Singlesblog

'U sterft alleen, heb ik gezegd'

Wie bepaalt wanneer de stekker eruit mag als je als single in coma ligt? Laat je laatste wens vastleggen bij een goede vriend of familielid, adviseert de NVVE (Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde). Als dat niet lukt, kunnen vrijwilligers als Bert Koppenol soelaas bieden.

Bert Koppenol Beeld Io Cooman

'Ik zie haar nog zitten achter die tafel met al die pillen. Ik vroeg: "Bent u ervan overtuigd dat u zult sterven?" Want als ze in een coma zou belanden, zou ik in actie moeten komen. Ik was de enige die wist hoe laat het zou gebeuren. Die nacht heb ik wel wakker gelegen.'

Bert Koppenol (72) is vrijwilliger bij de NVVE: de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde. Hij helpt mensen die verder niemand hebben bij het uitvoeren van hun laatste wil. Op dit moment is hij de gevolmachtigde van vier alleenstaanden. Mensen die geen contact meer hebben met hun kinderen of het onderwerp niet met hun naasten durven bespreken. Hij heeft hun levensverhalen netjes in schriften gedocumenteerd, gaat met ze mee naar het ziekenhuis en vraagt door waar zij dat zelf niet kunnen. Als iemand in coma ligt, is het aan hem om de arts van een behandelverbod te overtuigen. Maar dit keer reikte zijn taak verder.

Sterke doodswens

'Ze was in de 70, had een goed huwelijk, tot haar man opeens omviel, dood. Daar was ze nooit overheen gekomen. Ze vond dat haar leven voltooid was, en had een sterke doodswens. In Nederland is euthanasie alleen toegestaan als sprake is van ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Voor een vrijwillig levenseinde bij een voltooid leven hebben wij, in tegenstelling tot Zwitserland, geen regelgeving. Haar huisarts wilde haar dan ook niet helpen. Maar deze mevrouw was handig met internet en heeft uit verschillende landen medicijnen besteld, precies in de juiste doseringen.'

'"U sterft alleen"', heb ik gezegd. Want als ik erbij zou zijn, zou de recherche nadien kunnen zeggen: misschien heeft hij die medicijnen toegediend. Toen hebben we overlegd: hoe voorkomen we dat u dagenlang in huis ligt? Het meest logische was als ik de volgende ochtend om negen uur naar de huisarts ging. Ze gaf me haar sleutels, zodat de dokter de deur niet hoefde open te breken.'

'Ik had er goed over nagedacht hoe ik het ging zeggen. Ik had mijn paspoort bij me en al mijn NVVE-papieren. De wachtkamer zat vol mensen en ik meldde me bij de receptie: "Er is vannacht hoogstwaarschijnlijk een patiënt uit deze praktijk overleden". Binnen vijf minuten had de dokter alle afspraken afgezegd. Ik wilde er niet bij zijn toen hij met de politie haar huis bezocht. En toen me gevraagd werd of ik de nalatenschap wilde regelen, heb ik ook nee gezegd. Bij de dood zit mijn taak erop.'

Alleenstaande, sta stil bij uw dood

· Euthanasieverzoeken van alleenstaanden en mensen zonder kinderen worden vaker afgewezen dan mensen met een partner. Vermoedelijk omdat naasten een grote rol spelen bij de procedure.

· Op NVVE-spreekuren leggen consulenten uit hoe u een gevolmachtigde kunt vinden. De vereniging adviseert iemand in uw eigen omgeving te zoeken.

· De gevolmachtigde kan geen euthanasie afdwingen, maar wel een behandeling laten stilleggen. Voorwaarde is dat uw wens goed is gedocumenteerd.

· Stel uw omgeving, in elk geval uw huisarts, op de hoogte van uw volmacht.

· Een wilsverklaring bij de notaris laten vastleggen heeft geen toegevoegde waarde. Het kost alleen maar geld.

Euthanasie

Bert Koppenols eerste vrouw stierf 17 jaar geleden aan kanker. Ze vroeg en kreeg euthanasie. 'Dat was, zoals het woord zegt, een 'goede dood'. Het hele proces heeft diepe indruk op mij gemaakt.' Hij zal er niet snel over beginnen, maar als zijn volmachtgevers naar zijn beweegredenen vragen, vertelt hij erover. 'Dan zeg ik dat het, gezien de onvermijdelijkheid, echt heel mooi kan zijn. Hoe langer ik dit werk doe, des te meer ik dat vind.'

Dat het onderwerp behoedzaamheid vereist, ziet hij ook in zijn eigen omgeving. 'Ik laat wel eens het woord "dood" of "levenseinde" vallen, en kijk wat er gebeurt. Of ze hebben het niet gehoord, of ze willen er niet over praten.' Toch is dat belangrijk, denkt hij. 'Het gaat mij om zelfbeschikking. Het een is niet beter dan het ander. Maar bespreek het in elk geval. Wie geen partner heeft, kan al een heel eind komen met een goede vriend.'

En wie ook die goede vriend niet heeft, kan rekenen op mensen als Bert Koppenol. Verwacht van hem geen sombere bespiegelingen over de individualisering van de maatschappij. Nooit zal hij zijn volmachtgevers zielig noemen. Hij zegt hooguit: u heeft pech. En hij waakt ervoor zich al teveel aan hen te hechten. 'Natuurlijk heb ik emoties', zegt hij. 'Maar in dit werk kies ik ervoor om de lijn van de ratio te volgen. Ik wil niet elke keer wakker liggen.'

Beeld Io Cooman

Single Issue Partij

Nederland telt steeds meer alleenwonenden. Als lijsttrekker van de Single Issue Partij blogt journalist, radiomaker en ervaringsdeskundige Maartje Duin over hun leven. Volg de partij op Facebook of Twitter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.