Opinie

'Rekenonderwijs is door vernieuwers verwoest'

De nieuwe rekendidactiek was goed bedoeld maar werkte niet: leerlingen rekenen slechter dan ooit, schrijft Karin den Heijer.

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW Beeld anp

Afgelopen week heeft staatssecretaris Sander Dekker de resultaten van de opnieuw rampzalig verlopen pilots van de rekenexamens aan de Tweede Kamer gestuurd:
vwo: 22 procent onvoldoende;
havo: 72 procent onvoldoende;
vmbo: tussen de 68 en 77 procent onvoldoende.

De staatssecretaris en de minister van Onderwijs melden aan de Tweede Kamer dat de toetsen van goede kwaliteit zijn en dat de betrouwbaarheid hoog is. Dat is wonderlijk. Want niet alleen ik, maar ook mijn leerlingen en mijn hele omgeving vinden dat de rekenexamens in het voortgezet onderwijs helemaal geen rekenexamens zijn. En in het gezaghebbende tijdschrift Examens was vorig jaar al te lezen dat ze niet valide zijn: ze toetsen niet wat ze zouden moeten toetsen. De rekentoets is een intelligentietest, een ogentest en een concentratietest. Er moet bijvoorbeeld worden klok gelezen in spiegelbeeld. Of een weerkaartje moet worden geïnterpreteerd: vriest het of niet? Bij 80 procent van de vragen mag een rekenmachine worden gebruikt.

Didactische mythen en blunders
Het rekenexamen is het eindpunt op een weg van didactische mythen en blunders die de afgelopen twintig jaar hebben geleid tot de verloedering van het rekenonderwijs op de basisschool. De bedenkers van die nieuwe rekendidactiek betitelden de traditionele rekenrecepten die iedereen vroeger op school leerde als het 'rekenen van opa'. Rijtjes sommen en staartdelingen vonden ze uit den boze. Onbegrepen regels mochten niet meer uit het hoofd worden geleerd. Het was goed als leerlingen allerlei oplossingsstrategieën zelf bedachten en zelf kozen welke methode ze bij een concrete opgave wilden gebruiken. Om ervoor te zorgen dat kinderen zouden begrijpen wat ze deden, werd het rekenonderwijs opgehangen aan verhaaltjessommen. Rekenen werd begrijpend lezen.

Het was allemaal zo mooi bedoeld, maar helaas, het werkte niet: de doorsneeleerling van groep 8 kan veel slechter rekenen dan ooit. En nadat het rekenonderwijs op de basisschool was verwoest, hebben de rekenonderwijsvernieuwers nu hun weg naar het voortgezet onderwijs gevonden. Met als kroon op hun werk de rekenexamens. Met hun zegen heeft het Cito rekenexamens ontwikkeld met een overdaad aan tekst, context en plaatjes. Bijna alle sommen mogen bovendien met een rekenmachine worden opgelost, dus echt rekenen komt er niet meer aan te pas. In de rekentoets is rekenen vervangen door begrijpend lezen. Het gevolg is nog meer gepuzzel en gepruts - nu dus ook in het voortgezet onderwijs.

De rekentoets is geen oplossing voor het probleem dat leerlingen niet meer kunnen rekenen. Ik zou u graag de opgaven laten zien, zodat u ze zelf kunt beoordelen. Maar dat gaat niet, want de vragen van de rekenexamens blijven geheim. Het bovenstaande is geschreven op basis van de weinige voorbeeldtoetsen die door Cito zijn vrijgegeven en de mondelinge rapportage van mijn leerlingen.

Schandaal
Dat is natuurlijk een schandaal. Dat het voor de ontwerpers van die toetsen een probleem is telkens nieuwe contexten te bedenken, toont eerder de gekunsteldheid van de nieuwe rekendidactiek aan dan dat het een reden is het fundamentele recht op openbaarheid van examenopgaven met voeten te treden. De rekentoets is een belangrijk onderdeel van het eindexamen. Leerlingen kunnen binnenkort op het rekenexamen zakken. Bij zoiets hoort een schriftelijke afname met een eerste en tweede corrector. En een openbare discussie over de opgaven. Net als bij andere onderdelen van het eindexamen.

Karin den Heijer is lerares wiskunde aan het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam.

 
De traditionele rekenrecepten die iedereen vroeger op school leerde, zoals staartdelingen, zijn nu uit den boze.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.