Nieuws Oost-Europese arbeidsmigranten

‘Oost-Europese arbeidsmigrant is onmisbaar’

Chalet waarin 4 arbeidsmigranten worden gehuisvest door een uitzendbureau. Beeld Marcel van den Bergh.

Oost-Europese arbeidsmigranten dragen voor miljarden bij aan de Nederlandse economie en zijn bovendien onmisbaar: ze doen werk waarvoor geen Nederlanders te vinden zijn. Tot deze conclusie komt het Amsterdamse onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek. Vakbond FNV maakt zich zorgen over de kwetsbare groep.

Nederland telde in 2016 ruim 370 duizend arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa: Polen, Tsjechen, Slowaken, Hongaren, Letten, Esten, Litouwers, Slovenen, Roemenen en Bulgaren. Recentere data is nog niet voor handen, maar elk jaar wordt dit aantal ietsje groter. Nu zijn het er zo’n 400 duizend, zegt Arjan Heyma, een van de auteurs van het onderzoek.

Uitzendkrachten

De Oost-Europeanen werken in distributiecentra, als vrachtwagenchauffeurs, op het land, in de kassen, in de bouw, aan de lopende band, in de metaalindustrie. Ze vervulden 2016 bijna een op de twintig banen. Ongeveer de helft van hen was uitzendkracht, veelal mensen die voor een paar maanden of jaren overkwamen naar Nederland.

Deze migranten droegen zo’n 11 miljard bij aan het nationaal inkomen van Nederland, stelt het rapport. 6 miljard daarvan was het loon dat zij zelf opstreken. De resterende 5 miljard was ‘toegevoegde waarde’: geld in het laatje van de bedrijven en (in de vorm van belastingen) een bijdrage aan de schatkist. Omgerekend 300 euro per Nederlander.

SEO deed het onderzoek op verzoek van uitzendbond ABU. Veel van de ABU-leden werken (uitsluitend) met Oost-Europese mensen. De uitzendbond hoopt met het onderzoek in de hand het imago van de arbeidsmigrant wat op te poetsen. ‘We hebben deze mensen keihard nodig’, zegt directeur Jurriën Koops.

Harde werkers

In de uitzendbranche kent men de waarde van de Poolse tomatenplukkers en Slowaakse orderpickers. Onder werkgevers staan ze bekend als harde en (bovenal) flexibele werkers. Buiten de werkvloer hebben ze een andere reputatie: de samenleving associeert Oost-Europese migranten met overlast en dronkenschap, geen mensen die je als buren wilt hebben. Vooral de excessen halen het nieuws: dubieuze constructies van malafide uitzenders, zwartwerkende Oost-Europese bouwvakkers, parkeerplaatsen vol vrachtwagens met exotische nummerborden.

Dit rapport gaat niet over die uitwassen, zegt onderzoeker Heyma. ‘Daar heb ik geen zicht op.’ Maar, benadrukt hij, zijn onderzoek omvat ‘de bulk’ van de werkmigranten uit Midden- en Oost-Europa. ‘Dat zijn heel veel mensen die legaal, in het reguliere circuit, banen vervullen die er niet zouden zijn zonder de migranten.’

Van verdringing is nauwelijks sprake, stelt hij. De migranten doen werk dat de meeste Nederlanders niet willen of kunnen doen. Fysiek zware arbeid in de metaalindustrie of de landbouw bijvoorbeeld, of nachtdiensten in de distributiecentra van webwinkels. Heyma: ‘Het beeld van ‘ze pikken onze banen in’, daar klopt echt helemaal niets van.’

Grote zorgen

Vakbond FNV maakt zich grote zorgen om de honderdduizenden arbeidsmigranten. Het is een groep die kwetsbaar is voor misbruik, zegt FNV-bestuurder Tuur Elzinga. ‘Uitbuiting is aan de orde van de dag, zowel op het werk als bij de huisvesting.’ Volgens de vakbond concurreren werkgevers op arbeidskosten en zijn arbeidsmigranten daardoor wel degelijk ‘concurrenten’ van Nederlandse werknemers. Elzinga: ‘Een arbeidsmigrant moet een werkgever minimaal hetzelfde kosten als een Nederlandse kracht.’

Het vrije verkeer van personen, in 1992 vastgelegd in het Verdrag van Maastricht, is een van de pijlers van de EU. Sinds Oost-Europese landen in 2004 en 2007 toetraden tot de Europese Unie, geldt dat recht ook voor hun burgers. Sindsdien is het aantal werkmigranten uit die landen gestaag toegenomen tot de circa 400 duizend die nu in Nederland verblijven. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.