Opinie

'Waarom bepaalt Wilders de agenda van links?'

De informele invloed die Wilders krijgt toegekend van zijn progressieve collega's is minstens zo groot als zijn formele macht binnen de gedoogcoalitie. Links moet leren dat het rechtspopulisme een normaal onderdeel van de democratie is, zodat ze zich weer gewoon op haar eigen agenda kan richten in plaats van op de PVV. Dat betoogt internetondernemer Andor Admiraal.

Job Cohen en Geert Wilders tijdens de algemene beschouwingen. Job Cohen treedt met onmiddellijke ingang terug als fractievoorzitter en politiek leider van de PvdA. Beeld anp

Wie goed oplette, merkte dat zelfs het afscheid van Job Cohen door Wilders werd gekleurd. Van alle kanten klonken complimenten als dat Cohen 'wel fatsoenlijk' was en 'tenminste geen mensen in de hoek zette'. De Maya's werden er nog net niet bijgehaald, maar dat Cohen vertrekt en Wilders blijft is een teken van de tijd.

Nou lijken fatsoen en het niet discrimineren van bevolkingsgroepen mij tamelijk basale randvoorwaarden voor elke progressieve politicus, maar in linkse kringen heeft het misverstand postgevat dat het ultieme doel van de politiek ligt besloten in de toon van het debat. Daarom moet het Grote Gevaar uit Limburg worden bestreden met pek, veren en pikhouwelen. Het gevolg is dat het radicale randverschijnsel dat PVV heet nu al jaren de politieke en maatschappelijke agenda domineert.

Gaspedaal
Neem de afgelopen week als voorbeeld. Een website'tje, meer had Wilders niet nodig om het debat te gijzelen, een internationale media-hype op zijn naam te schrijven en in één moeite door een kleine diplomatieke crisis aan te wakkeren. Politieke partijen lanceren voortdurend websites over van alles en nog wat, maar zelden is dat zo'n 'voltreffer' als de anti-Polensite van Wilders. De PVV kreeg er in de peilingen vier zetels bij, maar was dat nou omdat die site zo nuttig of politiek slim was, of omdat zijn tegenstanders zich met zoveel graagte voor het karretje van Wilders laten spannen? Keer op keer trappen progressieve krachten op het gaspedaal zodra Wilders achter het stuur kruipt.

Wat heeft links vorige week nu helemaal bereikt door de kattenkwaad van de anti-Polensite te verheffen tot een heus parlementair debat? Iedereen weet nu dat links het niet met die site eens is. Maar had iemand dat verwacht dan? Sterker nog, zonder al dat spektakel had vrijwel niemand van de site gehóórd! Premier Rutte deed zijn best het site'tje van Wilders niet nog groter te maken: iemand moet de boel immers een beetje bij elkaar houden.

Van progressief Nederland hoeven we in dat opzicht niets te verwachten: het idee dat de boel bij elkaar houden lastiger is dan het simpelweg veroordelen van intolerantie begrijpen linkse partijen wel als de islam in het beklaagdenbankje zit, maar zodra het om Wilders en zijn bange autochtone achterban gaat is de verleiding tot eindeloos polariseren toch net iets te groot.

Grachtengordelpopulisme
Misschien ligt de aantrekkelijkheid van dit grachtengordelpopulisme wel besloten in het feit dat weinig kwesties het directe kader van links zo beroeren als de politieke emancipatie van het ongeciviliseerde deel der natie. En angst is nu eenmaal de smeerolie van de electorale politiek. Dat het effect van Wilders' politieke vandalisme zo alleen maar wordt versterkt, wordt daarbij voor lief genomen. De oppositie verwijt premier Rutte dat hij de PVV normaliseert, maar dat is precies wat moet gebeuren.

PVV-polka
Voor wie een beetje politiek inzicht heeft, is het spel van Wilders even helder als voorspelbaar. Natuurlijk doet het best wat met de fijne sentimenten als de PVV weer een modderbiggetje in het publiek loslaat. Maar is dat reden om op commando de PVV-polka te dansen? Dat Wilders hier electoraal garen bij spint is één ding - dat waait wel weer over. Maar wat doet het met links? Is, na het aftreden van Cohen, het reageren op Wilders nog steeds het formele PvdA-speerpunt voor 2012? Het eerste boek van de leider van sociaal-liberaal Nederland, Alexander Pechtold, bestaat volledig uit gesprekken met PVV-aanhangers. Stel dat Jolande Sap een boekje publiceert vol interviews met PvdA-stemmers, om opgewekt te constateren dat die eigenlijk best bij GroenLinks passen? Of stel dat het CDA zou aankondigen in 2012 vooral veel en scherp te gaan reageren op de Partij voor de Dieren?

