'Staan we voor vrijheid, tolerantie en vooruitgang, of kijken we met een half oog naar Istanbul en Mekka?'

Lijsttrekker en wethouder van Leefbaar Rotterdam Joost Eerdmans waarschuwt voor 'het links-islamitische blok'

Lijsttrekker en wethouder van Leefbaar Rotterdam Joost Eerdmans kijkt tevreden terug op de afgelopen vier jaar. En hij wil door, want winst van 'het links-islamitische blok' zou een ramp voor de stad zijn.

Joost Eerdmans voor het stadhuis van Rotterdam Beeld Marcel van den Bergh

Van 'patseraanpak' tot 'huftercontroles'. Van skaeve huse (containerwoningen) voor 'onverbeterlijke overlastgevers' tot huismeesters op seniorenflats. Van hoge straffen voor wie zwerfvuil laat slingeren tot een meldpunt voor agressieve honden. Wie Joost Eerdmans (47) vraagt wat hij als wethouder heeft bereikt, krijgt een waslijst over zich heen.

'Het openbaar vervoer is veiliger geworden en anders dan in Culemborg of Gouda hebben we niet elke zomer overlast van jeugdgroepen', zegt de wethouder en lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam. 'Daar ben ik trots op. Het is hier geen nonnenklooster, om met de korpschef te spreken, maar we hebben de weg omhoog ingeslagen.'

Vier jaar bestuurde zijn partij samen met D66 en CDA de stad van Pim Fortuyn. Allemaal vergeefse moeite, waarschuwt Eerdmans, als 'het links-islamitische blok' de verkiezingen wint. 'Dan gaan we terug naar pappen en nathouden, het laat maar waaien van vóór 2002. Dat laten we mensen in achterstandswijken weer in hun sop gaarkoken door ze geld toe te stoppen en verder met rust te laten.'

In 2014 won Leefbaar veertien van de 45 zetels, nu taxeren de peilingen de partij op negen zetels - nog steeds de grootste. 'Ik zie deze verkiezingen als een referendum', zegt Eerdmans. 'Staan we voor vrijheid, tolerantie en vooruitgang, of kijken we met een half oog naar Istanbul en Mekka?'

Laten we het eerst over uw partij hebben. Het was een puinhoop de afgelopen jaren. Interne ruzie over een wethouderskandidaat, een wethouder die moest opstappen, een raadslid dat nota bene overstapte naar het islamitisch geïnspireerde Nida.

'Ik heb alle problemen kunnen oplossen. Dit hoort bij besturen. Als je weet hoe er op ons is ingehakt! Dit college met dat stelletje populisten zou de eerste Kerst niet eens halen.'

Dries Mosch, sinds 2002 Leefbaar-raadslid, zegt in het boek Rotterdam, stad van twee snelheden van journalist Mark Hoogstad: 'Joost keek niet verder dan de binnenkant van zijn brillenglazen. Hij ziet voornamelijk zichzelf.'

'Ach, er is altijd wel iemand die iets lelijks over je zegt. Vaak gedoe bij ons? We zijn een grote partij met veel mensen. Zelf houd ik de de vuile was graag binnenskamers.'

U kreeg het verwijt 'chef lege dozen' te zijn, uw portefeuille was wel erg licht. Waarom trok u in 2014 het integratiedossier niet naar u toe, het belangrijkste thema voor Leefbaar?

'Ik heb belangrijke dossiers als buitenruimte, dierenwelzijn, handhaving en veiligheid.' Wijst naar de stapels mappen op zijn bureau. 'Dat is echt geen lichte portefeuille. Bij veiligheid hoort ook radicalisering, een belangrijk thema voor ons.'

Bij integratie is het lastiger om te pronken met resultaten. Zijn die wel geboekt?

'We hebben in elk geval duidelijk gemaakt dat de verantwoordelijkheid voor inburgering ligt bij de mensen zelf. We hebben subsidies afgeschaft voor organisaties die de integratie belemmeren, we hebben een haatinstituut van salafisten tegengehouden en we eisen nu dat mensen Nederlands leren als ze bijstand aanvragen.'

Hadden die maatregelen wel effect? Er lijkt juist sprake van toegenomen polarisatie.

'Zonder wrijving geen glans. We willen dat mensen integreren, weg uit de eigen zuil, de eigen tv, de eigen leider in Turkije. Migranten moeten meedoen. Nu is de werkloosheid nog hoog. Dat komt door discriminatie op de arbeidsmarkt, zeggen ze dan. Zulke onwaarheden gaan aan de andere kant van de brug (in Rotterdam Zuid, red.) als zoete broodjes over de toonbank.'

