Opinie

'Waarom wij niet bang hoeven te zijn voor ebola'

Eva Teuling van SciencePalooza legt uit waarom wij niet bang hoeven te zijn voor ebola maar wel hulp moeten sturen naar West-Afrika.

Een ebola slachtoffer wordt weggedragen door verpleegkundigen in Liberia. Beeld epa

Sinds de eerste uitbraak in maart in Guinee grijpt het ebolavirus steeds verder om zich heen in West-Afrika. Met nu al meer dan 900 doden is het de dodelijkste uitbraak van het virus ooit. Liberia kondigde zelfs deze week de noodtoestand af om de situatie niet verder uit de hand te laten lopen. Verschillende westerse landen, zoals Engeland en de VS, maken zich ook zorgen over de komst van (mogelijke) ebolapatiënten naar hun land en de risico's daarvan voor de bevolking. Is deze angst overdreven, of zou Nederland er óók goed aan doen alvast voorzorgsmaatregelen te nemen?

Hoge mortaliteit
Het ebolavirus is een naar ding. Wanneer een patiënt besmet is met het virus, krijgt hij of zij al snel griepachtige symptomen zoals koorts, keelpijn, hoofdpijn en spierpijn, gevolgd door misselijkheid, diarree en overgeven. Later gaan deze symptomen over in interne bloedingen, nierfalen, en in 50-90 procent van de gevallen heeft besmetting de dood tot gevolg. Een veel hogere mortaliteit dus dan bijvoorbeeld het influenzavirus dat griep veroorzaakt, waarbij de symptomen in het begin vergelijkbaar zijn, maar slechts zo'n 0,2 procent van de geïnfecteerden overlijdt.

Niet zo besmettelijk
Maar tegenover het feit dat ebola een enge, vaak dodelijke ziekte is, staat dat ebola eigenlijk helemaal niet zo besmettelijk is. Het eerder genoemde influenzavirus kan zich verspreiden via (aerosolen in) de lucht, en dus via niezende collega's, deurkrukken, de crèche van je kinderen en andere manieren die in het dagelijks leven bijna niet te vermijden zijn. Daarbij komt dat een persoon met griep besmettelijk is vanaf een dag vóórdat symptomen beginnen, tot enkele dagen daarna.

Het ebolavirus daarentegen kan alleen maar worden verspreid via contact met lichaamsvloeistoffen van besmette personen, als braaksel, urine, ontlasting en bloed, iets waar veruit de meeste mensen niet dagelijks mee in aanraking komen. Alleen ziekenhuispersoneel, verzorgers en naaste familieleden van ebolapatiënten lopen daarom een groot risico geïnfecteerd te raken. Ook is het ebolavirus pas overdraagbaar nádat de eerste symptomen zich hebben geopenbaard, en ebolapatiënten zijn dan vaak al te ziek om zich nog onder de mensen te bevinden. Dus de kans dat het virus zich ver buiten de landen verspreidt waar het nu voorkomt is niet zo heel erg groot.

Een vrouw uit Liberia bidt om een goddelijke ingreep bij bestrijding van het ebolavirus in het land. Beeld epa

Betere gezondheidszorg
Daarnaast is in West-Afrika de gezondheidszorg bij lange na niet op het niveau van hier. Een patiënt die 'vermoedelijk' met ebola besmet is zal in Europa of de VS onmiddellijk in quarantaine gebracht worden, waarbij artsen en verplegers de patiënt alleen met de grootst mogelijke voorzorgsmaatregelen zullen benaderen. In Afrika daarentegen worden veel patiënten thuisgehouden, ten eerste omdat de symptomen lang niet altijd gelijk herkend worden, maar ook vaak uit angst voor artsen en ziekenhuizen (die volgens traditionele geloven dood en verderf zaaien). Daarnaast zijn veel gezondheidswerkers niet goed genoeg op de hoogte van voorzorgsmaatregelen die nodig zijn om de verspreiding van het virus een halt toe te roepen.

Ebolapatiënt in de VS
Afgelopen weekend werd een Amerikaanse arts die in Liberia assisteerde met de behandeling van patiënten doodziek teruggevlogen naar Atlanta. Heel (angstig) Amerika stond op zijn kop: men was doodsbang dat het virus ook de VS zou bereiken, en daar vele slachtoffers zou maken. Maar deze angst is echt ongegrond. De man werd in een afgeschermd vliegtuig vervoerd, in een speciaal voor zeer besmettelijke en gevaarlijke virussen gebouwde kamer opgenomen in het ziekenhuis, en de artsen en verplegers die de man verzorgen weten dondersgoed waar ze mee bezig zijn. De man zal medicijnen krijgen en aan beademingsmachines gelegd worden, en mogelijk transfusies ondergaan, behandelingen die in de primitieve ziekenhuizen in Afrika niet voorhanden zijn. De kans dat hij het overleeft is vele malen groter dan wanneer hij in Liberia was gebleven.

Het virus zal in de Verenigde Staten dus hoogstwaarschijnlijk beperkt blijven tot enkele gezondheidswerkers die het in West-Afrika hebben opgelopen. De bevolking hoeft écht niet te vrezen voor ebola, wat sommige onruststokers ook verkondigen op internet .

De lokale bevolking in West-Afrika daarentegen loopt wel degelijk een groot risico om besmet te raken. En wanneer zij besmet raken is de kans dat ze overlijden aanzienlijk, vanwege de vaak (te) late diagnose, de primitieve ziekenhuizen, het tekort aan goede medicijnen en quarantaine-ruimtes, en daarbij de angst voor westerse gezondheidszorg. Het blijft dus wél van groot belang dat gezondheidsprofessionals uit Europa en de VS hulp bieden aan de landen waar het ebolavirus zich nu verspreidt om het tekort aan goede gezondheidszorg zoveel mogelijk aan te vullen. Alleen dan kan ook de epidemie in Afrika een halt worden toegeroepen.

Eva Teuling is verbonden aan SciencePalooza.

Lesmateriaal over hoe de ebola-epidemie gestopt kan worden in Washington. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.