Column

'Ruimtevaart is een verzekeringspolis voor uw verre nageslacht'

Voor nog geen 6 euro per Nederlander per jaar investeren we in het overleven van onze soort. Ruimtevaart is niet duur, maar juist een koopje. Zeker voor inwoners van een land die toch al gewend zijn zich voor van alles te verzekeren, vindt columnist Arjan Dasselaar.

Andre Kuipers in de Space Expo in Noordwijk. Beeld anp

Bezuinig op cultuur en er worden heuse protestmarsen georganiseerd. Maak het kleine beetje geld dat we als land uitgeven aan ruimtevaart nog kleiner en er is geen spandoek te zien.

Ruimtevaart wordt in Nederland vaak als luxe gezien, cultuur als noodzaak. Alleen het laatste is waar. Maar hoewel de overheidsbijdragen aan de cultuursector vele, vele malen groter zijn dan die aan de ruimtevaart, zijn het medewerkers van ruimtevaartbedrijven die op verjaardagen moeten uitleggen hoe ze het gore lef hebben in een branche te werken die 'dure vuurpijlen' afschiet.

Dat is op tal van manieren oneerlijk. De uitgaven aan ruimtevaart zijn gering. Dit jaar gaat er 93,6 miljoen naar de ruimtevaart. Omgerekend zegge 5 euro en 58 cent per inwoner.

Ruimtevaart winstgevend
Dan reken ik nog niet mee dat veel van dat geld terugkomt. Niet alleen via orders voor de lucht- en ruimtevaartindustrie, maar ook omdat Nederland ESTEC huisvest, een groot ruimtevaartcentrum in Noordwijk. Daar werken tal van Europeanen die hier in Nederland hun geld uitgeven. (Tip: ga zondag kijken.)

Netto levert ruimtevaart Nederland volgens sommige berekeningen zelfs geld op. Daarom is het waanzin dat de overheid overweegt nog eens 30 miljoen te korten op de ruimtevaart. Maar niet alleen om economische redenen of omdat door zo'n bezuiniging mogelijk kostbare lucht- en ruimtevaartkennis verloren gaat. Er is een veel belangrijker reden.

Uitsterven van de mensheid
Zoals astronaut John Young zei, vrij vertaald: ruimtevaart gaat niet om mooie, ontroerende plaatjes schieten van de aarde. Of om stoer te doen wie de grootste raket heeft. Ruimtevaart gaat over het op de lange termijn overleven van de mensheid.

Mocht u nu denken dat Young wel een sentimentele Amerikaan zal zijn, dan moet ik u teleurstellen. Koelere kikkers dan Young bestaan niet. Oordeel zelf.

Klinkt dramatisch? Is het niet. Vroeg of laat gaat onze planeet eraan. Als we onszelf niet opblazen, dan zorgt het universum er wel voor dat het leven op aarde onmogelijk wordt. Ooit gaat onze zon dood (om te exploderen is hij overigens te licht). Maar lang daarvoor al kan een grote asteroïde of een zogeheten gammaflits het aardse leven beëindigen met een gewelddadigheid waar geen arsenaal aan kernbommen tegenop kan.

Leven laten uitzwermen
De enige bescherming daartegen is menselijk leven te laten uitzwermen naar andere werelden. Dat nu is extreem moeilijk. Het koloniseren van Mars, dat in astronomische termen naast de deur ligt, zal al een enorme, multigenerationele klus worden.

Hoe de menselijke soort zich moet verspreiden naar andere sterren, die veel verder weg liggen, is nog een open vraag. Ideeën genoeg, maar de antwoorden zijn schaars.

Juist omdat het nog zo lang zal duren voordat de eerste mens naar Epsilon Eridani zal afreizen, is er geen tijd te verliezen. Aan een klus die zoveel voorbereiding vergt, en waar zoveel van afhangt, kun je maar beter direct beginnen.

Weg met de mens!
Nu zijn er vast mensen die vinden dat het heelal beter af zou zijn zonder ons. Die mensen ga ik niet proberen te overtuigen van het tegendeel maar slechts aanmoedigen zich aan te sluiten bij de Beweging voor het Vrijwillig Uitsterven van de Mens.

Mocht u niet zo cynisch zijn, maar zich toch afvragen waarom we het waard zijn om te overleven, dan is mijn antwoord: 'Omdat we als enige diersoort die vraag kunnen stellen.' Astronoom Carl Sagan formuleerde het poëtischer toen hij zei: 'Wij zijn een manier waarop het universum zichzelf kan leren kennen.'

Al 52 jaar luisteren we met radiotelescopen naar de sterren. Weliswaar zijn er soms onverklaarbare signalen ontvangen, maar er is vooralsnog geen hard bewijs of zelfs maar een overtuigende aanwijzing dat er elders intelligent leven is.

Hoewel er meer slimme dieren op deze planeet rondlopen, zijn we dus voor zover we weten het enige leven dat wetenschap kan bedrijven en rationeel kan nadenken over wat het universum is en waar het eventueel toe dient. Dat geeft ons de verantwoordelijkheid niet uit te sterven.

Te megalomaan
Vindt u dat te megalomaan gedacht, zie ruimtevaart dan als verzekeringspolis voor uw verre nageslacht. Nederlanders geven toch al zo'n vierduizend euro per jaar uit aan het afdekken van soms aanmerkelijk krankzinniger risico's. Dan kan dit er ook nog wel bij.

Net als bij een 'echte' verzekeringspolis is er geen garantie dat u hem ooit nodig zult hebben. Of dat de 'verzekeraar' zijn verplichtingen kan nakomen. Maar ach. Wie een Zilvervlootrekening opent voor zijn 1-jarige kleinkind, weet in deze crisistijden ook niet of de betreffende bank in 2029 nog bestaat.

Arjan Dasselaar is columnist voor Volkskrant.nl en (passief) lid van de Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart.

 
Ruimtevaart gaat niet om mooie, ontroerende plaatjes schieten van de aarde
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.