'Slib is niet goed voor een plas'

De man die aan de wieg stond van het liberale baggerstortbesluit waarschuwt de Tweede Kamer nu: ‘Slib kan de ecologie verstoren.’..

Milieuchemicus Joop Harmsen, van onderzoeksinstituut Alterra van de Wageningen Universiteit, heeft aan de wieg gestaan van het huidige baggerstortbeleid: het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Door dat besluit kan zonder milieuvergunning verontreinigd slib worden ‘toegepast’ in plassen en meren.

De bedenkers beweren stellig dat de natuur beter af is met ondiepe plassen. Dus: stort maar vol die diepe kraters.

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over het aanscherpen van dit stortbeleid. Harmsen roept de Kamer op extra kritisch te zijn. ‘Met de wijsheid van nu hadden we het toen anders moeten doen’, spreekt hij Balkenende na.

U bent een spijtoptant?

‘Je ziet achteraf de fouten die er zijn gemaakt altijd beter. We hebben de algemene regel bedacht dat de situatie in heel Nederland erop vooruit zou gaan als we het overmatige slib uit kanalen en rivieren zouden dumpen in zandwinputten. Maar we zijn met het generaliseren te ver gegaan. ‘Het is niet goed voor het Mobagat in Lunteren – een kraakheldere plas in een kwetsbaar bronnengebied op de Veluwe – dat het slib uit de grachten van Amersfoort daarin wordt gestort.’

Hoe zit het met plassen die in verbinding staan met de rivier?

‘Als je alleen uiterwaardengrond stort (dat is de grond die vrijkomt bij maatregelen om de rivier meer ruimte te geven), kan de plas er niet veel slechter op worden. De kwaliteit van het oppervlaktewater is in het hele gebied hetzelfde, namelijk Rijnwaterkwaliteit. Door een slecht doorlatend kleipakket op de bodem te leggen, zullen de gevaarlijke stoffen niet naar het grondwater weglekken. Bovendien binden die vast aan klei. Wel moet je heel goed uitkijken hoe de hydrologische situatie ter plaatse is. Kan er uitwisseling plaatsvinden? Hoe stroomt het grondwater onder de plas?

‘Maar: het slib uit het Twentekanaal storten in zo’n plas, wat gebeurt bij de Rosandepolder bij Arnhem, gaat mij een stap te ver. Hoe goed gecontroleerd dat ook gebeurt: er mogen zoveel olie en PAK’S (polycyclische aromatische koolwaterstoffen ) in slib zitten, dat je de ecologie daar verstoort.’

In de circulaire waarover de Tweede Kamer vandaag beslist, staat wel tien keer dat het doel de natuur is. Gelooft u dat? Of is het een goedkope manier om van al dat overtollige slib af te komen?

‘Dat laatste is zeker waar. Daar moet de politiek ook eerlijk over durven zijn. Het natuurdoel wordt er nu met de haren bij gesleept. Ik ben kritisch over het effect. Er is een grote kans dat de situatie in het Mobagat verslechtert. De grachten van Amersfoort hebben geen enkele relatie met de ecologie van de plas, maar in de uiterwaarden kan het misschien geen kwaad. Dat is ook precies wat de commissie-Verheijen de minister heeft geadviseerd.’

Wordt er nu aan alle voorwaarden van die commissie voldaan? Eén daarvan was een wetenschappelijke onderbouwing. Is er nu genoeg kennis om het beleid te rechtvaardigen?

‘Nee, we weten nog veel te weinig over de langere termijn. We zouden de huidige ecologie moeten vergelijken met de toekomstige. Onze kennis is nog veel te beperkt. Daarom is het besluit dat de Tweede Kamer neemt over baggerstort een politieke keuze en geen besluit op basis van kennis.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.