Opinie

'Sjuul Paradijs heeft meer macht dan PvdA-congres'

De vertrouwensrelatie tussen de PvdA-achterban en Samsom heeft een gigantische dreun gekregen door het verschil in mening over de strafbaarstelling van illegaliteit, stelt Hendrik Noten, stagiair bij de Wiardi Beckman Stichting. 'Blijkbaar is de invloed van hoofdredacteur Sjuul Paradijs van De Telegraaf op dit kabinetsbeleid groter dan die van de PvdA-leden.'

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken, partijleider Diederik Samsom en partijvoorzitter Hans Spekman zingen het partijlied tijdens het partijcongres van de PvdA. Beeld anp

Eerst geklap, boegeroep, verbazing, verbijstering en boosheid. Uiteindelijk restte alleen nog het ongeloof. Alle energie en trots, aangewakkerd door de breed gedragen motie van Sander Terphuis tegen de strafbaarstelling van illegaliteit, leidden uiteindelijk nergens toe. 'Ik gaf mijn woord', stelde Diederik Samsom op het PvdA-congres van 27 april in Leeuwarden. Inmiddels heeft de partijtop een ledenraad aangekondigd, om het nog eens uit te leggen. Blijkbaar hebben wij, gewone leden, het Haagse wederom niet begrepen.

Dat woord van Samsom aan de VVD is voor de vereniging echter oninteressant. Ik vermoed dat sprake is van een misverstand; Samsoms politieke leiderschap maakt de PvdA-leden nog niet tot zijn volgers. Henk Vredeling redeneerde in de jaren zeventig dat volksvertegenwoordigers een mandaat van de kiezer hebben, niet van de partij.

Maar het politiek leiderschap is ook een vertegenwoordigende functie, bij de gratie van de vereniging, met als doel háár standpunten te verwoorden. Niet andersom. Een bruusk 'nee' als dit, voelt als een schoffering.

Verlies van trots
Het gevoel van onmacht zoals de achterban dat nu ventileert via online media is begrijpelijk. In veler ogen is het regeerakkoord allang aan verandering onderhevig. Dat begon met de eerste succesvolle protesten tegen de inkomensafhankelijke zorgpremie: blijkbaar is de invloed van hoofdredacteur Sjuul Paradijs van De Telegraaf op dit kabinetsbeleid groter dan die van de PvdA-leden. En dat doet pijn.

Ook ziet men de eigen bewindslieden constant in onderhandeling met oppositiepartijen om steun in de Eerste Kamer te vergaren. Elke keer concessies, overal. En nu moeten we een coalitie vormen met de PVV, om de strafbaarstelling van illegaliteit door de senaat te krijgen. Dat wordt de PVV-VVD-PvdA-coalitie. De eigen achterban staat inmiddels achteraan.

Waar misschien wel de grootste onderschatting zit: dit is een verlies van trots, van identificatie met de PvdA en haar kabinetsbeleid. Verlies van een gevoel van greep en zeggenschap, nota bene kernthema's uit de vlak daarvoor aangenomen 'Van waarde'-resolutie. De sociale zekerheid wordt keihard afgebroken. Een echt sociaal-democratisch alternatief is er niet. Dus richt alle ideologische energie zich op thema's als deze. Door daaraan geen gehoor te geven is de machteloosheid in feite compleet.

Een dwaas
Het voornemen van partijvoorzitter Hans Spekman om een onderzoek in te stellen biedt nog perspectief. Ook valt te hopen dat de PvdA-senaatsfractie de rug recht zal houden onder de druk die kabinet en Samsom op haar uitoefenen. Ongeacht de uitkomst heeft de vertrouwensrelatie tussen de PvdA-achterban en Samsom een gigantische dreun gekregen. Dat is niet prettig, met verkiezingen in het vooruitzicht.

Samsom zou er goed aan doen een draai te maken, 180 graden, zonder gêne. Buigen onder de druk van de achterban, en toezeggen er alles aan te doen de strafbaarstelling van tafel te krijgen. Alleen zo kan hij respect voor de achterban tonen en vertrouwen herwinnen.

Afspraak is afspraak. In Frankrijk kent men een prachtige uitdrukking: il n'y a que les imbéciles qui ne changent pas d'avis. Vrij vertaald: alleen een dwaas verandert nooit van gedachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.