Interview

'Onze graffiti zegt 'screw you' tegen corrupte politici in Kenia'

Zijn foto's over de gewelddadige verkiezingen in Kenia in 2007 werden geplaatst in The New York Times en The Guardian. Dit jaar koos de Keniaanse fotograaf Boniface Mwangi (29) voor een radicaal ander pad: dat van graffiti-activist in de straten van Nairobi. Vandaag maakt hij een groot graffitischildering op de Dam in Amsterdam ter ere van de uitreiking van de Grote Prins Claus Prijs.

De Keniaanse fotograaf Boniface Mwangi aan het werk in Nairobi. Beeld Prins Claus Fonds

U had als twintiger een glansrijke carrière als fotograaf maar besloot te stoppen...
'Nadat ik in 2007 de gewelddadige verkiezingscampagne in Kenia gefotografeerd had, waarbij meer dan 1100 mensen omkwamen, moest ik weer 'gewoon' aan het werk voor de krant. Foto's maken van diezelfde politici die de ellende hadden veroorzaakt. Er was niets veranderd. Ik kon het niet meer. Als ik nu naar mijn foto's kijk, hoor ik mensen schreeuwen en ruik ik het traangas en de buskruit. Bij de foto van een dood meisje dat op mijn jonge zusje leek, brak ik en huilde ik als een baby. Daarom ben ik nu activist.'

Waarom graffiti?
'Graffiti is underground en ongepolijst. Je ziet het op een oude muur en het is alsof zo'n schildering tegen het systeem zegt (Mwangi steekt zijn middelvinger op, red): screw you. Fotografie is gelimiteerd. Ik kan met mijn camera laten zien dat een politicus het breed laat hangen of misschien, met een beetje geluk, mensen uitbaat. Maar met graffiti kan ik op een radicale manier laten zien hoe een politicus werkelijk is.'

Jullie beelden politici af als gieren.
'Ik zag ooit een foto van fotograaf Kevin Carter genomen in Soedan, waarop een klein kindje en een loerende gier te zien zijn. Een gier is een opportunist die aast op de zwakken. Ze jagen niet, vergelijkbaar met corrupte politici die niet werken, maar ze eten er wel elke dag van.'

U werkt samen met lokale guerrilla graffitikunstenaars. Een groep jonge, boze mannen?
'We zijn met zijn zessen en hebben gemeen dat we boos zijn op het corrupte systeem in Kenia. Hiervoor maakten de jongens graffiti van Popeye, Michael Jackson, Obama en Mandela. Aanvankelijk was er wat twijfel want het is niet ongevaarlijk om politieke kunst te maken. 's Nachts kun je bestolen worden door criminelen of beschoten door de politie. We gaan pas om één uur de straat op wanneer het koud is en er weinig streetgangs en patrouillerende politie zijn. De dead-man-shift, noemen we dat. Gelukkig zijn we nog nooit gepakt.

Hoe is het om jong te zijn in Nairobi?
'Vijfenzeventig procent van de Kenianen is onder de 30 jaar. We zijn opgegroeid met een groot leugen: doe je best op school, haal je diploma en dan komt het goed. Jongeren wiens ouders land hebben verkocht zodat zij naar de universiteit konden, leven nu van hun ouders pensioen. Als je jong en arm bent in Kenia, dan ben je gedoemd crimineel te worden, te hosselen of in armoede te blijven leven.'

U bent anders goed terecht gekomen.
'Ik heb mijn middelbare school niet afgemaakt, want mijn moeder kon het niet betalen. Op mijn vijftiende verkocht ik boeken op straat. Toen mijn moeder overleed op mijn zeventiende, ben ik naar de Bijbelschool gegaan. Daar las ik het boek van fotograaf Mohamed Amin uit 1984 over de hongersnood in Ethiopië. Toen wist ik dat ik fotograaf wilde worden. Ik moest de directeur van mijn studie overtuigen om als drop-out toegelaten te worden.'

Een graffitischildering op de muur: wat bereik je daarmee?
'Kunst lokt uit. Het maakt de mensen boos en laat hen nadenken. We beelden politici af als gieren die misbruik maken van de armen. Maar we schilderen de burgers af als hopeloze idioten, die er niets tegen willen doen. Voorbijgangers zullen denken: ben ik een idioot?'

Uw carrière maakte een vliegende start door de ellende in uw land. Voelt dat vreemd?
'Natuurlijk voelt het raar om op die manier naam te maken. Daarom pak ik mijn fotocamera nog maar zelden op. Het boek met mijn fotowerk uit 2007 is gratis verkrijgbaar. Ik wil er geen geld aan verdienen. Maar veel fotografen kwamen naar Kenia en gingen weer. Ik ben er nog steeds.'

Woensdag wordt de Prins Claus Prijs uitgereikt aan elf kunstenaars, denkers, filmmakers en culturele organisaties uit onder meer Syrië, Birma en Somaliland voor hun inzet voor cultuur en ontwikkeling. Voorafgaand aan de officiële ceremonie maakt de Keniaanse fotojournalist Boniface Mwangi een graffiti kunstwerk op metershoge panelen op de Dam.

Mwangi met zijn team aan het werk in de straten van Nairobi in Kenia.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.