Opinie

'Visie Verhofstadt' leidt tot Europese dictatuur

Column Derk Jan Eppink

Euroscepticus Nigel Farage werd de grootste fan van Guy Verhofstadt als mogelijk voorzitter van het Europees Parlement. Verhofstadt bepleit een 'Verenigde Staten van Europa', zoals er al een Verenigde Staten van Amerika is. Zijn meest recente boek 'Europa's laatste kans' is de blauwdruk. Compleet met Europese belastingen en een Europees Leger. Farage, die de Brexit al op zijn naam zette, beseft dat de 'visie Verhofstadt' de snelweg is naar het einde van de EU.

Guy Verhofstadt. Beeld epa

Veel Belgische ex-premiers belandden in het Europees Parlement. Leo Tindemans, Wilfried Martens, Jean-Luc Dehaene en Guy Verhofstadt. Ik heb ze allemaal ontmoet. Vurige pleitbezorgers van een federaal Europa. Na Vlaamse dorpspolitiek en Belgisch getouwtrek vonden ze in Europa hun idealisme. Zij zagen België als mini-Europa. 'Europa zal Belgisch zijn, of niet zijn.' Ik vroeg ze waarom ze het Europees federalisme tussen veel natiestaten aanprijzen, terwijl het Belgisch federalisme met twee deelstaten vastloopt. Zij ontweken die vraag met anekdotes.

Van het viertal is Verhofstadt ronduit onstuimig. Met passie wil hij altijd het beleidsniveau versterken waarop hij zelf zit. Toen hij Vlaams oppositieleider was moest Vlaanderen 'meer autonomie' krijgen. Hij schreef het boek De Belgische ziekte. Toen hij Belgisch premier werd, werd dat boek verbannen en riep hij de 'modelstaat België' uit. In Europa proclameerde hij meteen 'de Verenigde Staten van Europa'.

In Europa's laatste kans werpt hij zich op als een 'Europese' Alexander Hamilton, de Amerikaanse Founding Father die het vurigst een federaal machtscentrum bepleitte. Volgens Verhofstadt moet de EU nu doen wat de VS in 1788 deden: een federale staat voor een 'meer perfecte Unie'. Die exercitie lijkt op een samenzwering tegen de geschiedenis.

De VS kwamen voort uit dertien Britse kolonies die snel een eigen identiteit en belangenstructuur ontwikkelden. Ratificatie van de Amerikaanse grondwet was kantje boord. Het had weinig gescheeld of Amerika was niet een continentale natie geworden, maar een lappendeken zoals Europa. De EU bestaat in meerderheid uit natiestaten met een eeuwenoude geschiedenis en uitgesproken identiteit. Verhofstadt noemt België, ten onrechte, een 'natie'. Het is eerder een onderhandelingszone van 600 fiere gemeenten, elk doordrenkt met dorpspatriottisme.

Hamilton was de drijvende kracht achter het Amerikaanse ministerie van Financiën. Verhofstadt wil een Europees ministerie van Financiën. Hamilton bracht de schulden van de 13 kolonies samen in de federale pot. Verhofstadt wil dat de eurozone gemeenschappelijk schulden aangaat, via euro-obligaties. Hij vergeet te vermelden dat het Amerikaans experiment niet vlekkeloos verliep. De staten begonnen na de federale bail-out opnieuw zelfstandig schulden te maken. Door de financiële crisis van 1837 gingen er acht failliet. Dat zou de eurozone niet overleven.

Verhofstadt overschat de hulp die de Amerikaanse regering geeft aan staten in geldnood. De VS kennen uiteraard geldtransfers via de federale begroting. Dat heeft de EU ook. Spanje en Portugal bouwden een infrastructuur met Europese subsidies. Polen is nu de grote ontvanger. Nederland nettobetaler.

Maar Amerikaanse staten die er een potje van maken krijgen geen bail-out. Vraag een Texaan om Californië uit de schulden te redden en hij trekt zijn pistool. Draagvlak voor transfers is binnen de staten al beperkt, maar nog beperkter tussen de staten. Een Nederlander trekt niet graag de beurs voor een Griek. Zie de Belgische politiek: permanent ruzie over geld wegens transfers van Vlaanderen naar Wallonië.

De Amerikaanse federatie is een evenwichtsoefening tussen vijftigstaten en Washington DC. Onder Obama nam de macht van het federale centrum toe; de staatsschuld steeg naar 104 procent van het bnp. Veel kiezers vonden Washington te gretig en kozen Trump. Gevolg: macht terug naar de staten. In de VS concurreren de staten onderling, bijvoorbeeld op fiscaal gebied. De EU centraliseert waar zij kan.

Verhofstadt zoekt geen evenwicht tussen beleidsterreinen voor 'meer of minder Europa'. Hij decreteert eenrichtingsverkeer: 'meer Europa'. Hij wil Europese belastingen zodat Europese burgers 'zich beter vertegenwoordigd voelen'. Een onwerkelijke redenering. De EU-begroting moet van ruim 140 miljard euro naar 600 miljard. De eurozone wordt een onbeperkte transferunie en het Europees Leger staat paraat. Wie vragen stelt, is 'populist en anti-Europees'. De enige manier om de 'visie Verhofstadt' te realiseren is een Europese dictatuur. Maar die mislukt onherroepelijk. Verhofstadt vernietigt zo wat hij nastreeft. Een lachende Farage schiet hem graag te hulp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.