Interview

'Thuis bij de kinderen blijven is een luxe'

Kwestie M/V

Hoe staat het met de rolverdeling tussen mannen en vrouwen in Europa, gezien door Nederlandse ogen? Dat is het thema van een serie interviews over de kwestie M/V. Deze keer: Zweden.

Anne Dirksen (30), paardentrainster in Zweden en moeder. Foto Marie Wanders

'Zweden het walhalla voor ouders? Dat valt tegen. We kloppen ons hier te snel op de borst', zegt de Nederlandse Anne Dirksen (30) die op haar 16de met haar vader en moeder verhuisde naar Zweden. 'Goedkope kinderopvang en het lange verlof voor ouders zijn goed geregeld, maar er gaat ook veel fout. Nog steeds wordt het ouderschapsverlof voor 75 procent door vrouwen opgenomen. De vrouw stopt dus tijdelijk met werken.'

Hoe komt dat?

'De salarisverhoudingen in Zweden zijn scheef. Mannen verdienen veel meer dan vrouwen. Het is zelfs zo erg dat niemand verpleegster wil worden, een zogenaamd vrouwelijk beroep, omdat het zo slecht betaalt. Ik zie dat veel stellen ervoor kiezen dat de man blijft werken en de vrouw een stapje terugdoet en bij de kinderen blijft.'

Dirksen woont met haar man en 1-jarige dochter in Stenungsund, tussen de weilanden, op een half uur rijden van Göteborg. Ze heeft een eigen bedrijf dat gespecialiseerd is in het trainen van lastige paarden.

(Tekst gaat verder onder locator).

In Zweden gaat de helft van de kinderen onder de 3 jaar en 95 procent van de kinderen tussen 3 en 6 jaar naar de kinderopvang. Is de 'thuisblijfmoeder' vooral iets van het platteland waar jij woont?

'Ja. Ik denk dat sommige vrouwen in de stad misschien wel minder zouden willen werken, maar dat kan financieel niet, omdat het leven in de stad duur is. Thuis bij de kinderen blijven is een luxe die niet iedereen zich kan veroorloven. Er zijn gezinnen die om die reden naar het platteland verhuizen, waar de huizen goedkoper zijn. Soms houden ze dieren die wat geld moeten opbrengen en eten ze uit hun eigen moestuin.'

De goedkope kinderopvang stelt vrouwen toch juist in staat om aan hun carrière te werken?

'Een goede moeder zijn hier betekent dat je zelf je eten kookt en niet uit potjes eet, dat je je eigen zuurdesembrood bakt, dat je zelf kleren en gordijnen naait, dat je zelfgemaakte cadeautjes geeft, dat je altijd aanwezig bent voor de kinderen en dus niet op je telefoon kijkt.'

Is het in jouw omgeving niet geaccepteerd je kind fulltime weg te brengen?

'Zelf werk ik graag en ben ik niet van plan om thuis te blijven. Maar over het algemeen geldt hier: je bent een betere moeder als je lang thuisblijft. Hoe meer uren naar de crèche, hoe slechter je als moeder bent. Ouders kiezen nog liever voor een 'dagmama' dan voor de normale crèche. Dat is iemand die thuis kinderen opvangt. Het geeft een huiselijker gevoel, alsof het je buurvrouw of oma is.'

Bak jij ook je eigen brood?

'Ik probeer gezond te koken, maar met een eigen bedrijf en paarden blijft er weinig tijd over om kaneelbroodjes te bakken en kinderkleren te haken. Soms voel ik me daar schuldig over, bijvoorbeeld als andere moeders vertellen dat ze met hun kind op babyzwemmen zitten.'

Met 71,8 procent werkende vrouwen scoort Zweden goed in Europa. Maar er is dus een tegenbeweging gaande? Gaan jullie terug naar het idee van de vrouw die thuis alles verzorgt?

'Dat is wel wat ik zie. Dat hoeft toch niet negatief te zijn? Moeder zijn is ook niet niks. Ik heb vanuit huis meegekregen dat vrouwen net een klein beetje beter zijn dan mannen. Mijn moeder is een sterke vrouw. Wat gaan we eten? Dat wist mijn moeder. Waar ligt dat? Dat wist mijn moeder. Mijn vader had geen idee. Hij wist niet eens hoe mijn vriendinnen heetten. Mijn moeder regelde het thuis. Sterk zijn heeft niet alleen met carrière te maken.'