Uit talloze onderzoeken blijkt dat een sollicitant met een Turkse of Marokkaanse naam minder vaak op gesprek mag komen.

'Mee eens, er zal discriminatie zijn. Maar dat verklaart nog niet waarom 38 duizend mensen niet aan het werk zijn.'

Uw campagne draait opnieuw vooral om identiteit en integratie.

'Ja. We willen dat Rotterdam een vrije stad is, waar je homo kunt zijn en met een keppeltje over straat kunt. En ik vind het ook afschuwelijk als een meisje met een hoofddoekje wordt bespuugd. Maar ik maak me vooral zorgen over het anti-Joodse sentiment. Dat wordt aangewakkerd door Nida en Denk. Daarom ben ik ook blij dat het links-islamitische blok is opgeheven.'

Eerdmans doelt op het 'Links Verbond', dat PvdA, GroenLinks, SP en Nida op Valentijnsdag sloten voor een 'sociaal, duurzaam en inclusief Rotterdam'. De lijsttrekker van Leefbaar noemt het liever 'een links wanhoopsoffensief'.

Maandag klapte de samenwerking, na ophef over een provocatieve tweet van Nida uit 2014, waarin Israël werd vergeleken met Islamitische Staat. Zo zou zowel Israël als Islamitische Staat een illegale staat zijn, religie als excuus gebruiken en onschuldige burgers terroriseren.

Nida weigerde afstand te nemen van het bericht, omdat de inhoud onder de vrijheid van meningsuiting valt en die 'niet slechts geldt voor meningen die welgevallig zijn'. De partij vindt dat de tweet uit de context is gehaald. In 2014 vielen er door Israëlische aanvallen meer dan tweeduizend doden in Gaza, vooral burgers.

Lijsttrekker Joost Eerdmans van Leefbaar Rotterdam wil een nieuwe vestigingswet om halalslagers, belwinkels en shishalounges uit winkelstraten te kunnen weren. Hij voelt zich daarbij gesteund door een meerderheid van de Rotterdamse bevolking.

U bent blij dat het Links Verbond is geklapt. Maar was het niet een fijne tegenstander?

'Het is nog niet klaar. Ik ben benieuwd hoeveel ruggegraat links na 21 maart toont. Ze doen alles om ons uit het college te houden. Zelfs samenwerking met een antisemitische, anti-Joodse en homofobe partij.'

U zegt wel vaker dat Nida antisemitisch is. Waar blijkt dat uit?

'Bijvoorbeeld uit die tweet van Nida. Maar ze waren ook tegen een handelsmissie van burgemeester Aboutaleb naar Israël. Ze willen niet dat een Israëlisch busbedrijf hier meedoet aan een aanbesteding. Dat is onverholen...'

Wacht. Kritiek op de staat Israel is nog geen jodenhaat. En toch noemt u Nida antisemitisch?

'Absoluut. Ze sympathiseren met kopstukken van Hamas. Ik zie gewoon een agenda die pro-islamitisch is en waarbij de Joodse gemeenschap aan het kortste eind trekt.'

Nida-voorman Nourdin el Ouali verschijnt op bijeenkomsten waar ook leden van Hamas spreken. U concludeert daaruit dat hij sympathie heeft voor hun denkbeelden. Is dat niet kort door de bocht?

'Het gebeurt te vaak. Daarmee moet je je gewoon niet associëren, al ben je pro-Palestina en anti-Israël. Hij was ook bij de steunbetuiging voor de aanval tegen de Koerden in Afrin. Een ander raadslid van Nida schreeuwde na de mislukte coup in Turkije dat Erdogan zijn leider is. Er zijn te veel aanwijzingen dat ze nog een andere agenda hebben. Het frappeert me dat links dat niet ziet. Zij komen toch op voor kwetsbare groepen, voor vrouwen, voor homo's?'

Het Links Verbond sloot een regenboogakkoord. Daar stond ook de handtekening van Nida onder, niet de uwe.

'Ons is niets gevraagd. En wat is die handtekening van El Ouali waard? Hij heeft eens gezegd dat homoseksualiteit een zonde is in de islam. Daar heeft hij nooit afstand van genomen. Hij is een wolf in wolfskleren.'

U spreekt vaak over 'een links-islamitisch gevaar'. Schets dat gevaar eens.

'El Ouali spreekt zalvende woorden over diversiteit en saamhorigheid, hij is soms net een dominee. Maar als je diep in zijn hart kijkt, en dat zei hij ook in NRC Handelsblad, dan vindt hij de sharia belangrijker dan de grondwet. Dáár gaat het mij om.'

Ook op de rechterflank stormt het. De Leefbaren krijgen er met de PVV een concurrent bij. 'Eerdmans heeft het de afgelopen vier jaar verprutst', zei Wilders.

