'Pas volgend seizoen zie je het ware Vitesse'

De winnaar van vorige week kan morgen de schlemiel zijn. De aanvoerders Maarten Martens van koploper AZ - die zondag speelt tegen Feyenoord - en Guram Kashia van nummer twee Vitesse verwonderen zich over de verdwenen hiërarchie.

'Pas volgend seizoen zie je het ware Vitesse'

Heerenveen-coach Marco van Basten herkende in Guram Kashia wellicht één van zijn vroegere kwelgeesten, toen hij klaagde dat de Georgische verdediger van Vitesse een tegenstander 'tot op de enkels had afgezaagd'. Voor de schoonheid heeft Vitesse-coach Peter Bosz andere spelers tot zijn beschikking. Kashia is de stoere poortwachter naast de artistieke spelverdeler Jan-Arie van der Heijden, in een ploeg die zelfs in de Arena speelde zoals Ajax het beoogde.


'We willen niemand kopiëren', vertelt de 26-jarige Kashia in het Engels, de voertaal bij Vitesse. 'Als verdediger had ik aanvankelijk moeite met onze aanvallende en creatieve speelstijl. We speelden 10 tot 20 meter verder van onze goal af dan vorig seizoen en scoren veel. Maar we kregen ook veel doelpunten tegen. Dat was ik niet gewend. Eerst dacht ik: 'Trainer, wat doe je me aan met zo veel ruimte in mijn rug?' Nu gelooft iedereen in zijn concept.


'Doelman Piet Velthuizen zei terecht dat we nog geen topteam zijn. We behoren tot de betere ploegen van de eredivisie, maar we zullen constanter moeten worden. We speelden tegen FC Groningen de beste wedstrijd van het seizoen en gaven de overwinning in 5 minuten uit handen. Anders hadden we vorige week al bovenaan gestaan. We zijn nog bezig om onze spelopvatting te verfijnen. Ik denk dat je pas volgend seizoen het ware Vitesse te zien krijgt.'


Kashia zag sinds zijn komst in 2010 al vijf coaches vertrekken bij Vitesse. Lachend: 'Tegen mijn Georgische teamgenoten zeg ik altijd gekscherend dat ik de constante factor ben. Spelers en coaches komen en gaan bij Vitesse, maar Kashia blijft.'


Natuurlijk kende Kashia de roddels dat hij aanvoerder was geworden om de toenmalige eigenaar Merab Zjordania te behagen, als een Georgische zetbaas op de werkvloer. 'Het idee was dat ik die band dankzij Merab droeg. Het was niet leuk om te horen en ik had het er moeilijk mee. Ik werd boos als mensen dat zeiden.


'Trainer John van den Brom benoemde mij tot aanvoerder en ik ben hem er nog dankbaar voor. We hebben bijna dagelijks contact. Ik was verdrietig toen John Vitesse verliet. Maar onder zijn opvolgers ben ik aanvoerder gebleven.'


Is Kashia niet de aanvoerder van 'Chelsea 3', de Nederlandse satellietclub waar Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj zijn overbodige spelers kan stallen? 'Ik hoor de kritiek dat we te veel huurlingen van Chelsea zouden hebben. Het maakt mij niet uit waar de spelers vandaan komen, zolang ze presteren bij Vitesse. Deze jongens helpen ons verder te komen en inspireren bovendien de jonge talenten.'


Kashia heeft geregeld gesproken met Zjordania over het negatieve imago van Vitesse. 'Ik maakte er met hem grappen over als weer een coach was vertrokken. Maar ik heb geen poging gedaan om hem op andere gedachten te brengen. Ik gaf mijn mening, zoals ik dat als aanvoerder altijd doe.'


Niet alleen als landgenoten hebben ze een speciale relatie, zegt Kashia in het nieuwe, door Zjordania gefinancierde trainingscomplex van Vitesse op sportcentrum Papendal. Zjordania belde zijn aanvoerder als eerste nadat hij zijn aandelen in de club had overgedragen aan de Russische zakenman Alexander Tsjigirinski.


Kashia: 'Zjordania verzekerde me dat bij Vitesse niets zal veranderen. Hij zal dit project niet loslaten. Merab bezoekt nog elke wedstrijd van Vitesse en eet elke vrijdag met de spelers. Merab heeft de spelersgroep uitgelegd dat het een zakelijke transactie betreft. Verder blijft alles hetzelfde bij Vitesse.


'Ik weet wie Tsjigirinski is, maar ik heb hem nooit ontmoet. Natuurlijk wil ik weten wie de nieuwe baas van Vitesse is. Ik weet slechts dat Merab en Tsjigirinski goede vrienden zijn. Ik hoop dat straks opnieuw kan worden geïnvesteerd, zodat het team nog sterker wordt. Maar het is mijn zaak niet.'


