'School of Art zal als een feniks uit de as herrijzen'

Architectuur Glasgow

De brand in mei in de monumentale kunstacademie van Glasgow dompelde Schotland in rouw. Natuurlijk moet het pand worden herbouwd. Maar krijgt men het geld wel bijeen?

GLASGOW - Verse motregen daalt neer door het afgebrande dak van de School of Art. Geen voorbijganger loopt voorbij zonder even te stoppen om hoofdschuddend te kijken naar de geblakerde westvleugel van het monumentale pand van Mackintosh, de Berlage van Glasgow. Twee maanden na de brand hangt er nog steeds een aslucht.


Aan het hek dat belangstellenden op afstand moet houden, hangen bordjes met de tekst 'Demolition' (sloop, red.). Vier gehelmde mannen in gele hesjes spreken geruststellende woorden. 'Er wordt niets gesloopt. Gary hier gaat het in oude glorie herstellen. Het zal als een feniks herrijzen.'


De jonge ingenieur Gary Moyes wordt er verlegen van. 'We gaan ons best doen. We maken snel een nooddak en dan kunnen we aan de slag. Over drie, vier jaar is het weer zoals het was, inclusief de houten panelen.'


Dat wil zeggen: zoals het was voor 23 mei, de dag waarop een studente per ongeluk een felle brand veroorzaakte door in het souterrain spuitschuim in contact te brengen met een hete projector. Vier uur lang streed de brandweer tegen het vuur in een van de mooiste art-decogebouwen (1897-1909) van het Verenigd Koninkrijk, het meest geliefde bouwwerk bovendien van Schotlands bekendste architect, Charles Rennie Mackintosh (1868-1928).


De Franse architectuurstudent Matt Robin (22), die getuige was van de brand, treurt nog steeds. 'Zelf studeer ik in dat brutalistische gedrocht', zegt hij, wijzend op een belendend academiegebouw. 'Maar ik vluchtte geregeld hierheen. Een monumentaal pand biedt meer inspiratie dan een modern kantoorgebouw. Binnen zijn donkere hoekjes en plekjes om na te denken. Mackintosh dacht als een kunstenaar, praktisch en tegelijkertijd ruimte biedend voor verbeelding. Kijk naar de gevel. Toen ik het gebouw voor het eerst zag, dacht ik: wat is toch die gietijzeren constructie onder de ramen? Dat bleek voor de schoonmakers te zijn. Het is functioneel en sierlijk tegelijk.'


De ateliers voor studenten sculpture and environmental art, de archieven en een collegezaal zijn grotendeels gespaard gebleven voor de vlammen, maar de Mackintosh-bibliotheek en een zolder met schilderijen van Toshie's vrouw Margaret MacDonald zijn zwaar getroffen.


Inmiddels is onthuld dat de kunstacademie het advies om alleen traditionele schilderkunst en beeldhouwen op de burelen toe te staan (en meer experimentele, potentieel brandgevaarlijker technieken te weren) indertijd heeft genegeerd. Plannen om een sproeisysteem te installeren, liepen vertraging op omdat de meeste aandacht ging naar de gloednieuwe, vaalgroene blokkendoos aan de overkant van de straat: het 63 miljoen pond kostende prestigeproject van Seona Reid, tot voor kort de schooldirectrice.


De taak van haar opvolger is het inzamelen van geld voor het herstel van Schotlands trots. Er is zeker 25 miljoen euro nodig. De acteurs Brad Pitt en Peter Capaldi (de nieuwe Dr Who) leiden nu een inzamelingscampagne. De grootste gift is tot dusver afkomstig van Britse regering die, met een schuin oog naar de referendumcampagne over een onafhankelijk Schotland, een bedrag van 7,5 miljoen pond toezegde.


Maar over het geld maakt ingenieur Gary Moyes zich niet echt zorgen. 'Het gebouw is simpelweg te belangrijk. Ik reken er wel op dat studenten in de loop van de renovatie zullen meehelpen. Voor de Mackintosh-liefhebbers kan een practische bijdrage aan de wederopbouw een droomstage betekenen.'


Nu de bibliotheek er niet meer is, kunnen studenten vanaf vrijdag voor inspiratie naar de Huntarian Art Gallery van de Universiteit van Glasgow. Terwijl de Mackintosh-deskundigen hun herstelwerkzaamheden voorbereiden, is daar toevallig de tentoonstelling The Mackintosh Architecture: Context, Making and Meaning te zien. Het is het resultaat van vier jaar onderzoek naar het werk van de bouwmeester, uitgevoerd door de speciale vakgroep Mackintosh-studies. Er zullen onder meer tachtig originele bouwtekeningen van hem te zien zijn. Het pronkstuk? De blauwdruk van zijn meesterwerk, de Glasgow School of Art.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.