Zelf zocht Eerdmans steun bij Thierry Baudet - een samenwerking die op 6 mei 2017 ontstond bij het standbeeld van Fortuyn, vijftien jaar na diens dood. 'Zowel Leefbaar als Forum voor Democratie is voor referenda, voor transparantie, tegen bureaucratie, voor een gekozen burgemeester, voor een keihard veiligheidsbeleid en we beschermen de westerse waarden', aldus Eerdmans. D66 heeft al aangekondigd niet opnieuw met Leefbaar in een college te willen vanwege de samenwerking met Baudet.

Heeft u nooit gedacht: die Baudet zit wel erg vaak met racisten aan tafel?

'Ik sta ook weleens op foto's. Het is niet verboden met mensen te eten. Zelf dineerde ik in 2015 met Wilders. Dat leverde ook veel gedoe op.'

Dus Baudet mag met iedereen praten, maar bij El Ouali zijn bepaalde ontmoetingen dubieus?

'Het wordt gevaarlijk als zulke dubieuze contacten de partijagenda beïnvloeden. Bij Thierry is dat niet zo. Hij neemt openlijk stelling tegen racisme. Hij komt niet met moties afkomstig vanuit het gedachtegoed van alt-right. Nida verzet zich wél openlijk tegen Israël.'

Vreest u, net als Baudet, homeopatische verdunning van de Nederlandse bevolking?

'Ik ben het heel erg eens met een waarschuwing tegen de verdunning van onze culturele waarden. Die omschrijving van Baudet lijkt me dus to the point.'

Nog even over de toekomst. Wat gaat u op 22 maart doen?

'Wij zijn dan weer de grootste. Ik ga een verkenner aanstellen om met alle partijen te praten en de mogelijkheden te inventariseren. We hebben vaker voor dit karwei gestaan, je kunt het wel aan ons overlaten. Een midden-rechtse coalitie heeft mijn voorkeur. En ja, we zullen zeker ook met de PVV praten. Onze analyse van de problemen komt overeen, wij hebben alleen andere oplossingen. Ik vind GroenLinks en Nida een groter gevaar dan de PVV. Wel is de PVV nu nog een mystery guest in Rotterdam. Ik heb hun lijsttrekker nog nooit de hand geschud.'

Stel, Leefbaar komt niet in het college. Gaat u dan vier jaar de raad in?

'Zeker. Honderd procent.'

Reactie van Nourdin el Ouali

Nida: 'Eerdmans schendt zelf grondrechten van mede-Rotterdammers'

'Valse beschuldigingen en aantijgingen'. Zo noemt lijsttrekker Nourdin el Ouali van Nida de uitspraken van Joost Eerdmans. Hieronder puntsgewijs zijn reactie op het interview.

Over vermeend antisemitisme bij Nida: 'Als de heer Eerdmans mijn kritiek op het beleid van de staat Israël gelijkstelt met antisemitisme, mist hij blijkbaar het vermogen het verschil tussen die twee te zien. Ik heb nog nooit een antisemitische uitspraak gedaan en ik zal dat ook nooit doen. Ik keur elke vorm van antisemitisme, elke vorm van haat, racisme en discriminatie ten stelligste af. Eerdmans kan zijn energie beter gebruiken om zijn bondgenoten bij Forum voor Democratie aan te spreken op hun antisemitische uitspraken.'

Over de aanwezigheid van El Ouali bij 'dubieuze' bijeenkomsten en demonstraties: 'Rotterdam kent een enorme diversiteit, waar de heer Eerdmans blind voor is. Die blindheid zorgt ervoor dat hij het weefsel en de dynamiek van de stad niet kan zien en begrijpen. Ik en mijn partijleden komen overal om te horen en te voelen wat er speelt in de stad en bij de Rotterdammer. We willen alle geluiden horen.'

Over de sharia boven de Grondwet: 'Ik haal mijn inspiratie uit mijn geloof en sta tegelijkertijd pal voor de Grondwet en het waarborgen van de grondrechten van iedere burger. Dit in tegenstelling tot de heer Eerdmans en de zijnen, die geen enkele moeite lijken te hebben om de grondrechten van mede-Rotterdammers te schenden en daartoe voorstellen in te dienen.'

Over homoseksualiteit als zonde: 'Als gelovig moslim deel ik de gangbare opvatting binnen de monotheïstische religies over seksualiteit. Die ruimte en vrijheid van geloofsopvatting en geweten dienen we met elkaar te respecteren.'

Meer lezen over de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam? In de reeks Standplaats Rotterdam onderzoekt verslaggever Rik Kuiper lokale thema's:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.