Speler van het jaar in Georgië

De nieuwe eigenaar voert de regie vanuit Moskou. Schuurt dat niet bij Kashia in de wetenschap dat Georgië vijf jaar geleden nog een korte - en kansloos verloren - grensoorlog voerde met Rusland? Kashia: 'De Georgische politici verklaarden de oorlog aan Rusland, niet het volk. Zo veel mensen zijn voor niets gestorven. Mijn oma is een Russin, ik heb niets tegen de Russen.'


Premier Ivanisjvili stelde het anti-Russische beleid van de aftredende president Saakasjvili al bij en diens onlangs verkozen opvolger Margvelasjvili benadrukt de goede banden met het Westen én zijn Russische collega Poetin. 'Ik hoop dat Margvelasjvili voor betere omstandigheden kan zorgen', zegt Kashia. 'Het gaat steeds iets beter, maar Georgië is nog steeds een arm land met een hoge werkloosheid.'


Kashia zegt te zweven, want hij is net vader geworden van een dochter. 'Ik wil haar opvoeden in de Georgische tradities.' Met zang en dans én zijn orthodox christelijke geloof. Ooit hoopt Kashia met Georgië op een groot toernooi te kunnen spelen. 'Mijn dromen houden me wakker. Als kind droomde ik niet van Manchester United of Real Madrid.


'Georgische aanvallers behoorden vroeger al tot de uitblinkers in de voormalige Sovjet-Unie. Sinds de onafhankelijkheid van Georgië was het mijn droom om voor mijn land te spelen. Nu heb ik al 29 interlands achter mijn naam en werd ik, nota bene een verdediger, in 2012 uitgeroepen tot Georgisch voetballer van het jaar. Het maakte mijn hele familie trots.'


Hij zal ooit terugkeren naar Dinamo Tblisi. Maar eerst Vitesse. 'In deze competitie is alles mogelijk. De winnaar van afgelopen week kan de verliezer van dit weekeinde zijn. Of Vitesse kampioen kan worden? Wij zijn één van de titelkandidaten, meer ook niet.'


CV Guram Kashia,


geboren op 7 april 1987 in Tbilisi, Georgië.


2003 - 2010 Dinamo Tbilisi


2010 - heden Vitesse


196 duels in de eredivisie


20 doelpunten


29 interlands voor Georgië


'Je moet je niet laten leiden door snippertje geluk'

Het is al middernacht geweest als Maarten Martens nog steeds niet onder de douche kan stappen. Flesjes water en glazen bier worden af en aan gebracht in een ruimte in het AFAS Stadion. Daar zitten twee spelers van Sjachtar Karagandy, de Europese opponent van deze avond, samen met Martens en Nick Viergever van AZ te wachten tot ze een plas kunnen inleveren bij de dopingcontrole.


'Ik heb al geplast, maar het was nog niet genoeg', zegt de 29-jarige aanvoerder van AZ onbewogen. Hij is vermoeid, wil naar huis. Zelfs nu is Martens een en al zelfbeheersing. Hij krijgt permissie vanuit de deuropening terug te blikken op een avond die AZ door de 1-0-zege op de drempel heeft gebracht van een langer Europees verblijf.


'Die knock-outwedstrijden na de winterstop zijn speciale ervaringen', weet de routinier. 'Dat is toch vaak wat extra in je carrière. Zeker voor jonge jongens die nog niet veel hebben meegemaakt.'


Hier spreekt de stem van de ervaring. Twee dagen eerder had Martens wat uitgebreider teruggeblikt op de situatie waarin AZ zich nu bevindt. Na de commotie vanwege het vertrek van coach Gertjan Verbeek, wiens aanpak niet langer werkte, is AZ onder diens opvolger Dick Advocaat omhoog gekropen op de ranglijst. Naar de eerste plaats nog wel, dankzij zeges tegen Cambuur, PEC Zwolle en ADO Den Haag. Als koploper reist AZ zondag naar de Kuip voor het duel met Feyenoord.


Martens beaamt dat er een gebrek aan hiërarchie is in de competitie. 'Ik vind die onvoorspelbaarheid leuk, die geeft een extra dimensie aan de eredivisie. Als één of twee ploegen ver zouden voorstaan, vinden de mensen het ook niks', zegt de Belg die bezig is aan zijn achtste seizoen in Alkmaar.


