Opinie

'Overal in Italië klinkt: 'Ga aan boord, eikel!'

Arme Italianen! Ze hadden net hun eergevoel weer enigszins terug. Het verdriet verdrongen dat hun geliefde Italië als een economische tijdbom was afgeschilderd. De schande van zich afgezet dat hun leider Silvio Berlusconi publiekelijk werd uitgelachen door buitenlandse collega's. Blijkt er opnieuw een Italiaan de risee van de wereld: Francesco Schettino.

Jongeren uit de buurt hebben bij het huis van de kapitein een spandoek opgehangen: 'Kapitein, geef niet op'. Beeld afp

Officieel is Schettino de kapitein van het gekapseisde Italiaanse cruiseschip Costa Concordia. Maar veel meer is hij natuurlijk de onverantwoordelijke brokkenpiloot die vorige week 'ernstige inschattingsfouten' maakte door voor de kust van Toscane te dicht bij het eiland Giglio te varen. Een wanhopige lafaard ook die op het moment van de ramp louter aan zichzelf dacht zijn ruim vierduizend passagiers aan hun lot overliet.

Eerloze figuur
Erger nog: een eerloze figuur die de regel heeft geschonden dat de kapitein als laatste een verongelukt schip dient te verlaten. Of nog heroïscher, net als de beroemde kapitein Edward John Smith van de Titanic met zijn geliefde schip de golven in wenst te verdwijnen. Zo niet Schettino, die heeft bewezen dat Italiaanse zeelui al lang niet meer de heldhaftige condottieri di mare zijn die figuren als Columbus, Giovanni Caboto of Giovanni da Verrazano ooit waren.

Nu is Schettino natuurlijk niet de eerste kapitein die zijn zinkend schip verlaat. Berucht is ook die andere schipper - ook een Italiaan - die de boel de boel liet en besloot te vluchten. Giusseppe Piccone heette hij. Als een van de eersten sprong hij in de reddingssloepen toen het stoomschip Sirio op 4 augustus 1906 op de rotsen van Punta Hormigas liep, zonder zich te bekommeren om de honderden emigranten die verdronken in de Middellandse Zee.

Vergrootglas
Maar dat was in een periode zonder hypermoderne communicatiemiddelen. Een tijd ook zonder overijverige sociale media, waarop elk detail van het scheepsongeval met de Costa Concordia onder een vergrootglas wordt gelegd. Terecht wordt gehakt gemaakt van de verklaring van kapitein Schettino tegen de rechter dat hij niet moedwillig zijn schip heeft verlaten.

Volgens Schettino zou hij in een reddingsboot 'zijn gevallen' toen hij wilde helpen die te water te laten. Daarna zou hij er niet meer in zijn geslaagd aan boord van zijn schip te komen. Een bewering die wordt tegengesproken door getuigen die Schettino ten tijde van de ramp 'onbezorgd aan de arm van een mooie dame aan de scheepsbar' zouden hebben zien zitten. Maar vooral wordt Schettino's bewering ontkracht door het nu al legendarische telefoongesprek tussen de kapitein en kustwachter Gregorio De Falco van Livorno.

Vada a bordo, cazzo!
'Ga aan boord, eikel', beet De Falco op een gegeven moment de hopeloze Schettino toe. 'Vada a bordo, cazzo!', weerklinkt De Falco's bevel nu op internet en in vele Italiaanse huiskamers. Vier woorden die zelfs al zijn vereeuwigd in een special herdenkings T-shirt. Omdat De Falco's opdracht aan Schettino meer is dan slechts een bevel van een vastberaden kustwachter. Het is de kreet van de Italianen die niet willen weglopen voor moeilijkheden. Voor de Italianen die ondanks alles hun plichten nakomen. Die hun persoonlijke belangen opzij wensen te zetten voor het belang van de rest.

Het is de mentaliteit van het 'nieuwe Italië' onder premier Mario Monti. Het Belpaese die de wereld wil tonen dat het zich na het tijdperk-Berlusconi wel degelijk aan de regels houdt en niet wegloopt voor problemen.

Redding

Helaas laat een figuur als kapitein Schettino zien dat het 'Oude Italië' nog lang niet is uitgeroeid. Dat de arrogantie van de macht, de onverantwoordelijkheid en het vluchten voor de feiten bij veel Italianen nog altijd in het bloed zit. Maar erger nog: ook nog eens een breed draagvlak heeft, getuige de duizenden Italianen die onder het motto Salviamo Schettino (Laten we Schettino redden) de omstreden kapitein op Facebook menen te moeten steunen.

Iñaki Oñorbe Genovesi is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.