'Privacy niet gewaarborgd met papieren dossier'

In Nederland duurt de discussie voort over het elektronisch patiëntendossier. In de VS plukt de zorg allang de vruchten van deze ict-investering....

Hoofddorp De medische gegevens van de vorige week aan kanker overleden Amerikaanse actrice Farrah Fawcett lagen al lang op straat. En dat was niet omdat haar digitale dossier was gehackt, maar omdat ze in een ouderwets papieren dossier stonden. Met het voorbeeld wil Andy Wiesenthal, directeur informatievoorziening van het Californische ziekenhuis/verzekeringsconcern Kaiser Permanente, zeggen: ‘Het is een illusie te denken dat de privacy van patiënten beter gewaarborgd is met papier.’

Terwijl men zich in Nederland het hoofd breekt over de privacyrisico’s van de invoering van het landelijk elektronisch patiëntendossier (EPD), plukken zorgverleners en patiënten in de Verenigde Staten al volop de vruchten van ict. Kaiser Permanente, met 8,7 miljoen verzekerden, 37 ziekenhuizen in negen staten en een omzet van bijna 35 miljard dollar het grootste zorgconcern van de Verenigde Staten, werkt sinds 2004 met het EPD van Epic Systems.

De voordelen zijn legio, zegt Judy Faulkner, bestuursvoorzitter van Epic Systems en ict-adviseur van de Amerikaanse regering. Het gaat niet alleen om gemak zoals de beschikbaarheid en de leesbaarheid van de gegevens, maar vooral om de toegankelijkheid van het dossier. ‘Elke zorgverlener heeft direct toegang tot alle medische gegevens van de patiënt. Zo wordt de hulpverlener direct op weg geholpen en kunnen medische missers als gevolg van foute medicatie of onbekende ziektegeschiedenis worden vermeden.’

Faulkner en Wiesenthal zijn in Nederland op uitnodiging van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam en het Spaarne Ziekenhuis in Hoofddorp ter gelegenheid van de invoering van een systeem van Epic.

Veel Nederlandse zorginstellingen schakelen geruisloos over op elektronische patiëntendossiers, terwijl ondertussen een publieke discussie woedt over de invoering van een landelijk systeem, waarop alle zorgverleners moeten zijn aangesloten. De weerstand is groot omdat gevreesd wordt dat de privacy niet kan worden gewaarborgd. Gegevens zouden op straat belanden en zorgverzekeraars – die meestal ook andere producten in huis hebben zoals levensverzekeringen – zouden misbruik kunnen maken van de medische informatie over hun klanten.

‘De risico’s van elektronische data-uitwisseling zijn bekend’, zegt Wiesenthal. ‘Maar die risico’s zijn te managen. Je moet duidelijk beleid voeren en daaraan consequenties verbinden. Als een werknemer sjoemelt met patiëntengegevens vliegt hij er uit.’

Een elektronisch patiëntendossier is volgens Faulkner veiliger dan een papieren dossier. ‘Je kunt alle data afschermen zodat alleen geselecteerde zorgverleners toegang krijgen tot bepaalde informatie. In een papieren dossier gaat de beveiliging meestal niet verder dan een paperclip om een ‘vertrouwelijk’ mapje over de psychische gezondheid van de patiënt.’

Kaiser Permanente en Epic hebben onderzocht welke rol de diverse zorgverleners in de zorginstellingen hebben en aan de hand daarvan bepaald tot welk deel van het dossier ze toegang hebben. ‘Dat werkt’, zegt Wiesenthal. ‘Nu zijn al onze klanten bij al onze instellingen gelijk, ongeacht waar ze binnenlopen. Dat past bij onze missie: toegang tot kwaliteitszorg voor iedereen.’

Critici trekken dit uitgangspunt echter in twijfel. Kaiser Permanente zou als verzekeraar er baat bij hebben om alleen gezonde cliënten te selecteren en zo dus makkelijk kunnen ‘scoren’ op gezondheidsverbetering tegen lage kosten.

Wiesenthal, zelf arts: ‘Wij sluiten geen cliënten uit, maar proberen ze aan te zetten tot een gezondere levensstijl. Dat doen we via de werkgever. Als die relatief veel werknemers heeft met overgewicht, dan ziet hij dat terug in de premie. Wij zullen altijd de beste zorg willen leveren vanuit onze beroepsethiek, ongeacht de kostenoverwegingen van het verzekeringsbedrijf. Het elektronisch patiëntendossier draagt daar alleen maar aan bij.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.