'Op hoop van zegen' bevat te veel Danny

Op een zomerdag in 1986 reed er een speciale trein door Nederland. De Op hoop van zegen-express was hij gedoopt, en aan boord zaten Huub Stapel, Renée Soutendijk, Kitty Courbois en Albert Mol....

Danny de Munk was net Ciske de rat-af toen hij tekende voor de filmrol van Barend, zoon van visservrouw Kniertje in Herman Heijermans' toneelklassieker Op hoop van zegen. De Munk gold in die dagen als een ster. De zestienjarige bink combineerde onschuld met een hondsbrutale, Amsterdamse tongval.

Nederland hield van Danny, en de liefde werd nog groter toen de Utrechtse rechtbank hem verbood bij Sonja Barend en in andere televisieprogramma's op te treden. Pedagogisch niet verantwoord, luidde het juridische argument. Hollandse kneuterigheid, vond het morrende volk.

In de versie van scenarioschrijfster Karin Loomans draait Op hoop van zegen niet om Kniertje (Kitty Courbois), maar om Barend (De Munk). De vissersjongen, die in het sociaal drama in opstand komt tegen de hebzucht van de hardvochtige reder Bos (Rijk de Gooijer), is de held van de film. Zijn twijfels aan de zeewaardigheid van Bos' vissersboot vormen het middenrif van de speelfilm. En Barends gevoelens voor Bos' dochtertje (Tamar van den Dop) krijgen de vorm van een heuse affaire.

Barend wil niet meer de zee op, weet de kijker na een klein half uur. En omdat in het scenario Kniertjes angsten en twijfels zijn weggepoetst ten faveure van Barends zieleleven, krijgt de kijker niks meer dan dat ene gegeven aangereikt. Als klap op de vuurpijl zingt Barend ook nog over zijn zorgen, met een snik in de stem, de schouders mistroostig naar beneden. 'Liever een landrot, dan op zee voortijdig naar de ratsmodee.' Heijermans' klassieker verandert dan zomaar in Op volle toeren.

De derde verfilming van Op hoop van zegen - Maurits Binger maakte een filmversie in 1918 en Alex Benno en Louis Saalborn in 1934 - was de inlossing van een lang gekoesterde wens van producent Matthijs van Heijningen. Hij kon de film maken omdat het succes van Ciske de Rat het vertrouwen in de Nederlandse film herstelde. De Munk, het nationale knuffeldier, als Barend - daarmee zou de producent de investering van zes miljoen wel terugverdienen.

Helaas. Ondanks een topcast, ondanks een degelijke regie, en ondanks De Munks sterke spel werd Op hoop van zegen niks meer dan een vakkundig gemaakte film die stukloopt op een onevenwichtig, te veel op Barend gericht scenario.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.