Als hij niet zo veel zware blessures had gehad, was hij al lang vertrokken bij AZ. De laatst overgebleven speler van de kampioensploeg van 2009 is daar niet verbitterd over. Zijn laatste contractjaar moet leiden tot een mooie afscheidstournee, die misschien een leuke transfer oplevert als hij erin slaagt fit te blijven en zijn oude niveau te halen. 'Ik ga niet wegdromen, dan is de teleurstelling des te groter als de transfer uitblijft.'


Of AZ ook daadwerkelijk kan meedoen om de titel? 'Ik redeneer altijd: als je na een derde van het seizoen bovenaan staat, moet je tot het einde van de competitie kunnen meespelen om de bovenste plaatsen. Maar we moeten bijna alle grote ploegen nog in uitwedstrijden krijgen. Laat ons daar bewijzen wat we kunnen.'


Volgens de stilist, die onder Advocaat is teruggekeerd op zijn favoriete positie op het middenveld, is het een trend om nu te roepen dat de competitie niets meer voorstelt. 'Ik vraag me af of dat zo is. In ons kampioensjaar was er meer kwaliteit, maar ook toen speelden we weleens minder goed. Dan werden we gered door een individuele actie van Dembélé of El Hamdaoui.'


Zelf leerde hij te knokken. Elke blessure was een nieuwe confrontatie. Donkere momenten zijn er zeker geweest. 'Als je te horen krijgt dat je weer moet worden geopereerd, voel je je niet goed. Maar dan dacht ik: als ik het nu niet meteen goed oppak, kom ik misschien terug, maar nooit meer op het niveau van voorheen.'


Martens maakte dit seizoen zijn rentree voor eigen publiek in de met 3-2 gewonnen wedstrijd tegen Ajax. Als invaller gaf hij de beslissende voorzet op middenvelder Viktor Elm. De fans waren extatisch. Journalisten reageerden lyrisch. Martens bewaarde de kalmte. 'Door een snippertje geluk moet je je niet laten leiden.'


Verbeek positioneerde hem op de linkerflank, een rol met een bepaalde vrijheid. Zijn terugkeer 'op 10', zoals dat in jargon heet, heeft van Martens weer een bepalende speler gemaakt. Zeker doordat hij goed wordt ondersteund door Celso Ortiz, die onder Advocaat basisspeler werd, en Nemanja Gudelj.


Kleine irritaties in de groep

'De komst van Advocaat is belangrijk geweest. Nu speel ik op een positie die het beste past bij mijn kwaliteiten. Ik vond ook dat we aan het begin van het seizoen voetballend te weinig brachten. De manier van trainen is sowieso veranderd. De nadruk ligt meer op positiespelletjes en het voetbal zelf, terwijl we bij Verbeek meer fysieke arbeid moesten verrichten.


'Als motivator is Advocaat ook belangrijk. Hij weet de juiste snaar te raken, daardoor komt het beste eruit. Advocaat zorgt er bij mij bijvoorbeeld voor dat ik niet verslap in het omschakelen. En als ik ook maar één bal verkeerd speel, krijg ik het te horen.'


Midden in zijn betoog heft Martens de vinger. Laat gezegd zijn dat onder Verbeek niet alles slecht was. Jarenlang deed AZ het uitstekend onder zijn leiding. 'Er zijn verschillende manieren die tot succes kunnen leiden. Verbeek koos, als we twee keer trainden, vaak voor een grote rustpauze tussendoor. Dan was je heel lang op de club. Je kunt daar over klagen of niet. Hij geloofde daar in.'


Waarom het op was met Verbeek? 'De trainer zei tegen mij: als het geloof er niet 100 procent is om op een goede manier samen te werken, dan is het misschien beter om uit elkaar te gaan. Als je het nu bekijkt, een paar weken verder, moet je concluderen dat het zo was.


'Vorig jaar waren er al dingetjes in de groep, irritaties. Dan gingen we de strijd aan met de trainer. Soms ging hij daarin mee. Dan weer zei hij: 'Dit is mijn manier en ik hou eraan vast.' Dat we de strijd niet altijd zijn aangegaan, kunnen we onszelf verwijten.'


Dat AZ boven aan de ranglijst staat, is een momentopname, weet Martens. 'Het is mooi dat we meedoen, maar de progressie in ons spel is het belangrijkste. Dat we de voorwaarden creëren waardoor de kans groter is dat we winnen.'


CV Maarten Martens


geboren op 2 juli 1984, Eeklo, België


1990 - 1992 KV Bassevelde (Bel)


1992 - 2004 Anderlecht (Bel)


2004 - 2006 RKC


2006 - heden AZ


203 duels in de eredivisie


42 doelpunten


9 interlands voor België

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.