'Psychose is ook een ziekte'

Psychiatrische patiënten kunnen hun problemen niet 'zelf uitvogelen', zoals minister Schippers denkt. Joanneke Dalebout mist alle logica in de introductie van een eigen bijdrage voor psychiatrische behandelingen terwijl die maatregel voor somatische patiënten uitblijft.

Minister Edith Schipper. Beeld anp

De psychiatrische patiënt gaat het voelen: de aangekondigde bezuinigingsmaatregelen voor de geestelijke gezondheidszorg (ggz) per 2012 gaan uit van een eigen bijdrage voor de behandeling van psychiatrische problematiek, terwijl er geen eigen bijdrage voor somatische behandelingen komt. Minister Schippers stelt dat mensen psychiatrische problemen 'ook in hun eigen kring kunnen uitvogelen'.

Ook meent ze dat er bij patiënten een financiële prikkel is om te kiezen voor (duurdere) tweedelijns zorg, gezien het feit dat er in de tweede lijn geen eigen bijdrage is en in de eerste lijn wel. Vergoeding voor interventies van de psychiatrische crisisdienst blijft wel volledig bestaan. Voor een behandeling echter die eventueel volgt op de interventie van de crisisdienst (en alle andere behandelingen in de tweede lijn) moet in 2012 een eigen bijdrage van 295 euro worden betaald, of 590 euro wanneer er sprake is van meer dan één probleem per patiënt.

Broodmager en gedwongen opgenomen
17.00 uur: De nachtdienst als psychiater van de crisisdienst begint. Ik word gebeld door onze arts en verpleegkundige voor overleg. Zij zijn thuis bij een man die ervan overtuigd is dat hij behekst wordt. Om 'te ontsnappen' aan deze machten verwaarloost hij al meer dan een jaar zichzelf, slaapt hij op een houten plank, in een huis zonder stromend water en bewaart hij zijn ontlasting in plastic zakjes. Als de familie hem die middag een fles shampoo aanbiedt, wil hij uit het raam springen uit angst voor beheksing. Na onze komst wordt hij, broodmager, gedwongen opgenomen.

17.30 uur: Een arts van een verzorgingshuis vraagt beoordeling van een dame die vanuit haar dementie ervan overtuigd is dat iedereen haar besteelt. Zij valt daarom medebewoners lastig, heeft de verzorgenden fysiek letsel toegebracht, en dwaalt nu zonder jas op straat. Zij wordt opgenomen op de ouderenafdeling van het psychiatrisch ziekenhuis voor behandeling van haar waan en van de gedragsproblematiek.

19.00 uur: De politie heeft een vrouw op de eerste hulp gebracht die in verwarde toestand met haar rolstoel de zee in is gereden. Zij weet haar naam en adres niet meer, maar blijkt na onze komst een bekende patiënte, die met de taxi weer terug wordt gebracht naar de instelling waar zij is opgenomen.

Water uit de wc-pot drinken
21.00 uur: Een andere eerste hulp roept ons in consult voor een vrouw die plotseling gestoord gedrag vertoont en water uit de wc-pot drinkt. Zij blijkt borstkanker te hebben gehad, maar weigert onderzoek om te bezien of er hersenmetastasen zijn. 23.00 uur: De huisartsenpost belt. Een man blijft aanhoudend met zijn hoofd tegen de muur bonzen, een bloedende zwelling is inmiddels zichtbaar. Hij is die middag ontslagen op zijn werk, omdat hij vanuit zijn dwangstoornis alsmaar zijn handen wast uit angst voor ziektekiemen.

1.30 uur: Er komt een aantal aanmeldingen tegelijk: een alcoholist die epileptische insulten heeft gehad na vermindering van zijn alcoholgebruik. Een borderline patiënte met een paniekstoornis die zichzelf heeft verwond. Een zwakbegaafde man die batterijtjes heeft ingeslikt. Een man die na een familieruzie heeft geprobeerd zich te verhangen.

Ik ga een schizofrene patiënt beoordelen die opgenomen is op de kliniek, maar nu naar huis wil. Hij had zich vanuit een psychose in zijn buik gesneden, zodanig dat zijn darmen naar buiten puilden.

Brand in een portiek
4.00 uur: De politie belt: een autistische man heeft in opdracht van 'stemmen', die hij in zijn psychose hoort, brand gesticht in een portiek. 5.30 uur: Opnieuw een verzoek tot beoordeling van de politie: een manische man, pas vader geworden en net een nieuwe baan, heeft vanuit zijn grootheidsideeën met 180 kilometer per uur met zijn auto door de stad gereden.

8.00 uur: Mijn polikliniek begint. De eerste patiënt is een verpleegkundige en moeder van drie kinderen. Zij werkte jarenlang door ondanks zware rugklachten; kreeg een verkeerde medicatiecombinatie voorgeschreven en werd toen ernstig depressief en suïcidaal.

Is er iemand in Nederland die betwijfelt of deze mensen ziek zijn? Is er behalve minister Schippers iemand in Nederland die werkelijk denkt dat dit problematiek is die 'mensen in hun eigen kring kunnen uitvogelen' of dat ze verholpen kan worden binnen de eerste lijn?

Is de minister vergeten dat behandeling in de tweede lijn niet een kwestie van 'kiezen' is, maar dat een medische indicatie als voorwaarde is gesteld?

Is er iemand in Nederland die kan uitleggen waarom voor de behandeling van deze ziekten een eigen bijdrage oplopend tot 590 euro zou moeten worden betaald, terwijl voor de behandeling van lichamelijke ziekten geen eigen bijdrage wordt gevraagd?

Joanneke Dalebout is crisisdienstpsychiater en vrijgevestigd psychiater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.