Nieuws InSight geland op Mars

‘Robotseismoloog’ InSight geland op Mars om binnenste van rode planeet in kaart te brengen

Marssonde InSight is maandagavond geland op de rode planeet. De‘ robotseismoloog’ moet de geheimen van het diepste binnenste van Mars onthullen. 

Een foto van Mars verstuurd door de Marssonde InSight, die maandagavond op de planeet geland is. Beeld AP

Het was een geoliede afdaling na een tocht van zesenhalve maand door de kosmische diepte. Maandagavond om 20.54 uur landde ruimtesonde InSight op de planeet Mars. Precies op de plek die vooraf was bepaald: Elysium Planitia, een relatief plat stuk van de planeet met weinig rondzwervende keien.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Acht minuten later kon de missieleiding van ruimteorganisatie Nasa opgelucht ademhalen toen het eerste signaal van InSight de aarde bereikte. Niet lang erna kwam via de volgsatellieten zelfs een eerste door InSight geschoten foto van het Mars-oppervlak binnen.

Over de hele wereld was de landing live te volgen. Grofweg een half miljoen belangstellenden keken via internet mee. Ook op Times Square in New York was de landing rechtstreeks te zien, op het bekende zeven verdiepingen tellende videoscherm van de Nasdaq.

Dat de landing succesvol zou verlopen, was op voorhand allerminst zeker. Tot nog toe liep grofweg 40 procent van de landingen op Mars verkeerd af. Op de laatste bevestiging van een succesvolle landing – het uitklappen van de zonneschermen die InSight van energie moeten voorzien – moest maandagavond nog worden gewacht. De visuele verzekering daarvan komt dinsdag wanneer satelliet Mars Odyssey overvliegt.

Medewerkers van NASA juichen nadat het bericht is binnengekomen dat InSight veilig geland is op Mars. Beeld Getty Images

Wat gaat InSight doen op Mars?

Ruimtesonde InSight is een instrument voor de wetenschappelijke fijnproever. In tegenstelling tot Marskarretjes als Curiosity en Opportunity zal deze lander geen panoramische foto’s en spannende ontdekkingsreizen maken. InSight blijft op z’n plek staan en kijkt niet om zich heen. In plaats daarvan tuurt de sonde naar beneden, in de hoop het binnenste van de rode planeet te onthullen.

InSight is een soort robot-seismoloog, die met seismografen het rillen en trillen van de planeet in kaart brengt. Marsbevingen – naar verwachting nooit zwaarder dan 6 op de schaal van Richter – kunnen de inwendige toestand van de planeet onthullen. De resultaten maken straks niet alleen duidelijk hoe de kern, de mantel en de korst van de rode planeet zich tot elkaar verhouden, maar kunnen ook iets onthullen over de aarde.

Op Mars is – in vergelijking met de aarde – weinig tot geen vulkanisme en tektoniek, het bewegen en vervormen van de korst. Door het binnenste van beide planeten in detail te vergelijken, kunnen wetenschappers ontdekken hoe die verschillen zijn ontstaan. 

Jaarringen

Op aarde heeft inwendige activiteit de mantel – het deel tussen kern en korst – flink door elkaar geroerd. Van Mars, zo vermoeden wetenschappers, zou zijn binnenste er een stuk minder chaotisch kunnen uitzien. De mantel lijkt dan meer op de jaarringen van een boom, waarbij precies te zien is wat wanneer is toegevoegd. Dat werpt nieuw licht op hoe de evolutie van rotsachtige planeten kan verlopen.

Die gegevens kunnen onthullen hoe het er in het binnenste van andere rotsachtige werelden aan toe gaat: niet alleen Mars en de aarde, maar ook de maan, ­Venus, Mercurius en de ontelbare exotische exoplaneten die draaien om andere sterren dan de zon. ‘Dit is de eerste missie die echt het binnenste van een andere planeet dan de aarde gaat bestuderen’, zegt Marsonderzoeker Inge Loes ten Kate van de Universiteit Utrecht. ‘Dat is precies wat we nodig hebben om de aardse planeten te begrijpen.’

Thermometer

 Om de diepste geheimen van de rode planeet te ontsluieren, heeft InSight meer in zijn arsenaal dan alleen seismografen. Zo neemt de lander ook de temperatuur van de rode planeet op. Daartoe prikt hij een thermometer zo’n vijf meter de grond in. Daarmee wordt bepaald hoe goed die grond warmte geleidt en hoeveel warmte vanuit het binnenste van de planeet opstijgt naar het oppervlak, een maat voor hoe de energiehuishouding van de planeet in de loop der tijd is veranderd.

Een model op ware grootte van de Marssonde InSight. Beeld Reuters

Ten slotte houdt de lander met zijn antenne contact met de aarde en bepaalt daarmee een jaar lang nauwkeurig zijn exacte positie op het oppervlak van de planeet. Zo kunnen wetenschappers in de ­gaten houden met welke snelheid Mars om zijn as draait en of die snelheid constant is.

Ook kan worden gezien of de planeet een beetje wiebelt tijdens het draaien. Dat kan de toestand onthullen van de zware, mogelijk gedeeltelijk vloeibare, ijzeren kern in zijn diepste binnenste. Net als bij een tuimelaar, speelgoed dat je kunt omduwen en daarna spontaan weer overeind schiet, bepaalt zo’n zware, klotsende massa hoe de planeet precies beweegt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.