interview

'Rutte moet kiezen: voor mij of voor Buma'

Interview Bram van Ojik, partijleider GroenLinks

In de nieuwe politieke verhoudingen is GroenLinks best bereid het kabinet een handje te helpen. 'Maar wat mij ergert, is dat Rutte zegt: als je niet meedoet, ben je niet constructief.'

Bram van Ojik (links) in gesprek met Sybrand Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66) tijdens het debat over de gaswinning in Groningen, vorige maand. Foto Freek van den Bergh

'Het kabinet zal bij gesprekken over belastingherziening echt moeten kiezen: Buma of Van Ojik, het CDA of GroenLinks. Want het maakt nogal wat uit bij wie je aanklopt. Buma wil een kleinere overheid, bezuinigen en minder geld uitgeven. Terwijl Van Ojik juist wil investeren in werkgelegenheid en de belastingen wil vergroenen.'

Kijkend naar de nieuwe politieke verhoudingen, spreekt Bram van Ojik, partijleider van GroenLinks, over zichzelf in de derde persoon. Rutte zegt nu: 'We houden koers, we zoeken er gewoon een meerderheid bij. Goed gedaan Sybrand, goed gedaan Bram, kom erbij.' Maar de coalitie is eenderde van de zetels in de senaat kwijtgeraakt. Dan is de boodschap van de kiezer dat de koers anders moet. Daar wil ik best aan bijdragen.'

Buma zegt: ik praat niet in achterkamertjes, maar ik lever een wensenlijst in. Gaat u wel de achterkamertjes in?

'Ik vind dat een beetje en populistische metafoor. Wij hebben in 2013 lang over het Herfstakkoord meegepraat, we hebben het studieleenstelsel uitonderhandeld. Dat ging volstrekt transparant - voor, tijdens en na afloop. Bij het Herfstakkoord haakten we af, bij het studieleenstelsel hadden we vier wensen waarvan er drie zijn gehonoreerd. Wij kunnen dus best compromissen sluiten. Er is niets op tegen om eens met een bewindspersoon en andere partijen in een kamer te gaan praten en de deur dicht te doen. Dat afdoen als iets smoezeligs vind ik te makkelijk.'

Waarom is het Buma of Van Ojik ?

'Onze voorstellen voor het vergroenen en sociaal maken van belastingen gaan al jaren mee, zijn talloze keren op gunstige werkgelegenheids-effecten doorgerekend. Bezuinigingen passen daar niet in nu er al voor 51 miljard euro wordt bezuinigd.'

Wat zijn uw wensen voor de belastingherziening ?

'Één: de echte grootverbruikers van energie, de energiemisbruikers, betalen nu een factor 200 minder per kilowattuur dan u en ik. We moeten naar een energiezuinige economie en daar past subsidiëring van grootverbruik niet bij. Dat verschil moet dus veel kleiner worden.

'Twee: de belasting op werk moet fors omlaag. Dan heb je de belastingvlucht en ontwijking door bedrijven. Daardoor betalen de Googles en Starbucksen van deze wereld hier 1 procent belasting terwijl de groenteboer 25 procent betaald. Dat moet anders. De belasting op vermogens moet progressief worden. En het is van de zotte dat kerosine nog steeds onbelast is. Dat is subsidie voor vreselijk vervuilend vliegverkeer. Het is geen uitputtend lijstje, maar dit zijn belangrijke punten.'

U gaat ervan uit dat het CDA dit niet kan meemaken. D66, dat ook voor bezuinigen pleit, wel?

'Ik hoorde deze week tot mijn grote vreugde enorm groene teksten van Pechtold. Ik herkende daar veel in.'

Als het kabinet voor het CDA kiest, helt het naar rechts; als het voor GroenLinks kiest naar links. SP, PvdA en GroenLinks scoorden bij de vorige statenverkiezingen 33 procent van de stemmen, nu nog maar 26 procent.

Hoeveel bent u bereid in te leveren voor een rukje naar links?

'Het is een afweging die ik niet in de Volkskrant maak. Voor ons is de crux dat we vanuit de oppositie resultaten boeken. Kijk naar de kinderopvang, de schaliegasmotie met Samsom, het studieleenstelsel. Maar we gaan niet in een gedoogconstructie stappen. Ik ben daar niet principieel op tegen, maar wel op het moment dat het beleid tot inzet van verkiezingen is gemaakt en de coalitie eenderde van de steun kwijt is. Ik zeg niet dat het kabinet weg moet. Als het kabinet antwoord heeft op de grote vragen van deze tijd heeft het bestaansrecht.

'Over deelonderwerpen wil ik praten. Als minister Asscher wil praten over werkgelegenheid of koopkracht in de begroting voor Sociale Zaken, prima. Kom langs, kom binnen. Overigens is het heel zeldzaam dat een partij tegen een begroting stemt. Wij deden dat bij Ontwikkelingssamenwerking en bij het Gemeentefonds. Voor ons verandert er niet zoveel.

'Maar wat me enorm ergert, is dat Rutte zegt: als je niet meedoet, ben je niet constructief, dan neem je geen verantwoordelijkheid, dat is niet goed voor het land. Dat is beledigend voor partijen die doen waarvoor ze in het parlement zitten. Wij zijn niet op de wereld om Rutte te helpen, maar om GroenLinks-standpunten te realiseren en Buma om CDA-standpunten te realiseren. Daarin zitten Buma en ik dus op één lijn.'