'Pas op met overdracht kennis China'

De Nederlandse regering moet zich sterk maken voor een gemeenschappelijk Europees handelsbeleid jegens China, 'ook als dat op korte termijn ingaat tegen het eigen Nederlands belang'. Tegelijkertijd dient de regering waakzamer te worden tegenover de Chinese interesse voor Nederlandse kennis en technologie.

AMSTERDAM - Overdracht daarvan aan Chinese partijen 'mag er niet toe leiden dat vitale sectoren van de Nederlandse economie de internationale concurrentiestrijd gaan verliezen'. Bij bedrijfsovernamen door Chinese partijen is 'toetsing aan het nationaal belang of de nationale veiligheid' op zijn plaats. Die vindt nu nog niet plaats.


Die aanbevelingen doet de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in een door de regering gevraagd advies over de gevolgen voor Nederland van de opkomst van China op lange termijn. De AIV ziet China in de komende decennia wel uitgroeien tot een economische, maar niet een politieke supermacht.


Voor westerse landen vormt de grootste uitdaging China bij de rest van de wereld te betrekken. Lukt dat niet dan dreigt het uiteenvallen van de wereldgemeenschap 'in diverse blokken'. Westerse landen meer zullen ruimte moeten maken voor Chinezen in internationale organisaties als de VN, IMF en Wereldbank. Ook op het vlak van normen en waarden moet het Westen rekening houden met China, aangezien van dat land 'met een groeiend zelfvertrouwen' niet kan worden verwacht dat het zich klakkeloos voegt 'naar de beginselen en normen die de westerse landen na de Tweede Wereldoorlog hebben opgesteld'.


Het westen zal 'water bij de wijn moeten doen', aldus emeritus hoogleraar Alfred van Staden. Op persoonlijke titel noemt de voorzitter van de commissie 'de universaliteit van mensenrechten' een principe waarop 'het Westen gas terug moet nemen in de toepassing ervan'. De voortdurende verwijten op dat vlak aan het adres van China maken het moeilijker om zaken te doen 'over ernstige problemen zoals het klimaatprobleem of het tegengaan van verspreiding van kernwapens'.


Zonder concessies op het vlak van westerse normen dreigt een 'stuurloze internationale wereld'. Er moet een debat op gang komen over 'formules voor internationale samenwerking die aanvaardbaar zijn voor oude en nieuwe internationale spelers'. De Nederlandse regering moet daarbij het voortouw nemen door conferenties over dit onderwerp te organiseren.


De sterk opgelopen spanningen tussen China en Japan kunnen ook Europa en vooral Nederland raken, zo schetst het advies. Een 'klein gewapend incident' kan zomaar uitgroeien tot een serieus militair conflict, waardoor de Aziatische handelsstromen worden verstoord. Die zijn voor Europa, en zeker voor Nederland, zo belangrijk geworden dat een verstoring ervan doorwerkt tot in de Rotterdamse haven, met banenverlies als mogelijk gevolg. De AIV erkent dat Europa tamelijk machteloos staat in dit Oost-Aziatische, geopolitieke krachtenspel, maar dat ligt anders voor de VS. Europa is er daarom bij gebaat bij samen met de Amerikanen op te trekken. Daarvoor is een gemeenschappelijke Azië-strategie vereist en ook hier zou de Nederlandse regering het voortouw moeten nemen.


Probleem bij een gezamenlijk Europees beleid is de onderlinge verdeeldheid van Europese landen. Vooral sinds het uitbreken van de crisis laten landen 'zich veelal door hun nationale kortetermijnbelangen leiden'. Ook de Nederlandse regering heeft zich daaraan schuldig gemaakt in het debat over de Chinese zonnepanelen die op de Europese markt werden gedumpt. De Europese Commissie keerde zich daartegen, maar Nederland ondergroef die weerstand omdat de installatiebranche hier graag goedkope zonnepanelen op daken aanbrengt.


Dat ingaan tegen het collectieve, Europese belang is kortzichtig, meent de commissie. Nederland zou de rest van de EU ertoe moeten bewegen een zwaar punt te maken van toegang tot de Chinese markt. Momenteel krijgen Chinese bedrijven 'ruime toegang' tot de Europese markt, maar omgekeerd geldt dat in veel mindere mate.


vonk Ruim baan voor China

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.