'O.J.' vervangt honkbal als nationaal tijdverdrijf

Het politiek correcte antwoord op de vraag 'volgt u, Amerikaanse televisiekijker, het proces tegen..

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

O.J. Simpson' is 'nee'. Doodziek worden de meeste Amerikanen van de rechtszaak tegen de van moord op Nicole Brown en Ronald Goldman verdachte acteur en sportheld.

Althans dat jokken zij in overgrote meerderheid tegen de opiniepeilers, terwijl zij tegelijkertijd hun ogen niet van het scherm kunnen houden. De kabelstations CNN, Court TV en Entertainment TV melden week na week records in kijkcijfers en leggen daarmee de nationale tweeslachtigheid bloot.

In New York, Chicago, Cleveland, St Louis, Philadelphia, Detroit, Miami en Washington DC stegen de kijkcijfers met tussen 85 en 103 procent, aldus het vakblad van de tv- en filmindustrie Variety. Het proces onder leiding van rechter Lance Ito duurt nu een maand en in die tijd hebben de kabelstations die rechtstreekse uitzendingen verzorgen hun kijkcijfers met gemiddeld 30 procent in de hele VS verhoogd. Op hoogtepunten kijken 13,2 miljoen Amerikanen gebiologeerd naar de schermutselingen in de rechtszaal. Dat zijn cijfers, die onder normale omstandigheden alleen geëvenaard worden door Oprah Winfrey, Wheel of Fortune en de soap-series.

De fascinatie wordt in Europa, dat het proces alleen in fragmenten volgt, niet begrepen. Maar de integrale uitzendingen leveren een ander beeld op dan versnipperde samenvattingen: niet de sensationele aspecten, maar juist de saaie juridisch-technische discussies en de strategieën van de openbare aanklaagster en de verdediging houden de aandacht gevangen.

Amerika krijgt gratis onderwijs in de werking van het rechtssysteem, de voor- en nadelen van DNA-onderzoek en de kunst van het getuigenverhoor. Het proces is een soort juridische volksuniversiteit aan het worden in een land, waar velen zijn verwikkeld in de een of andere vorm van juridische strijd.

Dat wil niet zeggen dat sensatie en de strijd om de kijkcijfers geen rol spelen. Integendeel, de zaak wordt door de televisie en de kranten - CNN en USA Today voorop - opgeklopt tot het proces van de eeuw en volgens de hysterische Larry King zelfs tot het belangrijkste proces in de Amerikaanse geschiedenis. CNN wordt dan ook al OJNN genoemd. Door de overweldigende aandacht, ook op dagen dat er niets gebeurd, is het televisievenster op de wereld gesloten. Bosnie, Haïti, Tsjetsjenië, de dollarcrisis worden afgehandeld in korte flitsen. Kopenhagen, waar ligt dat?

Het proces vervangt ook honkbal als het nationale tijdverdrijf. O.J., openbaar aanklaagster Marcia Clark, rechter Lance Ito en de advocaten Johnnie Cochran en Robert Shapiro hebben het vacuüm opgevuld dat de stakende honkballers hebben achtergelaten.

Van O.J., zo lijkt het, weet iedereen inmiddels alles, want de drie boeken over zijn leven staan al wekenlang aan de top van de bestsellerlijst van The New York Times. Ook Marcia Clark heeft de sterstatus bereikt. Dat betekent dat ieder detail over haar vroegere leven als go-go-danseres, haar kapsel, haar kleren en haar huwelijken met een mormoon en een professionele gokker wordt uitgeplozen.

Duidelijk is in ieder geval dat zij zich als alleenstaande moeder met twee kinderen, en bovendien zelf ook het slachtoffer van geweld in het huwelijk, identificeert met de vermoorde Nicole Brown. Rechter Ito verbood haar onlangs nog langer in de rechtszaal het speldje met een engel te dragen. Dat is het symbool van solidariteit met mishandelde vrouwen in het algemeen en Nicole Brown in het bijzonder.

Clark dreigt overigens ernstig afgeleid te worden door haar ex-echtgenoot, die in een rechtszaak de voogdij over hun twee kinderen heeft opgeëist. Zij is door de alles opslorpende rechtszaak niet meer in staat voor haar kinderen te zorgen, meent haar ex-echtgenoot, die door de verkoop van zijn 'exclusieve' verhaal geld tracht binnen te halen.

Van de vier advocaten trekt Johnnie Cochran de meeste aandacht. Hij wordt in de zwarte gemeenschap een held genoemd en is een bron van zwarte trots en weerbaarheid. Uit een deze week gepubliceerde opiniepeiling is gebleken dat 68 procent van de zwarten denkt dat O.J. onschuldig is en dat hij het zoveelste slachtoffer dreigt te worden van een blanke samenzwering. De man, die dit complot door heeft en tracht te verijdelen is de flitsende Cochran, die al in 1972 bekendheid verwierf met de verdediging van Elmer ('Geronimo') Pratt, de Zwarte Panter.

Zwart Amerika gelooft in meerderheid dat O.J. gestraft wordt omdat hij het heeft aangelegd met een blanke vrouw. Deze theorie zal in de komende dagen en weken ook een rol spelen tijdens het verhoor van Mark Fuhrman, rechercheur van de moordbrigade van de LAPD (Los Angeles Police Department).

Fuhrman, die gisteren plaats nam in de getuigenbank vervult een hoofdrol in de strategie van de verdediging. Door zowel zijn werkwijze in het onderzoek als zijn persoonlijkheid tot op de grond toe af te breken, hopen de verdedigers de jury zodanig in twijfel te brengen dat zij O.J. vrijspreekt.

Al maanden tracht de verdediging Fuhrman, een veteraan van de LAPD, af te schilderen als een racist. Die campagne begon vorig jaar al in de eerbiedwaardige New Yorker en is de afgelopen weken voortgezet in de schandaalpers. In het kort komt het erop neer dat Fuhrman in het algemeen zwarten haat en er bovendien op uit was om O.J. Simpson te grazen te nemen.

Fuhrman kwam in 1985 voor het eerst in contact met Simpson, nadat die zijn echtgenote Nicole had mishandeld. Hij zou eens gezegd hebben dat hij iedere nigger die iets begint met een blanke vrouw te pakken neemt. De rechercheur ontkent dat ten stelligste en zal Cochran na afloop van het proces aanklagen wegens laster.

Volgens Cochran heeft Fuhrman tegen Simpson een komplot opgezet door bewijsmateriaal - onder meer een zwarte handschoen - van de plaats van de moord over te plaatsen naar de achtertuin van Simpsons huis. Hoewel hij daar geen concrete bewijzen voor heeft denkt Cochran dat Nicole Brown en Ronald Goldman in de zomer van 1994 het slachtoffer waren van een drugsbende. Het is trouwens niet zijn taak deze stelling te bewijzen in een proces dat nog zeker een half jaar gaat duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.