‘Romabeleid van Italië is nog erger dan dat van Frankrijk’

Na Frankrijk zou ook Italië door de Europese Commissie moeten worden aangesproken op zijn Romabeleid. Het land schendt op grote schaal de rechten van Roma. Dat zeggen onderzoekers uit Oxford en Amsterdam en woordvoerders van de twee belangrijkste Roma-belangenorganisaties in Europa.

‘Frankrijk is nu de gebeten hond in de discussie over de uitzetting van Roma. Maar in feite volgt het het script dat Italië heeft geschreven. En daar hoor je niemand over’, zegt Nardo Sigona, onderzoeker aan de Britse Oxford University.

Volgens Robert Kushen, directeur van het European Roma Rights Centre in Boedapest, het ERRC, is de situatie in Italië erger dan in Frankrijk. ‘Italië pakt het slimmer aan dan Frankrijk. Ze leggen daar de nadruk niet op uitzetting maar op vernietiging van de Romakampen. Ze hopen dat ze dan zelf zullen vertrekken. Op deze manier wordt het probleem echter alleen maar verplaatst. Deze mensen kunnen helemaal niets opbouwen.’

Ook Roma-onderzoeker Huub van Baar, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, onderschrijft deze conclusie. ‘In Italië wordt de loutere aanwezigheid van Roma in de openbare ruimte beschouwd als een veiligheidsrisico.’

In Italië geldt sinds 2008 de noodtoestand voor ‘nomadische nederzettingen’ in drie regio’s, bij Rome, Milaan en Napels. Later kwamen daar Turijn en Venetië bij. Dit geeft de lokale autoriteiten ruime bevoegdheden om Romakampen te ontmantelen.

‘Niet de noodwetten op zichzelf zijn strijdig met EU-recht, wel dat ze specifiek op Roma worden toegepast’, aldus Sigona, die eind vorig jaar een boek publiceerde over Romabeleid in Europa. ‘Met name in Milaan worden nu heel actief kampen vernietigd.’

Bezittingen vernietigd


Veel ontruimingen gebeuren zonder kennisgeving vooraf en zonder beroepsmogelijkheid voor de bewoners. Vaak worden alle persoonlijke bezittingen vernietigd en krijgen de Roma geen alternatieve huisvesting aangeboden, concludeerde de OVSE, de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa, al in 2008. In dat jaar bekritiseerden Roma- en mensenrechtenorganisaties de Italiaanse regering omdat deze vingerafdrukken wilde nemen van de 150 duizend Roma die de laatste jaren in Italië waren neergestreken. Uiteindelijk zwakte Italië dat plan af.

‘Het is interessant dat de Europese Commissie zich druk maakt om Frankrijk, maar in 2008 niet zo bezorgd was over die vingerafdrukken’, zegt Kushen van het het ERRC.

EU-commissaris voor justitie Viviane Reding gaf Frankrijk vorige week publiekelijk een uitbrander. De uitzetting van honderden Roma naar Roemenië druisen in tegen de anti-discriminatiewetgeving in de EU en het recht op bewegingsvrijheid van EU-burgers. Ze zei dat geen enkele EU-lidstaat op een uitzonderingspositie hoeft te rekenen.

Een woordvoerder van de Europese Commissie wil niet ingaan op de Italiaanse situatie. Volgens hem wordt het Roma-beleid van ‘alle EU-lidstaten’ onder de loep genomen.

Volgens Ivan Ivanov, directeur van het European Roma Information Office in Brussel, wijzen meer Europese landen Roma uit. ‘Alleen niet zo zichtbaar en niet op dezelfde schaal als in Frankrijk.’ Het ERRC heeft Denemarken voor de rechter gedaagd vanwege de uitzetting van tien Roma.