CV Anne Dirksen

6 juni 1985.

Geboren in Nederland.

2001 Verhuisd naar Zweden.

2008-2010 Studie activeringspedagoog.

Zomer 2012 en 2013 Parelli Natural Horsemanship studie in de VS.

2013 Gediplomeerd Parelli Instructeur.

Toch werken er meer vrouwen in Zweden dan in Nederland (64 procent).

'In Zweden is werken meer de norm dan in Nederland. 30 procent van de vrouwen heeft echter een deeltijdbaan, tegenover 11 procent van de mannen. Wat zeker helpt, is de goedkope kinderopvang en dat ieder kind recht heeft op een plaats binnen een maand na de aanvraag. Geen wachtlijsten dus.'

Is er kritiek op vrouwen die niets met hun opleiding doen en fulltime voor de kinderen zorgen?

'Helemaal niet. Het zou egoïstisch zijn om zo te denken. Het is maar een periode, als de kinderen groot genoeg zijn om naar school gaan, kun je weer werken. Wat goed is voor mijn kind vind ik belangrijker dan mijn eigen toekomst. Werk is maar werk. Wil je nog meer verdienen om een duurdere auto te kopen? Wat heb je daaraan?'

Je werkt zelf ook. Het gaat niet alleen om geld, maar ook om zelfontplooiing.

'Natuurlijk. Maar dat kan later ook nog. Zweedse en Nederlandse vrouwen willen te veel tegelijkertijd. Ze willen een goede moeder zijn, een goede dochter, een goede partner, een leuke vriendin.'

Zelf blijft Dirksen niet thuis bij haar dochter Kajsa. Haar man heeft zes maanden vrij genomen om voor hun kind te zorgen. Hij krijgt zo'n 80 procent van zijn salaris als ict-consultant doorbetaald. 'In Zweden krijg je als ouders samen zestien maanden vrij. Drie maanden daarvan zijn sowieso voor de vader gereserveerd. Die kan ik als vrouw niet opnemen. Maakt hij er geen gebruik van, dan komen die maanden te vervallen.'

Hoe hebben jouw vriendinnen het geregeld?

'De mannen van mijn vriendinnen werken. Eén vriendin zorgt voor de kinderen, verbouwt het huis en zorgt voor het eten. Als haar man thuiskomt, legt hij zijn benen op tafel. Bij mijn christelijke buren van middelbare leeftijd is het nog erger. Als zijn vrouw ziek is, gaan ze pizza halen, want de buurman kan niet koken. En zij komt 's middags thuis van haar werk om eten voor hem te maken. Kan hij niet eens een boterham smeren? Kom nou.'

Hoe gaan jullie de taken verdelen na die zes maanden?

'Daar zijn we nog niet uit. 'Ik ga weer werken', zegt mijn man. Hij gaat ervanuit dat ik dan thuisblijf. Zo van: ik heb het kind-ding gedaan. Daar ben ik best gepikeerd over. In Zweden heb je recht op parttime werken als je kinderen hebt. Dat mag je baas niet weigeren. Ik vind dat we daar gebruik van moeten maken. Misschien gaat hij een dag minder werken.'

Alles wordt in gang gezet om vrouwen te laten werken. Toch is maar 4 procent van de CEO's in Zweden vrouw, terwijl het gemiddelde in de wereld 7 procent is.

'Witte mannen in stropdassen verzamelen andere witte mannen in stropdassen om zich heen. Vrouwenquota is een discussiepunt hier. Het zijn de oudere mannen - die op hoge posities zitten - die helaas nogal conservatief zijn. We hebben ook nog nooit een vrouwelijke minister-president gehad. Het land wordt nog altijd bestuurd door mannen in pakken.'

Dus Zweden is niet zo vrouwvriendelijk?

'Er zijn nog genoeg problemen. Oudere alleenstaande vrouwen leven vaak in armoede. Na een scheiding krijgen ze niets. Het pensioen wordt niet gedeeld, anders dan in Nederland, terwijl zij al die jaren voor de kinderen hebben gezorgd. Vroeger was dat geen probleem, want je bleef eeuwig samen.'

De Kwestie M/V is een reeks interviews met vrouwen in Europa over de stand van zaken op het gebied van de emancipatie in hun land.

Anne Dirksen. Foto Marie Wanders
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.