Maar die vergelijking gaat mank. Immers, de progressieve partijen zien de PVV niet als een gewone partij met wie zij soms van mening verschillen; de aanwezigheid van de PVV in het politieke spectrum is op zichzelf het probleem. Niet zomaar een probleem, maar een waarvan een haast onuitspreekbaar onheil wordt verwacht. Is dat terecht? En zo ja, is het dan niet eerlijker die discussie te voeren? Of moeten we gewoon accepteren dat rechts-populistische dan wel post-fascistische partijen ook gewoon bij de democratie horen?

Invloed
Hoeveel invloed Wilders heeft op het denken van links werd heel expliciet tijdens het debat over de boerka. Zo'n boerkaverbod, daar kun je als progressief voor zijn of tegen. Maar wie de discussie een beetje heeft gevolgd zal meer dan eens op de volgende redenering zijn gestuit: eigenlijk ben ik voor een verbod, maar omdat het nu om de verkeerde redenen wordt ingevoerd ben ik tegen. Het standpunt van veel progressieve Nederlanders werd zo rechtstreeks gedicteerd door Wilders! Hoe klem links Nederland komt te zitten tussen haar eigen emancipatieagenda en haar afkeer voor alles wat met Wilders te maken heeft werd geïllustreerd door GroenLinks-politici die uit protest zelf een boerka wilden aantrekken. Er is blijkbaar geen ondergrens meer als politici zich eenmaal door Wilders van hun pad laten brengen. Religiekritiek was ooit een linkse aangelegenheid, maar dat lijkt lang geleden.

De invloed van Wilders reikt met behulp van progressieve krachten echter verder dan de politiek. Denk aan de Gouden Kalf-uitreiking waar Nasrin Dchar geëmotioneerd zei: 'Ik ben een moslim en ik heb een fucking Gouden Kalf in mijn handen!' Het publiek stond bijkans langer op de stoelen dan de hele film waarvoor Dchar zijn Gouden Kalf had gekregen. Maar sinds wanneer is het controversieel dat een Marokkaanse Nederlander een Gouden Kalf wint? Wie heeft dat bepaald? Het antwoord: dat had Nasrin Dchar bepaald toen hij zijn gevierde woorden uitsprak. Die woorden waren indrukwekkend geweest als Dchar daadwerkelijk had moeten opboksen tegen geïnstitutionaliseerde discriminatie, of als op zijn minst ergens iemand had gezegd dat Marokkanen niet kunnen acteren, dat Gouden Kalveren zijn gereserveerd voor rasechte Ariërs of dat films met moslims erin geen subsidie meer mogen ontvangen. Maar met de gevoelstemperatuur in dit 'gure klimaat' zijn voor een daad van verzet echte problemen niet eens meer nodig.

Geen PVV-land
Dat je als huis-tuin-en-keukenmoslim soms chagrijnig wordt van wat de PVV allemaal uitkraamt kan ik mij best voorstellen, maar dat maakt Nederland nog geen PVV-land en Wilders niet de maat der dingen. Ruim 80 procent van de Nederlanders heeft helemaal nooit op Wilders en zijn beestenboel gestemd. Ik maak me sterk dat zelfs de gemiddelde PVV-stemmer niet de minste moeite had met dat Gouden Kalf voor Dchar. Maar maak dat maar eens duidelijk aan progressief Nederland, dat angstig achter de bank zit gedoken omdat die belhamel van de buren af en toe komt belletjetrekken. Om de schobbejak zelf te citeren: doe toch eens normaal, man!

Wilders is een soort koning Midas: alles wat hij aanraakt verandert in publicitair goud. Pas als progressief Nederland hem niet meer voorziet van de noodzakelijke zuurstof voor zijn wonderlijke alchemie, zal duidelijk worden dat de keizer geen kleren aanheeft. Echt, beste politici, het is niet nodig om op elke uitspraak, website of Tweet van Wilders te reageren. Zoveel aandacht gunt u uw andere collega's toch ook niet? Als progressieve politici zich weer concentreren op hun eigen agenda in plaats van op die van Wilders, dan zijn ze voor hun profiel ook niet afhankelijk van het contrast met de PVV. Zolang links echter onvoldoende zelfvertrouwen heeft om haar eigen verhaal te vertellen, hoeft Wilders alleen maar af en toe een Sms'je de wereld in te sturen, achterover te leunen en te denken: ben ik nou zo slim, of zijn zij nou zo dom?

Andor Admiraal is internetondernemer in India en geeft, onder meer binnen D66, trainingen over framing en politieke communicatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.