Column

'Waarom zetten 's werelds beroemdste universiteiten hun colleges online, en Nederlandse niet?'

Om op internet te overleven is het toegankelijk worden van wetenschap noodzakelijk. Alleen dan kan de strijd tegen onzin worden gewonnen, vindt Arjan Dasselaar.

College aan de Erasmusuniversiteit Rotterdam Beeld ANP

Toen de Noorse overheid eerder deze week een rapport publiceerde waaruit bleek dat het mogelijke gevaar van mobieltjes niet hard is te maken, waren de reacties voorspelbaar.

Wetenschappers reageerden instemmend. Iedereen met een beetje kennis van natuurkunde weet dat mobieltjes alleen gevaarlijk kunnen zijn als blijkt dat we de werking van elektromagnetische straling toch niet volledig snappen. Dat is natuurlijk mogelijk - in de 19e eeuw dachten wetenschappers nog massaal dat er zoiets bestond als de 'ether' - maar niet echt waarschijnlijk.

Hetzelfde rapport werd, even voorspelbaar, met een hoop boe-geroep ontvangen op NUjij, onofficiële hangplek van de Club voor Dragers van Aluminium Hoofddeksels.

(Heus mensen, wat Doutzen Kroes ook twittert: Zembla was echt te paniekerig.)

Op het moment dat mensen zich informeren via internet, is dat de plek waar je de strijd om de ziel van de wetenschap moet voeren.

Die strijd is de wetenschap aan het verliezen, juist omdat online kennis achter allerlei muurtjes is verstopt. Teveel correcte informatie is via internet alleen te vinden als je een duur abonnement hebt op wetenschappelijke uitgevers, of voor een universiteit werkt.

'Bad information drives out good', noemt historicus Jona Lendering dat: foutieve informatie verdringt juiste informatie. Als alleen wetenschappers na het gerinkel van de kassa bij kwaliteitskennis kunnen komen, wordt de doorsnee Google-gebruiker na elke zoekopdracht een beetje dommer.

Nee, nu niet gelijk boos op de reactieknop klikken om me te wijzen op het bestaan van Wikipedia, waar veel kennis gratis wordt gedeeld, en waar dat zo vaak goed gaat dat zelfs een wetenschapstopper als Freeman Dyson fan is.

En natuurlijk is er meer goed nieuws, zoals de steeds sterker wordende lobby vanuit onder meer de Europese Unie voor open access, het principe dat wetenschappelijke onderzoeken gratis toegankelijk moeten zijn.

Ook zijn er mooie particuliere initiatieven die de wetenschap opener kunnen maken. Zo zijn er op biomedisch gebied sites als Genomera, OpenSNP en (sinds deze week) de 23andMe-API waarmee je genetisch onderzoek bij wijze van spreken vanuit huis kunt doen. Met heel veel voorbehouden en valkuilen, maar laten die niet het zicht beperken op de mooie, lovenswaardige ambities die achter deze sites schuilgaan.

Maar toch. Het grote probleem met al die initiatieven is dat ze te vrijblijvend zijn. Zolang niet het overgrote deel van alle kennis op deze open manier gegenereerd en gedeeld wordt, wint kennis het nooit van onkunde en bijgeloof.

Overheden zijn vaak erg fanatiek in het ons proberen te beschermen tegen fysieke gevaren. Neem bijvoorbeeld de vele onzin-maatregelen tegen terrorisme waardoor we al jaren geen geopende literfles Spa het vliegtuig mee in mogen nemen.

Maar ze zijn aanmerkelijk lakser in het onderkennen van dit grote geestelijke gevaar.

Terwijl een begin van de oplossing simpel is: verplicht iedereen die met gemeenschapsgeld kennis vergaart, de resultaten van dat werk gratis en open met de rest van de samenleving te delen.

Waarom is er bijvoorbeeld geen enkele Nederlandse universiteit waarvan de colleges te vinden zijn op de gratis kennissite Coursera.org? En kom niet, zoals een onderwijsmeneer op Twitter, met de smoes aanzetten dat de beeldkwaliteit van universiteitscamera's te slecht zou zijn. Veel van de filmpjes op Coursera zijn ook niet door de Coen Brothers opgenomen.

De bizarre situatie is nu dat 's werelds beroemdste universiteiten hun colleges gratis op Coursera aanbieden terwijl in Nederland alleen de zetelloze Piratenpartij pleit voor het online zetten van ons kennisreservoir.

Wellicht krijgt een land niet alleen de politici, maar ook de wetenschap die het verdient.

Arjan Dasselaar is columnist voor volkskrant.nl

 
Als alleen wetenschappers na het gerinkel van de kassa bij kwaliteitskennis kunnen komen, wordt de doorsnee Google-gebruiker na elke zoekopdracht een beetje dommer.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.