Opinie

'Samsom deed wel degelijk een strategisch slimme zet'

Dat Samsom niet aanhaakte bij wat later het Lente-akkoord is gaan heten, werd gezien als een misser. Inmiddels blijkt dat het wel degelijk een slimme zet was, zegt Roderik van Grieken.

Samsom. Beeld ANP

Hoe wordt Samsom premier? In Elsevier sprak Diederik Samsom deze week duidelijk de ambitie uit premier te willen worden. Als het goed is wordt binnen het campagneteam van de Partij van de Arbeid op dit moment dan ook hard nagedacht over de juiste strategie om dit te bereiken. Eerst werd het Lente-akkoord niet ondersteund en deze week flirtte Samsom openlijk met de SP. Passen de stappen in een haalbare route naar de Heilige Graal van het premierschap?

Eigenlijk is de opdracht voor Samsom heel simpel. Hij moet het meest geloofwaardige alternatief zijn voor Mark Rutte en het huidige beleid waar deze het boegbeeld van is. De kiezer krijgt graag een heldere keuze voorgelegd. Geloof ik in stevige (rechts) bezuinigingsbeleid als oplossing voor de crisis, dan is zittend premier Rutte mijn man. Zie ik dat beleid niet zitten, dan wil ik een logisch en sterk alternatief. Als het de PvdA lukt om Samsom en de partij te presenteren als dit logische alternatief, dan zullen zij als een magneet veel van de stemmen aan de linkerflank van het electoraat naar zich toe weten te trekken en de grootste partij worden.

Als je het zo bekijkt dan was het niet steunen van het Lente akkoord een strategisch slimme zet. Stel dat de PvdA wel was aangehaakt. Dit zou het voor Samsom heel moeilijk hebben gemaakt om Rutte tijdens de campagne hard aan te vallen. Zie de worsteling die D66, GroenLinks en de ChristenUnie nu doormaken. Emile Roemer zou spekkoper zijn geweest en de meest natuurlijke leider op links.

Daar waar vrijwel iedereen riep dat het missen van de Kunduz-boot een blunder was zal blijken dat dit juist in de race naar het premierschap een verstandige keuze was. De PvdA moet de komende maanden zo geloofwaardig mogelijk hard kunnen schoppen tegen het huidige beleid. Hiervoor moet Samsom ver verwijderd staan van Rutte. Nu de effecten van het Lente-akkoord de Nederlandse huiskamers bereiken komt voor de Kunduzpartijen na het aanvankelijke zoet nu het zuur. En Samsom heeft schone handen.

En dan de liefdesverklaring aan de SP. Een paar maanden geleden kostte dezelfde move Job Cohen nog de kop. En toch is het een slimme zet. Emile Roemer is voor Samsom op weg naar het Catshuis een nog groter obstakel dan Rutte. Met 27 zetels in de laatste peiling zit een goed deel van de kiezers waar de PvdA op aast bij de linker buren.

Waarom? Omdat bij de protestpartij SP een duidelijk en hard geluid tegen alle bezuinigingen wordt verkondigd. Een mening die door veel mensen gedeeld wordt. Door nu tegen de SP aan te schuren laat Samsom zien aan zijn potentiele kiezers dat hij het met ze eens is. Het enige dat hij vervolgens moet doen is duidelijk maken dat de regie over de linkse agenda bij hem in betere handen is dan bij de club van Roemer. Subtiele plaagstootjes die laten zien dat de SP het realisme voorbij is en uiteindelijk niet de juiste partij is om het linkse politieke blok in de Kamer aan te voeren. Dat is de zwakke plek van de SP. Het imago van een protestpartij waar het moeilijk mee regeren is. Duidelijk moet worden gemaakt dat in tegenstelling tot de SP (en de PVV) de PvdA een serieus alternatief kan bieden met voldoende draagvlak.

Maar sluit de PvdA daarmee niet op voorhand een toekomstige samenwerking met de een of meerdere partijen uit de Kunduz-coalitie uit? Natuurlijk niet! Maar in een campagne draait het om het beeld. Samsom moet alles op alles zetten om het alternatief voor Rutte's rechts te worden. Na de verkiezingen kan Samsom met de meeste zetels in de hand gewoon weer alle kanten op bewegen en zelfs met de VVD regeren.

Wanneer hij echter te veel in het genuanceerde midden gaat zitten is de kans groot dat er een tweestrijd tussen Roemer en Rutte ontstaat. In dat geval vreet de SP op de verkiezingsdag de linkse kiezersmarkt op en staat de PvdA met de pet in de hand. Een worst case scenario. De ingezette lijn is dus goed en de strategie begint al te werken.

Langzaam aan kruipt de PvdA omhoog in de peilingen. Het grootste gevaar voor Samsom op weg naar succes is zijn eigen partij. Geen partij is zo goed in het campagne voeren tegen zichzelf als de PvdA. De eerste partijvrienden van Samsom meldden zich deze week al aan de microfoon om te vertellen dat een beweging naar links totaal verkeerd zou zijn. Ook na de het Kunduz akkoord stonden de partijmastodonten zich te verdringen om te vertellen dat het een grote inschattingsfout was. Sociaal democraten hebben veel moeite om tijdens een campagne de vorm even te laten prevaleren boven de inhoud en het doel boven de middelen te plaatsen. Zodoende werden in 2006 en 2010 de verkiezingen verloren. Benieuwd of ze er van geleerd hebben. Samsom heeft in ieder geval een route naar het Torentje gevonden.

Roderik van Grieken is directeur van het Nederlands Debat Instituut

 
Samsom zal gaan uitstralen, of in ieder geval dat gaan proberen, dat linkse idealen de meeste kans van slagen hebben door te stemmen op de PvdA.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.