorkeur aan geeft haar mond te houden en weigert in opstand te komen tegen een crimineel regime. Zij zijn vijanden van Rusland geworden.

Maar de hamvraag is: waarom zijn Russen zelf de ergste vijand van zichzelf?

Robert van Voren is hoogleraar Sovjet- en post-Sovjetstudies aan de Vytautas Magnus Universiteit in Kaunas (Litouwen) en de Ilia Staatsuniversiteit in Tbilisi (Georgië).

De Russische president Poetin. Beeld getty
 
Het kost enorme moeite om voortdurend hetzelfde te blijven zeggen: 'Rusland is niet hetzelfde als Poetin.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.