‘Niet zeuren, lelijk was dit stuk land toch al’

In deze ooit bruisende regio was tot voor kort nog slechts één kolenmijn actief, Tower Colliery. Die gaat binnenkort echter dicht omdat deze is uitgeput....

Maar de prijs voor een ton kolen is omhooggeschoten, alleen dit jaar al tientallen procenten. Dat kolen vies zijn, speelt geen rol. Vergeleken bij olie en gas blijven ze goedkoop, en bovendien in ruime hoeveelheden voorradig. Pluspunt – in Westerse ogen – is dat het lelijke eendje van de fossiele brandstoffen de afhankelijkheid van Russisch gas en Arabische olie verkleint.

Vandaar dat steeds meer overheden en bedrijven heil zien in het openen of heropenen van mijnen. De werkgever van Ken Tustain was de eerste die dit jaar een mijn begon in Wales, een gebeurtenis die sinds 1974 niet meer voorkwam. Tustain, tien jaar geleden ontslagen bij zijn oude mijn, kreeg een telefoontje: of hij weer zin had ondergronds te komen werken.

‘We zijn van plan er de komende jaren nog vijf te openen’, zegt een woordvoerder van het bedrijf, Unity Power. Vele honderden nieuwe banen zijn het gevolg. Aan de overkant van de weg maakt concurrent Energy Build zich eveneens op voor de heropening van een kolenmijn.

De Unity-mijn gaat één miljoen ton kolen per jaar omhoog halen. Er is genoeg voor minstens 45 jaar. Ook de aangrenzende mijn denkt decennia vooruit te kunnen met tientallen miljoenen tonnen onder de grond.

Van grote blijdschap in de regio lijkt echter nog geen sprake. De in het verleden zo vaak teleurgestelde Welsh kijken de kat uit de boom. Twee oude mannen in de pub Llwyn-Yr-Eos knikken na de vraag of ze hebben gehoord van de nieuwe mijnen. Zijn ze zelf mijnwerker geweest? ‘Ja’, zegt de één. Wat ze er van vinden? ‘Geen mening’, zegt de ander.

Het iets jongere duo George en Gareth in en andere pub, The Rock & Fountain, is wat spraakzamer. Ook zij werkten ooit in een mijn. Nu installeren ze ramen en kozijnen. ‘Ik moet het nog zien’, zegt George. ‘Het is leuk voor de jongens daar. Maar het stelt weinig voor vergeleken bij onze tijd. Toen zat bijna iedere man in een mijn.’

Zelf zou hij niet terug willen. ‘Het is te ongezond vanwege al dat stof. Ik heb er genoeg zien creperen.’ En hij staat op om buiten op de stoep zijn sjekkie op te steken.

De scepsis valt in het niet bij de onvrede over Ffos-y-Fran, tot dusver het spectaculairste voorbeeld van de herrijzenis van de kolenindustrie in Wales. Op deze plaats onder de rook van Merthyr Tydfil is een consortium onlangs begonnen met het afgraven van 406 hectare groen heuvelland. Vlak onder de oppervlakte bevinden zich immers miljoenen tonnen aan kolen.

Duizenden omwonenden tekenden een petitie tegen deze open mijn, die officieel een ‘landherwinningsproject’ is. Op het gigantische terrein krioelen tientallen machines die zich het best laten omschrijven als monstertrucks. Deze zijn zo groot dat ze ter plekke in elkaar gezet moesten worden omdat ze niet onder bruggen door kunnen – alleen al de banden van deze Caterpillars zijn manshoog.

Het geloei van dieselmotoren en het gekletter van staal klinkt van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds elf uur, zes dagen per week. De stukken land die de machines niet aan stukken weten te rijten, worden simpelweg opgeblazen. Op sommige plekken is het terrein slechts tientallen meters van de huizen verwijderd.

Het project van de firma Miller Argent levert, direct en indirect, ongeveer 600 banen op. En omdat de regionale kolencentrale Aberthaw hierdoor langer open kan blijven, zijn nog eens 2400 andere banen veiliggesteld, claimen de voorstanders. Of dat goed nieuws is voor milieu, is twijfelachtig. Aberthaw dateert van 1971 en behoort tot de inefficiëntste centrales van Groot-Brittannië.

Degenen die werk vonden, malen daar niet om. ‘De mensen moeten niet zo zeuren’, zegt een man met een geel hesje die werkt aan een kanaal om het grondwater van de mijn af te voeren. ‘Er is hier de komende 17 jaar werk. En lelijk was dit stuk land toch al.’

Mijnwerker Ken Tustain voelt zich evenmin ongemakkelijk. ‘Kolen zijn ouderwets en vervuilend. Ooit zal dat misschien worden opgelost. Maar zo simpel is het: zonder kolen gaat het licht uit in de wereld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.