'Vrije VVD'ers' beslissen over nieuwe donorwet

De nieuwe wet voor orgaandonatie hangt in de Tweede Kamer aan een zijden draad. Dinsdag moet bij de stemming blijken of een D66-voorstel voor een nieuw systeem wel een meerderheid krijgt. De uitslag is afhankelijk van het stemgedrag van de VVD-Kamerleden, die zich hierin niet aan de lijn van de partijtop - tegen - hoeven te houden.

De Tweede Kamerleden Pia Dijkstra (D66) en Edith Schippers (VVD). Beeld anp

Nu zijn Nederlanders na overlijden alleen orgaandonor als zij dat eerder uitdrukkelijk hebben aangegeven. Hebben zij dat niet gedaan, dan kunnen nabestaanden alsnog beslissen dat organen of huid beschikbaar is voor transplantatie.

Er is echter een groot tekort aan donoren, waardoor er lange wachtlijsten zijn voor bijvoorbeeld donornieren. D66 vindt dat te weinig Nederlanders zich actief registreren en wil daarom het systeem veranderen. Liefst moet elke Nederlander donor zijn, tenzij hij aangeeft dat niet te willen.

Initiatiefwetsvoorstel

Omdat het initiatiefwetsvoorstel van Kamerlid Pia Dijkstra kansloos bleek, heeft zij het afgezwakt: het nieuwe voorstel is dat iedereen donor is, tenzij men uitdrukkelijk heeft aangeven dat niet te willen. Wie geen keuze heeft gemaakt, wordt geregistreerd onder het kopje 'geen bezwaar'. De nabestaanden mogen dan alsnog beslissen, maar kunnen in elk geval niet per abuis de indruk krijgen dat de gestorvene 'ja' heeft gezegd tegen donatie. Bovendien is het huidige systeem dan makkelijk opnieuw in te voeren, mocht bij een evaluatie blijken dat het nieuwe systeem niet goed werkt.

Naast D66 zijn PvdA, SP en GroenLinks voorstander van de verandering. Dit kwartet heeft met 67 zetels geen meerderheid. D66 heeft zijn hoop gevestigd op CDA en VVD, waar medisch-ethische voorstellen als 'vrije kwestie' gelden. Dat betekent dat fractieleden vrij zijn hun standpunt te bepalen. Naar verluidt zijn zeker vijf VVD'ers voor het wetsvoorstel.

Daarnaast heeft D66 zijn hoop gevestigd op kleine fracties, zoals 50Plus, en op afsplitsingen, zoals Houwers (ex-VVD), Klein (ex-50Plus), Van Vliet (ex-PVV), Groep Kuzu/Öztürk (Denk, ex-PvdA), Groep Bontes/Van Klaveren (ex-PVV).

De CDA-fractie is naar eigen zeggen collectief tegen, hoewel in de achterban een luidruchtige stroming voor het nieuwe systeem is. De fractie is niettemin tegen, uit zorg voor 'wilsonbekwamen' en bijvoorbeeld analfabeten. De fractie vindt het voorstel vooral 'een inbreuk op de onaantastbaarheid van het lichaam'. De staatsbemoeienis met het stoffelijk overschot is ook het hoofdbezwaar van VVD, SGP en CU.

Ook al wordt het D66-voorstel dinsdag aangenomen, dan wacht nog de Eerste Kamer. Die moet ook instemmen voordat een nieuw systeem wordt ingevoerd. Daar hebben D66, PvdA, SP en GroenLinks evenmin een meerderheid. Maar ook in de senaat gelden medisch-ethische kwesties bij VVD en CDA als vrije kwestie.

Tunahan Kuzu (R) en Selcuk Ozturk van de DENK tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.