'Oostenrijk volgde de wil van het volk'

De Oostenrijkse premier Wolfgang Schüssel durfde de weerstand in zijn land tegen het Turkse EU-lidmaatschap niet te negeren. Vandaar dat het land hoog spel speelde, zegt politicoloog Anton Pelinka....

Het Europese crisisberaad zondag en maandag over Turkije iste wijten aan één land: Oostenrijk. Kanselier WolfgangSchüssel maakte een 'volledig inconsistente wending', zegt prof.Anton Pelinka, een toonaangevende Oostenrijkse politicoloog. Hijis onder meer decaan van de faculteit Politicologie en Sociologieaan de universiteit van Innsbruck en commentator bij de tv-zender-RF.

Volgens de jongste Eurobarometer is slechts 10 procent van deOostenrijkers voor het Turks lidmaatschap. Waarom is uw landhekkensluiter?

'Er is een keiharde campagne tegen Turkije gevoerd door deNeue Kronenzeitung, een tabloid naar Brits voorbeeld dat door40 procent van de Oostenrijkers wordt gelezen. Mede door die anti-Europese en buitenlander-onvriendelijke berichtgeving is destemming het afgelopen jaar omgeslagen.

'Er spelen rationele redenen: men vindt Turkije te groot voorde EU en de mensenrechten worden er niet gerespecteerd. Danvolgen de zwakke argumenten: Turkije hoort geografisch niet bijEuropa. En tot slot spelen vooral de onderbuikgevoelens: dexenofobie.

'Oostenrijk ligt aan de grens met vier nieuwe lidstaten;Tsjechië, Slowakije, Slovenië en Hongarije. Veel mensen vindendat we daar onze handen al aan vol hebben. Ze vinden het meer dangenoeg.'

Speelt de belegering van Wenen door het Ottomaanse leger in1529 en 1683 nog mee?

'Dat argument wordt nogal overschat. We zijn ook door Napoleononder de voet gelopen en hebben geen vete met de Fransen.Boedapest was honderden jaren Turks en Griekenland ook. Dielanden zijn juist voorstander van het lidmaatschap van Turkije.'

Is het gehele politieke spectrum tegen?

'Alleen de Groenen steunen het Turkse lidmaatschap en hetbedrijfsleven benadrukt het economische belang. Maar die geluidenworden absoluut niet gehoord. Niet alleen extreem-rechts istegen, de FP- van Jörg Haider, maar ook de sociaal-democraten.

'De Volkspartei (-VP) van kanselier Schüssel volgde deofficiële EU-lijn, maar heeft zich op het allerlaatste momentbedacht. De partij voelt zich te zwak om zich tegen deovergrote meerderheid van de bevolking te keren. Schüssel heeftdat wel gedaan toen een meerderheid van de Oostenrijkers tegenEU-lidmaatschap van Tsjechië waren. Dit keer durft hij dat nietmeer. Maar de draai kwam te laat: bij in de verkiezingen in dedeelstaat Stiermarken heeft de Volkspartei zondag juist vanwegehaar Turkije-standpunt verloren.'

De draai kwam ook te laat omdat de voorwaarden vooronderhandelingen met Turkije eigenlijk al lang vastlagen.

'Het is volledig inconsistent. Schüssel stemde in 1999 alsminister van Buitenlandse Zaken ermee in dat Turkije officieeleen kandidaat-lidstaat werd. Hij was premier toen op de EU-topin december 2004 unaniem werd besloten dat de onderhandelingenper 3 oktober 2005 zouden beginnen. Pas nu is hij met de extravoorwaarden op de proppen gekomen.'

Oostenrijk heeft zich niet geliefder gemaakt bij de 24 anderelidstaten.

'We zullen in de EU een zware tol voor ons hoge spel gaanbetalen. We hebben in Brussel dringend compromissen nodig voorhet gigantische transitverkeer in de Alpen. We hebben eenprobleem omdat onze universiteiten na een uitspraak van hetEuropese Hof worden overspoeld door Duitse studenten. Maar hetstaat wel vast dat de andere EU-lidstaten nu veel minder bereidzullen zijn om toeschietelijk te zijn.'

Een misrekening, dus?

'Het bleek onmogelijk een balans te vinden tussen hetbinnenlandse belang en het gesteunde Europabeleid. Ik kan meoverigens ook voorstellen dat bijvoorbeeld de Nederlandse enFranse regering blij zijn dat Oostenrijk voor hen de kolen uithet vuur heeft gehaald.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.